تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر درخت کُنار
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : سه شنبه 11 اسفند 1394

درخت یکی از عناصر طبیعت است که نقش بسیار بارزی در زندگی بشر داشته و علاوه بر اینکه به عنوان یکی از منابع بسیار مهم تغذیه از ادوار دور شناخته می شده، در فرهنگ و اعتقادات جوامع مختلف نیز تجلی پیدا کرده است)طاهری، 1390). با توجه به ارتباط تنگاتنگ درخت با زندگی بشر، بسیاری از جوامع حالتی از قدسیت را برای درخت قایل بودند. ریشه، تنه و شاخ و ‌‌برگ درختان وجه اسرارآمیزی را القا می کردند و درخت به عنوان نمادی از رابطه بین دنیای زیرزمینی، زمینی و آسمانی درآمد)همان) در بسیاری از جوامع نیز اعتقاد به درختی مقدس به نام "درخت زندگی" داستان های فولکلوریک و اساطیری را تحت تأثیر خود قرار داد. این تأثیرگذاری چنان قوی بود که باعث شد این درخت در هنرهای آنان با گونه های مختلف گیاهی تصویر شد. در هنر ایران پیش از تاریخ، مارلیک، لرستان، در بین النهرین و غیره "درخت زندگی"، ترکیبی از رستنی های گوناگونی است که به طول عمر و زیبایی و سودمندی شان مقدس شمرده می شوند : درخت سدر که چوبش گرانبهاست، نخل که خرما میدهد، تاک بن با خوشه های انگور،... تقدس درخت زندگی باعث شده است که نگاهبانانی همیشه در دو طرف آن به محافظت پردازند، این نگاهبانان می توانند حیوانات واقعی یا افسانه ای باشند)همان).

همچنین کلمه سدر، 4 بار در قرآن کریم در آیات 16 سوره سباء، 28 سوره واقعه، 14 و 16 سوره نجم آمده ‏است.

" (فِی سِدْرٍ مَخْضُودٍ) " . در حقیقت این رساترین توصیفى است که براى درختان بهشتى در قالب الفاظ دنیوى ما امکان پذیر است، زیرا" سدر" به گفته بعضى از ارباب لغت درختى است تناور که بلندیش گاهى تا چهل متر مى رسد، و مى ‏گویند تا دو هزار سال عمر مى‏ کند و سایه بسیار سنگین و لطیفى دارد .

درخت سدر به دلیل سرسبزی آن در تمام فصول سال و نیز پر ثمر بودن آن از برگ تا میوه و تنه و چوب و نیز مقاومتش در برابر بلایای طبیعی و عمر بالایش عموما در میان اقوام از احترام و توجه خاصی برخوردار است این درخت به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی در خوزستان و خاصه در دزفول به وفور یافت می شود تا آنجا كه در گذشته هایی نچندان دور كُنارستان های بزرگ دزفول و شوشتر از اعتبار و شهرت خاصی برخوردار بوده اند و هرساله در فصل زمستان و بهار برداشت میوه ی آن یعنی كُنار و صدور آن به اقصا نقاط كشورانجام می پذیرفته است. با شروع فصل تابستان چیدن برگ های زائد و خشك كردن و كوبیدن و پودر كردن آنها برای تبدیل شدن به سرشوی گیاهی سِدر از شغل های پردرآمد خانوارها محسوب می شده است عجین شدن این درخت با زندگی مردم خصوصا در دزفول باعث به وجود آمدن نزدیكی های عاطفی هم شده است ومردم به دلیل سرسبزی آن سیدّش می نامند و داستان ها و متل ها و نذر و نیازها با آن انجام می دهند كه نتیجه اش گاهی رنگی از واقعیت هم می گیرد (رضاپور،1390).

کاشت زیاد درختان به صورت انبوه در محدودۀ قدیم دزفول به دلایل متعدد( اقلیمی، جنس بستر، چگونگی دسترسی به آب، وجود فضاهای زیرزمینی و ...) ، در معابر هم، مانند خانه ها رایج نبوده اما به صورت تک درخت در میادین محله ای و نیز تقاطع گذرها با انگیزۀ ایجاد شرایط مکث، توجه، سایه اندازی، تلطیف هوای محیط و زیباسازی فضا وجود داشته است. درخت سدر یا «کُنار» ، درخت غالب در بافت قدیم دزفول است. این درخت به لحاظ نیاز به آب کم، در دزفول قدیم که به لحاظِ قرارگیری در سطحی بسیار بالاتر از رود، دسترسی به آب در آن مشکل بود، بسیار مناسب بوده است( داعی، 1392).


طاهری، علیرضا. 1390. درخت مقدس درخت سخنگو و روند شکل گیری نقش واق، باغ نظر، 8، 19

رضاپور، داریوش، 1390. درخت سدر مقدس

داعی پور، زینب . 1392. گذر و خانه در بافت سنتی دزفول، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی




طبقه بندی: عناصر نمادین در معماری سنتی دزفول، 
برچسب ها: ُکُنار، درخت کُنار، سِدر، درخت سِدر، درخت مقدس، دزفول، درختان دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin