تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر ساباط
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 17 خرداد 1395
ساباط در زبان فارسی دارای ریشه‌ای کهن است. بخش اول آن «سا» به‌معنای آسایش و بخش دوم آن «باط» نمودار ساختمان، آبادی و عمارت است که این نوع معماری خاص مناطق آب و هوای گرمسیر و کویری است.
ساباط ساخته می شود تا با سایه اندازی و ایجاد مسیری خنک برای رهگذران، آنها را از شدت تابش نور خورشید و گرما  محافظت کند.
در بسیاری از این ساباط‌ها ورودی چند خانه  در کنار هم قرار گرفته است که از نظر افزایش حس همسایگی و همبستگی محله‌ای حائز اهمیت است.
فضاها در معماری به سه دسته فضاهای باز ، نیمه باز و فضاهای بسته تقسیم میشوند. ساباط در گروه فضاهای نیمه باز قرار میگیرد.
نیمه باز بودن ساباط ها در تابستان به پدید آمدن کوران هوا منجر ‌شده و هوای درون ساباط را از بیرون آن خنک‌تر می‌کند، همین ویژگی در زمستان به گرم‌تر شدن هوای درون ساباط نسبت به  گذرهای روباز می‌انجامد.
ساباط‌ها هم‌چنین مایه‌ی یکپارچگی و استواری خانه‌های کنارشان هستند و به آنها در پایداری در برابر نیروهای پدید آمده از فشار سازه کمک می‌کنند.
ساباطها گاهی در انتهای کوچه ای بن بست  ، گاهی در امتداد یک گذر و گاهی در تقاطع دو گذر عمود بر هم قرار می گیرند و همین تنوع در موقعیت احداث ساباط، منجر به خلق سازه هایی بی نظیر شده است.
معمولاً پشت‌بام ساباط‌ها مورد استفاده واحدهای هم‌جوار قرار می‌گیرد که برخی به‌صورت اتاقی مشرف به کوچه جلوه‌گر شده و یا به عنوان فضایی روباز استفاده شده است

متن:زهرا گیتی فروز
عکس: محمدآذرکیش

ساباط های دزفول



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول،  ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، ساباط، بافت تاریخی دزفول، گذرهای تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول از بافت تاریخی دزفول به عنوان  گنجینه تاریخی ارزشمند نام برد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار کرد: بافت قدیم و تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور است که قرن‌ها هویت معماری اصیل ایرانی را در خود جای داده است. وجود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی فرصت بسیار مناسبی  را برای گذران لحظاتی به یاد ماندنی در فضایی تاریخی فراهم می‌آورد.

وی گفت: در این بافت آجرکاری اختصاصی دزفول (خوون‌چینی) در خانه‌ها به وفور به کار گرفته شده که نشان‌ از ذوق سرشار معماران دزفولی دارد. این بافت تاریخی با گذرهای سرپوشیده‌ای به نام ساباط به هم متصل می‌شوند که سال‌ها هویت معماری بومی این منطقه را دربرمی‌گیرند. نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول این شهر تاریخی را ملقب به شهر آجر کرده است.

آذرکیش ادامه داد: در طی سال‌های اخیر با گسترش تحقیقات و مطالعات بیش از گذشته ارزش‌های این بافت تاریخی مشخص شده که از جمله می‌توان به انتشار کتاب‌های «دزفول شهر آجر»، «ارزش‌های پایدار در معماری ایران»، راه‌اندازی دفتر نمایندگی کمیسیون ملی یونسکو در دزفول، انجام پروژه‌های مطالعاتی و شناسایی ویژگی‌های بافت، مقالات و پایان‌نامه‌های زیادی در این خصوص اشاره کرد که در بالا رفتن سطح نگرش و آگاهی‌ها مؤثر بوده است.

او خاطرنشان کرد: در کنار این روند پژوهشی و مطالعاتی میراث فرهنگی خوزستان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول کوشیده‌اند تا با توجه به قدمت و فرسودگی‌ بناهای بافت و نیاز مبرم آن به مرمت، بخش‌هایی از بافت قدیم نظیر ساباط‌ها، گذرها، حمام‌ها و خانه‌های تاریخی را بهسازی و احیا کنند.

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: به عقیده بسیاری از معماران بزرگ ایرانی، بافت دزفول نسبت به سایر بافت‌های تاریخی ایران منحصر به فرد است و همین امر دقت در مرمت و نگه‌داری آن را ضروری می‌سازد.

وی با اشاره به ویژگی‌های منحصر به فرد بافت تاریخی دزفول گفت: نخستین ویژگی مکان این بافت است که با مناطق مرکزی ایران که روی سطح صاف قرار می‌گیرند، متفاوت است. وجود یک رودخانه در کنار آن، واقع شدن در منطقه بلندی که از زمینی سخت شکل گرفته و به راحتی قابل کندن نیست. دومین ویژگی قرار گرفتن بافت قدیمی دزفول روی سطح شیبدار چیزی است که در مناطق مرکزی ایران کمتر دیده می‌شود. اصفهان، شیراز، کرمان، کاشان و شهرهای مناطق حاشیه کویر و مرکزی ایران بیشتر در دشت قرار دارند.

او اضافه کرد: سومین ویژگی این است که نوع خانه‌های این بافت از شاخصه‌های منحصر به فرد بودن این بافت است چراکه  این خانه‌ها حیاط مرکزی به اضافه سه ـ چهار طبقه زیر و روی زمین دارد که فضای زیرزمین آن (به غیر از شوشتر که باز آن هم شهری در نزدیکی دزفول است جای دیگری وجود ندارد.) که به این زیرزمین‌ها «شوادان» می‌گویند.

آذرکیش بیان کرد: یکی از ارزش‌های بافت تاریخی دزفول با توجه به گذرهای باریک، دیوارهای بلند خانه‌ها و مصالح آجری همخوان آجری با شرایط بومی منطقه و دمای نسبتا مناسب‌تر آن در فصول گرم سال است که گشت‌و‌گذار در آن را برای عابران قابل تحمل‌تر می‌نماید.

او تصریح کرد: با ویژگی‌هایی که برشمردیم می‌توان گفت که بافت قدیم دزفول این ظرفیت را دارد که نظیر بافت‌های تاریخی شهرهایی نظیر اصفهان، یزد، کاشان و سایر شهرهای اصیل ایرانی مقصد گردشگرانی از سراسر کشور باشد. همچنین با توجه به گسترش شهر دزفول از ۲۴۰ هکتار به بیش از ۴۴۰۰ هکتار شهروندانی که در بافت قدیم و تاریخی شهر زندگی نمی‌کنند می‌توانند با گردش در این بافت تاریخی با هویت اصیل شهر و معماری دزفول آشنا شوند.

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول گفت: انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با هماهنگی اداره میراث فرهنگی و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول در اقدامی ابتکاری و به منظور آشنایی شهروندان و گردشگران با ظرفیت‌های گردشگری و هویت تاریخی و معماری شهر دزفول تاکنون چهار مسیر مناسب عمومی گردش در بافت تاریخی دزفول را شناسایی کرده و گردش‌هایی به صورت رایگان برگزار می‌کند که با استقبال خوب شهروندان، علاقه‌مندان و گردشگرانی از سایر شهرهای استان مواجه شده است.

عزیزپور





طبقه بندی: ساباط های دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، باقت قدیم، ساباط، ساباط های دزفول، ایران، خوزستان، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 11 تیر 1394
ساباط سیلانی (سیلونی) یكی از ساباط های ارزشمند بافت تاریخی دزفول می باشد. قدمت این ساباط به دوره قاجاریه می رسد و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .این ساباط ازسمت شرق به گذر خراطان و ازغرب به گذر آبشار منتهی می شود .نام این ساباط برگرفته از نام خانه مجاور خود بنام سیلانی(پاكارزاده)ا ست كه بهمراه سه ساباط دیگر بانام های آبشار،مقدمیان وعراقی دربهم تنیدگی محدوده مرمتی مقدمیان نقش بسزایی را ایفا می كند.این ساباط در سال 1387 توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول مورد مرمت جامع قرارگرفت.
عکس : محمد آذرکیش

سیلانی



طبقه بندی: ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، بافت تاریخی، ساباط، ساباط سیلانی، ساباط سیلانی دزفول، ایران، خوزستان،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 31 خرداد 1394
بافت قدیم دزفول را گذرهای سرپوشیده ای به نام ساباط به هم تنیده تر و متصل می کند. این گذرها که با معماری زیبای سنتی دزفول ساخته شده اند ساباط نام دارند. ساباط کاروان نیز یکی از این ساباط هاست که در کنار ساباط باقلیون در محله ای با همین نام در بافت قدیم و تاریخی دزفول قرار دارد. این ساباط با شماره 7103 در ردیف آثار ملی ایران در سال 1381 به ثبت رسیده است.
عکس و متن: محمدآذرکیش

کاروان
Iran Khuzestan Dezful Karavan Sabat



طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، ساباط، ساباط کاروان دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 19 خرداد 1394
ساباط زرشناس دزفول یکی از ساباط های زیبای بافت قدیم دزفول می باشد که در کوچه هفت پر در دل کوچه های آجری بافت این شهر واقع شده است. دزفول به دلیل داشتن بافت ارزشمند تاریخی آجری ، مهد بخش هایی از معماری اصیل ایرانی است و آثار بسیاری از آن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محوطه ی اطراف ساباط زرشناس، بناهای تاریخی چون خانه ی فیروزی، مسجد ملاحاجی، ساباط کپش و … ارزشمند نموده و یکی از محورهای باارزش برای برگزاری برنامه های بافت گردی است. فضای سنتی گذر منتهی به ساباط زرشناس آدمی را همراه با چینش زیبای آجری آن از دل زمینی خاکی تا به آسمانی آجری هدایت می کند و بی هیچ ادعایی به آرامشی دلنشین میهمان می نماید.
عکس و متن: محمد آذرکیش

ساباط




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، ساباط زرشناس دزفول، ساباط، بافت تاریخی دزفول، sabat zarshenas،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 14 بهمن 1393
Magdi sunshade transits of Dezful is a beautiful old neighborhood with the same name and is located near the old market Dezful.

ساباط



طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: ساباط، ساباط مجدیان، دزفول، ایران، خوزستان، sabat، sabat majdian،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 3 آبان 1393
شعر من در کوچه ای از شهر پرسه می زند

در گستره ی شهر تاریخی دزفول، بناهای عام المنفعه نظیر ساباط در بخش های مختلف بافت تاریخی، به کرات دیده می شوند. این بناها که تاثیر روحی شگرفی در ذهن مردم سکنه ایفا می کردند، به دلیل اهمیت فوق العاده آنها در دوره های متمادی، مورد توجه معماران بومی قرار می گرفته اند.
رفته رفته با توجه به موقعیت خاص بافت قدیم شهر دزفول از نظر جغرافیایی، از کوچکترین فضای ممکن در پیوستگی خانه ها، جهت ساخت این بناها استفاده می نمودند.

ساباط از نظر فضایی ، دارای کیفیت ها و ویژگی هایی است. احداث ساباط ، حس فضایی گذر را تغییر می دهد. مسلما شکل گیری ساباط و اینکه منفرد و یا پیوسته باشد، تاثیر گرفته از عوامل سازه ای، اقلیمی، اجتماعی یا فرهنگی است.
کوچه هایی سرپوشیده که هدف از طراحی و اجرای آن ، حفاظت انسان گرمازده از تابش خورشید و دادن مجال برای استراحت در سایه ی آن می باشد.
 
عکس: ساباط سیلانی، دزفول، ایمان برزه کار، 1393








 



طبقه بندی: گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: ساباط، ساباط سیلانی، دزفول، معماری دزفول، بافت معماری دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : دوشنبه 7 مهر 1393
در گذر از کوچه های قدیمی و  آجری دزفول؛ مکرراً به ساباط هایی بر می خوریم که معبری بوده است از ایام رهگذر. معبر خنده ها،درد ها ،شادی ها، قهرها، آشتی ها، انتظارها و قافله ها.
گذرگاه پندارها و خاطره ها.
تجربه ای از لحظه ای آسودن در معبر زمان .


ساباط دالان سرپوشیده ای است که پوششی برای رهگذر و مکانی برای عبور و یا ورود به خانه بوده است.
ساباط به چند علت بوجود آمده است، که مهم ترین عامل آن افزودن برفضای خانه با استفاده از فضای عبور (کوچه) می باشد.
این فضا در ضمن عبور و سایه دار نمودن کوچه به صورت های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد؛ به صورت اطاق، پیش بوم ، حتی دیده شده است ساباط خانه را در دو طرف کوچه به هم مرتبط نموده است. در بعضی موارد در قسمت بالای ساباط با تزئینات زیبای آجری( خوون چینی) که خاص این منطقه بوده است دیوارها را زینت بخشیده اند.
به وجود آمدن ساباط علاوه براینها خود یک جبر اقلیمی است و باعث تنیدگی و اتصال بافت مسکونی می گردد.
در دزفول خانه ها در 2 تا 3 طبقه ساخته می شوند. بلندی ساختمان ها و ساباط هایی که بر روی کوچه آمده اند عابرین را از گزند تابش خورشید مصون می دارند. که اختلاف درجه حرارت میان سایه زیر ساباط و گرمای بیرون آن کوران هوای خنکی ایجاد می کند.

عکس: نمای بیرونی اطاقی به صورت ساباط، محلۀ مقدمیان، دزفول، ایمان برزه کار، 1393
متن : مریم سخاوت







طبقه بندی: ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول،  عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: ساباط، ساباط های دزفول، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول، دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin