تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر دزفول شهر آجر
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

 دزفول - خانه تاریخی «محسنی» یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری با شماره ثبت ملی و جزو بافت تاریخی دزفول ، هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: شهر دزفول با وجود زنجیره‌ای زیبا و قدیمی از سازه‌های تاریخی و شکوه‌مند همچون گذر‌ها، حمام‌ها، کاروانسرا‌ها، مساجد و خانه‌های ارزشمند در ردیف قدیمی‌ترین شهرهای کشور قرار گرفته است؛این را همه اهل جنوب می‌دانند و عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هم بر آن تاکید می‌کند. او از شهری می‌گوید که با داشتن بافتی تاریخی و منحصر به فرد در جنوب غربی ایران و ۱۴۱ کیلومتری مرکز استان خوزستان قرار دارد.

«نجمه مورث نوری» در گفتگو با خبرنگار مهر ابتدا ترجیح می‌دهد بر این نکته تاکید کند که : آثار تاریخی، غنی‌ترین عناصر فرهنگ مادی هر سرزمین و نشانه تمدن نیاکان آن جامعه و شناسنامه‌ای برای بیان موجودیت یک تاریخ است. در جای جای سرزمین پهناور ایران و به خصوص در جنوب کشور و شهرستان دزفول، آثار و نشانه‌هایی از تاریخ کهن و دیرینه کشورمان وجود دارد. هر یک از این آثار، گوشه‌هایی از تمدن و تاریخ پرافتخارمان را بازگو می‌کنند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان اینکه آثار تاریخی دزفول با وجود بافتی آجری که «خوون چینی» نامیده شده و خاص دزفول است، همچون نگینی ارزشمند در دل خاک ایران می‌درخشند، حالا دیگر سر اصل مطلب می‌رود و انگشت بر یکی از این آثار تاریخی می‌گذارد و می‌گوید: خانه تاریخی «محسنی» یکی از عالیترین و زیبا‌ترین خانه‌های سنتی دزفول است. این بنا از مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار است. مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است. بنایی که هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

dezful

با ارزش‌ترین سازه معماری در جنوب کشور

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اطلاعات این بنا را تکمیل‌تر می‌کند و ادامه می‌دهد: خانه تاریخی محسنی که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری در جنوب کشور به شمار می‌رود که با مساحت ۵۸۸ متر مربع در مرکز شهر دزفول و محله شاه رکن الدین واقع شده است.

مورث نوری همچنین با بیان اینکه محله شاه رکن الدین محله نمونه گردشگری و تاریخی دزفول است، اظهار می‌کند: خانه محسنی به دلیل موقعیت مناسب مکانی و قرار گرفتن در بین مجموعه‌ای ارزشمند همچون بقعه، مدرسه و مسجدشاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی مانند مهدوی، نفیسی و مجاهد، ارزش حفظ و نگهداری و بهره برداری از آن چندین برابر شده است.

مورث نوری حالا به اصل ماجرا می‌رسد و می‌گوید: با وجود اهمیت زیادی که حفظ این بنا دارد، سالهاست که به حال خود‌‌ رها شده و زندگی در آن جریان ندارد.

وی با بیان اینکه از تاریخچه تعمیرات بنا اطلاعات درستی در دست نیست و تنها اقدام مرمتی صورت گرفته در آن، بهسازی دیواره بیرونی و در چوبی اثر در ایام اخیر از سوی سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول است، می‌گوید: با این همه طبق گفته افراد محلی، شوادان(زیر زمین) این خانه به علت ریزش توسط مالک پرشده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با اشاره به اینکه خانه تاریخی محسنی دارای سازه‌ای نسبتا پایدار است، می‌افزاید: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های مختلفی به خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشتر و بخش‌هایی از هشتی ورودی خانه نیز تخریب شده است.

در ادامه وی به دیگر ویژگی‌های خاص این اثر اشاره می‌کند و می‌افزاید: سر در خانه محسنی بسیار زیبا و با در چوبی قدیمی بوده که بر روی سر در آن کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود. جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستند و در نماسازی بنای مذکور از طاق‌های پنج، هفت و هلالی شکل استفاده شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه می‌کند: این سازه تاریخی با یک هشتی مرسوم در بناهای دزفول به حیات مرکزی می‌رسد و در مقابل، دو اتاق در فضایی با سطح بلند‌تر از حیاط قرار دارد که در کنار هشتی، دو اتاق که به یکدیگر مرتبط هستند نیز واقع است، ضمن اینکه شبستانی نسبتا کوچک در زیر اتاق‌های جبهه غربی این خانه نیز قرار دارد.
لزوم توجه میراث فرهنگی استان

مورث نوری عنوان می‌کند: خانه محسنی با وجود اینکه می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد، این روز‌ها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، ضمن اینکه از دیگر آسیب‌های وارده به این بنا می‌توان به تخریب دالان ورودی، ریزش سقف‌های اتاق‌های طبقه همکف و آثار رطوبت صعودی در دیوار‌ها اشاره کرد که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود شاهد از بین رفتن تدریجی یکی از آثار ارزشمند ثبت ملی ایران خواهیم بود.

وی یادآور می‌شود: با توجه به اینکه خانه تاریخی محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود و موقعیت مکانی، بافت خاص بنا و با توجه به قرارگیری آن در مجاورت با یک بنای مخروبه و وجود خطرات احتمالی برای این خانه، لازم است که سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوه‌مند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور و تبدیل آن به سفره خانه سنتی، بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین با بیان اینکه محله تاریخی شاه رکن الدین دزفول یکی از پتانسیل‌های ارزشمند گردشگری استان خوزستان است، در انتها می‌گوید: در صورت توجه ویژه و تغییر کاربری بناهای تاریخی، این محله می‌تواند به عنوان اولین محله گردشگری تاریخی در جنوب کشور مطرح شود و نقش مهمی در رونق صنعت گردشگری داشته باشد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط نجمه نوری
مسئول انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: حمایت خیرین از بناهای فرهنگی کشور باید نهادینه شود.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: ایران سرزمینی است که هر گوشه‌ای از آن با آثار گران‌بهایی زینت داده شده است. از سوی دیگر پرداختن به موضوع میراث فرهنگی و گردشگری به طور تخصصی سابقه چندان زیادی در این کشور ندارد و با وجود تاکید فراوان شخصیت‌های مختلف و کارشناسان در عمل موضوع نوپایی به شمار می‌رود.

وی تصریح کرد: بودجه و امکانات سازمان میراث فرهنگی در سطح کلان به عنوان متولی اصلی مسایل میراث فرهنگی و گردشگری اصلا تناسبی با میزان آثار و فرصت‌های گردشگری ندارد. از همین رو است که بسیاری از آثار ارزشمند در سطح کشور در معرض آسیب جدی قرار گرفته‌اند به خصوص در شهرهایی که اداره‌ها و سازمان‌های محلی از توان مالی کافی برخوردار نیستند. این موضوع به ویژه در شهرستان‌هایی که مرکز استان نیستند و بودجه مستقیم و توان تصمیم‌گیری مستقلی ندارند بیشتر به چشم می‌خورد و حفاظت از آثار با مشکلات بیشتری روبه‌رو است.

آذرکیش توضیح داد: از این رو با توجه به ارزش‌های فرهنگی ایرانیان می‌توان با تبیین فرهنگ مشارکت مردمی و به ویژه خیرین در حفظ آثار تاریخی و فرهنگی در شهرها گام مؤثری در مقابله با تخریب و از بین رفتن تدریجی آن‌ها در اثر فرسودگی تدریجی برداشته شود. این اقدام از دو جنبه می‌تواند حایز اهمیت باشد، یکی اینکه با استفاده از این پتانسیل حفاظت از آثار شتاب می‌یابد و دیگر فایده آن ایجاد بستری مناسب برای توسعه صنعت گردشگری شهرهای مختلف کشور است.

مسؤول انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول تاکید کرد: با برنامه‌ریزی صحیح می‌توان فرهنگ‌سازی حمایت در بین خیرین و شهروندان از آثار تاریخی را گسترش داد تا ضمن حفظ هویت و اصالت شهرهای ایرانی از آن در جهت توسعه همه جانبه شهرها استفاده کرد و در آینده با گسترش چنین شرایطی شاهد بخش خصوصی توانمندی خواهیم بود که بدون اتکا به دولت آثار ارزشمند را با نگاه نوعی سرمایه‌گذاری اقتصادی با بازده مناسب حفظ و بهسازی می‌کند. این روش می‌تواند یکی از راهکارهای پایداری بسیاری از شهرهای تاریخی ایران باشد.

وی افزود:می‌توان در شهرهای مختلف انجمن‌هایی نظیر خیرین مدرسه‌ساز جهت حفاظت و حمایت از بناهای تاریخی و میراث کشور تشکیل داد تا شهروندان با هدایت کارشناسان نقش بیشتری در این امر داشته باشند. با این همه باید سیاست‌های ویژه‌ای به عنوان پشتیبانی از این طرح از طرف نهادهای دولتی در نظر گرفته شود تا این حرکت گسترش یابد.

آذرکیش گفت: به عنوان نمونه در شهری مانند دزفول که با بیش از ۱۴۰ اثر ثبت ملی شده، پروژه‌های اندک مرمتی اجرا می‌شود که به هیچ وجه پاسخ‌گوی نیازهای آثار ارزشمند دزفول نیست. از همین رو بسیاری از پروژه‌های مرمتی از جمله پروژه مرمت پل تاریخی دزفول، آسیاب‌های تاریخی، خانه‌های تاریخی گلچین، نیل‌ساز و مجاهد به صورت نیمه تمام مانده است. در صورتی که می‌توانند با واگذاری مرمت برخی از این پروژه‌ها مانند خانه‌های تاریخی به خیرین و بخش خصوصی روند مرمت و بهسازی آثار و به تبع آن ظرفیت‌های گردشگری را گسترش داد.

فیروزی




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، بافت تاریخی، معماری دزفول، دزفول شهر آجر، ایران، خوزستان، بافت قدیم دزفول در رسانه ها،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : جمعه 18 اردیبهشت 1394
ساباط مقدمیان در بافت قدیم آجری دزفول

ساباط مقدمیان

Iran Khuzestan Dezful Moghadamian Sabat




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم دزفول، دزفول شهر آجر، معماری دزفول، ساباط مقدمیان،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 8 مهر 1393

خانۀ خاموش افسانه های گنگ، خانه ای از شهر، خشتش حرف و حرفش اشک .
خاطرات محو در غبار بی سرانجامی، در حصار بستۀ پرگرد گمراهی است.

خانه قلمبرکه  قدیمی ترین خانۀ بافت قدیم دزفول و متعلق به دورۀ زندیه است، در مرکز محلۀ میاندره دزفول واقع شده است.  این بنا که از خانه های اعیانی بافت قدیم دزفول بوده شامل دو بخش اندرونی و بیرونی است و از لحاظ تزئینات، روابط فضایی و همچنین شکل هندسی حیاط ها منحصربفرد است.
عوامل تزئینی در این بنا شامل انواع آجرکاری(خوون چینی) و طاق ها و طاق نماها می باشد. مصالح آن آجرهای مربع شکل بومی و سنتی دزفول با ابعاد «3*20*20» و یا «2*18.5*18.5» می باشد.
به دلیل ارزش تاریخی و معماری این بنا و بنای مجاورش و نیز حمام قدیمی میاندره که جمعاً مجموعه ای زیبا و منحصربفرد را در مرکز محلۀ میاندره تشکیل می دهند در سال 1381 در ردیف آثار ملی به ثبت رسیده اند.
ولی متاسفانه این خانۀ زیبا که خالی از سکنه است؛ عوامل جوی اثرات تخریبی زیادی بر آن گذاشته، به گونه ای که اکثر طاق ها فروریخته و بنا در معرض خطر جدی بوده و تخریب آن بسیار نزدیک است.
 علی رغم ارزش تاریخی این بنا تا کنون هیچ گونه اقدام پژوهشی( شناسایی، بررسی، گمانه زنی، حفاری و...) در مورد آن صورت نگرفته و لازم است هر چه سریع تر در جهت مرمت و استفادۀ فرهنگی و توریستی از آن اقدام گردیده تا حفظ این اثر تاریخی تضمین گردد.

عکس: خانه قلمبر، محلۀ میاندره، دزفول، مریم رخساری، 1389
متن: مریم سخاوت










طبقه بندی: بناهای شاخص بافت قدیم دزفول،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: خانۀ قلمبر دزفول، قدیمی تریم خانۀ دزفول، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول، دزفول، دزفول شهر آجر، محلۀ میاندره،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : شنبه 22 شهریور 1393
دزفول شهر کهنه دیوارها
دیوارهای آجری
آجر پرقصه
آجر پرغصه
دزفول شهر آجر


در زبان دزفولی به مرغِ چند روزه
« بَچیلِه bacila» می گویند، لذا پِلّابَچیلون به معنیِ پلّه های مرغکانِ کوچکِ دانه چین است.
محلّ ِ پلّابَچیلون در محدودۀ بین بِندارِ خَرّاطون و بِندارِ کُرناسِیون قرار دارد وشاملِ حدود 70 پلّه کوتاه آجری و عریض است، این پلّه ها مُشرِف به رودخانه است و امتدادِ آن هم، بِندارِ بچیلون نام دارد.
در گذشته ساکنینِ مجاورِ پلّه، که یک بافت قدیمی و بومی است، مرغ و خروسانِ خود را برایِ دانه چینی در پلّه ها و کوچه رها می کردند، که کم و بیش هنوز هم، این کار مرسوم است و شاید از این جهت است که این پلّه ها به نام بَچیلون معروف شده است و یا از بابِ کوچکی و ریز بودنِ پلّه ها که توانِ عبورِ مرغکان خانگی چند روزه را ممکن می سازد، به این اسم موسوم شده است، در هر حال این پلکان معبر و وسیلۀ مناسبی است برای دسترسی اهالی آن محدوده به رودخانۀ مفرّح و پربرکت دز.

متن: برگرفته از کتاب شهر من دزفول، سید محمد منتظری
عکس:دزفول، مریم سخاوت،1392





طبقه بندی: گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: پلابچیلون، دزفول، معماری دزفول، پلابچیلون دزفول، بافت تاریخی دزفول، آثار تاریخی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : شنبه 15 شهریور 1393
ساباط کاظم لامی یکی از بناهای زیبا و ارزشمند بافت تاریخی دزفول است که در جنوب محدوده بافت و در نزدیکی پل قدیم قرار دارد. همراهی ساباط لامی با آثار با ارزشی چون خانه لامی، خانه یک خلیلو و قرار گیری در حریم درجه یک پل ساسانی دزفول، و ساباط ملاقنبر و همچنین نزدیکی به مسجد تاریخی کجبافان و مزار سربازان گمنام امام زمان عج الله، اهمیت این اثر را نمایان می نماید. همچنین در کنار این ساباط کوچه ی قدیمی قرار دارد که کمترین تغییر را داشته و هنوز حال و هوای قرن ها هویت تاریخی دزفول را در خود جای داده است. ساباط لامی درمحله مشک دوزان قرار داشته و قدمت آن به دوره قاجاریه می رسد. این بنا تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ به شماره ثبت 7896 درفهرست آثار ملی به ثبت رسیده و تاکنون در سه دوره سال های 1383،1387 و 1391 طی 3 مرحله توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول مرمت و احیا شده است.  
عکس و مطلب : محمد آذرکیش

ساباط کاظم لامی دزفول



طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: ساباط کاظم لامی، دزفول، معماری دزفول، ساباط کاظم لامی دزفول، بافت تاریخی دزفول، آثار تاریخی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin