تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر خوزستان
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : جمعه 6 اسفند 1395
خانه داعی در بافت تاریخی دزفول و محله کرناسیان در شمال شهر قرار دارد، این خانه زیبا و قدیمی متعلق به دوران قاجار می باشد و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس : محمد آذرکیش

دزفول



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی داعی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
خانه زرگر یکی از باشکوه ترین خانه های تاریخی دزفول است که در محله مجدیان واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ۷۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اهمیت ویژه ی خانه ی زرگر به خاطر نمای بیرونی آن است که معماران خوش ذوق دزفول بزرگترین آجرکاری را در نمای ورودی آن ساخته اند. اندازه و طرح ورودی خانه های سنتی دزفول علاوه بر نشان دادن خلاقیت سازنده ی بنا، نشان دهنده ی شخصیت صاحبان خانه ها نیز بوده است و خانه هایی که صاحبان متمول تری داشته اند، ورودی با شکوه تری ساخته اند. پس از آن وارد هشتی می شویم که کف آن با سنگ های طبیعی رودخانه ی دز به خوبی سنگ فرش شده است. بخش ورودی خانه توسط هشتی و راه روی باریکی از حیاط مرکزی آن به خوبی جدا شده و باعث ایجاد محرمیت کامل در ورودی آن شده است.

خانه زرگر دزفول
در وسط خانه باغچه به همراه درخت نخلی قرار دارد. دور تا دور خانه به جز جبهه ی غربی آن با خوون چینی آجرکاری شده است. به علت اینکه همچنان ورثه ی این خانه در آن سکونت دارند در طول زمان جبهه ی غربی دچار تغییراتی شده و نوع سازه ی آن در دوره پهلوی تغییراتی به خود دیده است.
این خانه به صورت حیاط مرکزی بوده و دور تا دور حیاط خانه زرگر اتاق هایی قرار دارد. در بخشی از حیاط نیز به صورت ایوان است که در ایامی که هوا دمای مناسب تری دارد قابل استفاده ی ساکنان بوده است.
قدمت بنای خانه به دوره ی قاجاریه می رسد و وضعیت سازه ای اثرا از نظر سازه ای سالم و بیشتر آسیب های موجود به دلیل تعمیرات بنا با شیوه های نادرست مانند اندود سیمانی پای دیوارها و ایزوگام بام می باشد.
وجود شوادان در خانه های دزفول، در شرایطی که هیچ وسیه ی خنک کننده ای نبود نقش مهمی در پایداری خانه های سنتی دزفول از نظر اقلیمی ایفا می نمود و هم در تابستان و هم در زمستان کاربردهای مختلفی داشت. ورودی شوادان بنا در مرکز حیاط قرار دارد و وسعت آن تا به زیر کوچه مجاور و برخی خانه های اطراف بنا می رسد و از نظر وسعت یکی از بزرگترین شوادان های محله ی را داشته است.
با بررسی شاخصه های مسکن پایدار که از مباحث روز دنیاست، بسیاری از ویژگی های آن را می توان علاوه بر وجود شوادان، در خانه های تاریخی دزفول یافت.
انتقال مفاهیم هویت بخش در خانه ها نسل به نسل و راهکارهایی برای سازگاری با شرایطی محیطی و بهره برداری مناسب از ظرفیت های هر منطقه در کنار خلق زیبایی های بسیار با نقوش آجری و در هم تنیدگی بافت سنتی دزفول، از ویژگیهای حائز اهمیت آن می باشد که در خانه های بافت قابل مشاهده است. در بخشی از خانه همچنان کارگاه طلاکاری سنتی وجود دارد که نام خانوادگی زرگر و بنا از وجود شغل زرگری گرفته شده است.
با توجه به ویژگی های بیان شده خانه تاریخی زرگر می تواند یکی از مقاصد ارزشمند گردشگری استان خوزستان باشد که هر صاحب ذوقی را به وجد آورد.
عکس و متن: محمد آذرکیش




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خانه زرگر دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه زرگر،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول- خانه تاریخی «شاهرکنی» یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که نیازمند توجه ملی ازسوی متولیان است‌ در حالیکه اکنون وضع مناسبی ندارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - رویا رجبی: دزفول، دیار خانه های قدیمی است و یکی از پایتخت های معماری و شکوه هنر ایرانی- اسلامی است. معماری در دزفول آدمی را با دنیایی از ظرافت ها و زیبایی ها آشنا می کند که شاید همانند آن در کمتر جایی ازاین مرز و بوم وجود داشته باشد. بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد و سایر اماکن تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی که به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.

وجود بیش از ۱۰۰ خانه تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر ۱ و ۲، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی، سعادت، ضیایی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد به طوری که دزفول با برخورداری از این خانه ها، می تواند به عنوان یک شهر توریستی با ردپایی از گذشته های زیبای معماری این مرز وبوم به جهانیان معرفی شود.
این خانه های تاریخی به عنوان ظرفیتی منحصربه فرد در قالب بافت تاریخی دزفول قرار گرفته اند به گونه ای که باوجود تمام تغییراتی که در چهره شهرهای امروزی پدید آمده اما بافت قدیم و کهن این شهرستان همچنان حکایت زیبایی از معماری ایرانی- اسلامی را روایت می کند.

بی توجهی متولیان ادامه دارد

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است.
واقعیت این است که بی سرپناهی خانه های تاریخی دزفول هرروز خطر ریزش این برگ های تاریخی را بیشتر می کند.

خبرگزاری مهر از چندوقت گذشته تاکنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است. یکی دیگر ازاین بناها، خانه تاریخی شاهرکنی است که با وجود برخورداری از ظرفیت و زیبایی های عظیم، سایه بی توجهی و ویرانی  همانند بسیاری از خانه های تاریخی بافت کهن دزفول بر سر آن سنگینی می کند.

بافتی تاریخی با قدمت هزارساله

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت و گو با خبرنگار مهر اظهار می کند: بافت تاریخی شهر دزفول یکی از سرمایه های ملی و ارزشمند در جنوب کشور است که  با قدمتی بیش از هزار سال و پشتوانه تمدنی چند هزار ساله منطقه در مرکز شهر و در کنار رودخانه دز شکل گرفته است
نجمه مورث نوری می افزاید: خانه های قدیمی بزرگ و باشکوه از جمله عناصری هستند که به زیبایی در محلات ۲۸ گانه این شهر بنا شده اند که هر کدام با معماری زیبا و اصیل خود نشان از هویت تاریخی شهر دزفول را دارند.

وی تصریح می کند: خانه تاریخی شاهرکنی یکی از آثار ثبت ملی بافت تاریخی دزفول است که بر اساس شواهد بنا قدمت این خانه به دوره قاجاریه  می رسد.

عضو انجمن دزپارس ادامه می دهد: دلیل نام گذاری این اثر، نام مالک قبلی آن است.

دزفول
موقعیت قرارگیری بنای شاهرکنی

مورث نوری توضیح می دهد: این بنای باشکوه از نظر موقعیت قرارگیری در خیابان طالقانی بین خیابان امام خمینی و مانده نژاد کوچه ۱۷ شهریور واقع شده است.

وی با بیان اینکه مالکیت بنا به صورت خصوصی و ورثه ای بوده و کاربری بنا در گذشته مسکونی بوده است، می گوید: مساحت آن به ۴۳۵ متر می رسد ضمن اینکه به دلیل آجرکاری های بی نظیر و معماری خاص آن، خانه شاهرکنی در آبان ماه سال ۱۳۸۶ با شماره ۲۰۱۴۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث نوری عنوان می کند: از جمله مشخصات خانه شاهرکنی یک طبقه بودن بنا و دارا بودن حیاط مرکزی و طاق های متنوع آجری شامل طاق های پنج و هفت و هلالی است. سردر، هشتی و دالان این بنا در اثر اصابت موشک در جنگ تحمیلی تخریب شده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآورمی شود: کشیدگی بنا در راستای شرقی، غربی بوده و تقریباً در تمام جهات دارای ساخت و ساز معماری است ضمن اینکه فضاهای قابل سکونت بیشتر در جبهه شرقی احداث شده اند در دیگر جبهه ها نیز فضاهای با فاصله ای مناسب از فضاهای مسکونی بنا شده است.

وجود تزئینات آجری زیبا

مورث نوری یکی دیگر از قابلیت های این خانه تاریخی را وجود ایجاد ایوان برمی شمرد که در جلوی اتاق ها از تابش مستقیم نور خورشید به آنها جلوگیری می کند.

وی تزئینات آجری متنوع و زیبارا از دیگر ویژگی های خاص معماری خانه تاریخی شاهرکنی دزفول عنوان می کند و می افزاید: این ویژگی در نماهای داخلی بنا مشهود است.

نبود رویکرد مرمتی در بنای شاهرکنی

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به اینکه در معماری بومی منطقه دزفول آجر «۳×۲۰×۲۰» عمده ترین مصالح به وجود آورنده یک بنا است، توضیح می دهد: معمار با کارگذاردن آن به شیوه های مختلف چه در شالوده بنا و چه در تزئینات آن مجموعه زیبایی از انواع طاق و قوس ها و تزئینات آجری خلق می کرده است بدین ترتیب نمونه زیبا و بی بدیلی از این آجرکاری ها با اشکالی که مشابه آن در بناهای دیگر دیده نشده در نماهای داخلی  بنای شاهرکنی خودنمائی می کند.

مورث نوری  اظهار می کند: با توجه به قدمت بالای بنا، این اثر در طول عمر خود نیازمند مرمت بوده که به دلیل نبود رویکرد مرمتی و آموزش های لازم در بافت تاریخی دزفول دخل و تصرف ها و تعمیراتی غیر اصولی در دهه های اخیر انجام شده است با این همه بنا از ایستایی مناسب برخوردار بوده و چهره بنا هویت و اصالت سنتی خود را از دست نداده است اما تزئینات آجری آن دچار آسیب جدی شده اند.
وی اضافه می کند: بنای مذکور دو حیاط اندرونی و بیرونی داشته است که اندرونی آن نیز در اثر اصابت موشک از بین رفته است. بنا دارای شوادان و دو شبستان  بسیار زیبا است که به دلیل عدم توجه لازم، قسمت های اندرونی در یکی از شبستان ها تخریب شده است.

خانه شاهرکنی نیازمند توجه جدی است

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هشدار می دهد: بنای خانه شاهرکنی به دلیل قدمت زیاد دچار آسیب هایی شده به گونه ای که در قسمت دالان ورودی بنا به دلیل استفاده ساکنان از آن به عنوان محل شست و شو و نظافت خطر رطوبت زدگی را احساس می کند. یکی از دیوار ها نیز در اثر نفوذ رطوبت دچار آسیب و ریزش لایه های کاهگل و سفیدکاری روی آن شده است.

مورث نوری با بیان اینکه بام بنا نیز نیازمند توجه و رسیدگی جدی است، عنوان می کند: در غیر این صورت به ایستائی بنا در سالهای آتی ضربه خواهد زد.

آجرکاری های بنا در حال ریزش است
وی در ادامه می گوید: به دلیل عدم توجه و رسیدگی، تزئینات بنا نیز که جزو منحصر به فردترین آجرکاری های بافت تاریخی دزفول بوده نیز در سال های اخیر تخریب شده و فرو ریخته است.
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول پیشنهاد می دهد: شایسته است که این اثر ملی با معماری خاص و کم نظیر خود توسط سازمان ها و نهادهای مربوطه مورد حمایت قرار گیرد و با اختصاص دادن بودجه لازم جهت بهسازی و مرمت آن این بنای ویژه را برای نسل های آینده حفظ کنند.

به گزارش مهر، در این سالها شاهد هستیم که در شهرهایی همچون کاشان، اصفهان و تبریز، خانه های تاریخی با دید مثبت مسئولان متولی و ورود بخش خصوصی به هتل، سفره خانه، رستوران، نگارخانه، آتلیه سنتی و یا مرکز فرهنگی تبدیل شده اند و موجب تحول شگرف در حوزه گردشگری این شهرها و به طبع شکوفایی اقتصادی و اشتغالزایی شده اند این در حالی است که شهرستان دزفول با وجود این همه گنجینه منحصربه فردی که در خود دارد و با وجود  اصرارها، انتقادها و پیشنهادهای مکرر و همیشگی انجمن های مردم نهاد به ویژه انجمن دوستداران وپژوهشگران شهرستان دزفول، تاکنون از اجرای چنین طرح هایی بی نصیب بوده گویا مسئولان آنقدر به بیان بهانه هایی نظیر کمبود اعتبار عادت کرده اند که به کلی از ظرفیت بخش خصوصی و دعوت آنها برای رونق گردشگری دزفول غافل شده اند.

در حالی که به عنوان مثال همین خانه شاهرکنی با توجه به متراژ بالای آن می تواند به عنوان مهمانخانه سنتی برای پذیرایی از گردشگران و یا مرکز فرهنگی مورد استفاده قراربگیرد و یا سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول که هرکدامشان با توجه به موقعیت قرارگیری، متراژ و ظاهرشان می توانند به عنوان مراکز سنتی و گردشگری شهرستان مورد استفاده قرار گیرند.

به هرحال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری، و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالزا، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: dezful، دزفول، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی شاهرکنی دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول - خانه تاریخی «ضیایی» یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان روبه نابودی است.

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها - رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد و سایر اماکن تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.
وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر۱ و ۲، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی، سعادت و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بحران بی توجهی به پیشینه تاریخی
کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است.

دزفول
اقدامات انگشت شمار برای بهسازی آثار
هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند.

خانه تاریخی «ضیایی»  نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که با توجه به وضعیت به شدت نامناسب آن از نظر فیزیکی نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای که این روزها با یک ویرانه تفاوت چندانی ندارد هرچند سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول نیز همانند این بنا در وضعیت مطلوبی قرار ندارند که خبرگزاری مهر از
 چند وقت گذشته تاکنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است.
ارزشمندترین بافت تاریخی کشور

درهمین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت و گو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: بافت تاریخی شهر دزفول با مساحتی در حدود ۲۴۰ هکتار در حاشیه رود دز را می توان یکی از گسترده ترین و اصولی ترین بافت های تاریخی ایران دانست.
نجمه مورث نوری می افزاید: بافت دزفول یکی از قدیمی ترین و ارزشمندترین بافت های تاریخی کشور است که به دلیل استفاده آجر(خوون چینی) توسط معماران هنرمند این دیار لقب شهر آجری ایران را از آنخود کرده است.
وی ادامه می دهد: پیشینه تاریخی و اصیل دزفول کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ دارند و شهری آجری که خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه آن را به رخ جهانیان می کشند
جاذبه های فراوان در بافت دزفول

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان می کند: بافت قدیمی و ارزشمند دزفول جاذبه های گردشگری و تاریخی زیادی دارد که هر کدام از آنها می تواند به تنهایی جاذبه ای دیدنی برای بازدید گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد.

مورث نوری عنوان می کند: در این بافت زیبا محله مسجد قراردارد که یکی از محله های تاریخی شهردزفول است.

خانه ای تاریخی از زمان قاجار
وی توضیح می دهد: در کوچه های اطراف مسجد جامع دزفول درمقابل عباسیه، خانه تاریخی ضیایی مشاهده می شود که قدمت آن به عهد قاجاریه و بیش از یک صد سال می رسد.
مورث نوری تاکید می کند: علاوه بر اهمیت خانه ضیایی به عنوان یک بنای آجری و باقدمت این بنا در واقع منزل مرحوم ضیایی شاعر و عارف شهر دزفول و در برهه ای از تاریخ نیز منزل یکی از صنعتگران به نام شهر بوده است.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول همچنین می افزاید: خانه ضیایی به دلیل ارزش های  ویژه تاریخی و معماری خود در اسفند سال ۱۳۸۱ به شماره ۷۸۸۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مورث نوری درخصوص ویژگی های این خانه تاریخی نیز می گوید:از جمله ویژگی های خاص خانه ضیایی ساخت آن در دو طبقه است که تاریخ ۱۳۳۸ هجری قمری روی یکی از نماها با آجر نقش بسته است. پلان بنا در حیاط به صورت چهار ضلعی است و با آجرهای فیلپوش در گوشه ها به پلانی هشت ضلعی در طبقه اول می رسیم
وی تصریح می کند: علاوه بر آن سردر ورودی زیبا، هشتی با معماری بی نظیرو تزئینات زیبای آجری در سقف آن حکایت شکوه و ارزش های این بنا  را روایت می کند.

این فعال میراث فرهنگی هشدار می دهد: با تمام این ویژگی ها  اما به دلیل عدم توجه و رسیدگی، امروزه خانه تاریخی ضیایی  تبدیل به یک مخروبه شده است در حالی که با همین وضعیت بحرانی باز هم در گوشه گوشه های آن به زیبایی، اصالت نقوش آجرکاری و کم نظیر معماری شهر آجری دیده میشوند

 متروکه رهاشدن خانه

مورث نوری با بیان اینکه کاربری خانه ضیایی در گذشته به صورت مسکونی بوده است، اظهار می کند: هرچند بنا دارای ارزش خاص معماری است ولی در حال حاضر متروکه رها شده و زندگی در آن جریان ندارد و بعضا به عنوان  انبار مورد استفاده قرار گرفته می شود.
وی می افزاید: بنابراین حفظ و رونق چنین بناهایی می تواند ضمن رونق گردشگری و شکوفایی اقتصادی، زمینه کار آفرینی و رشد فرهنگی جامعه را نیز فراهم کند.

این دوستدار میراث فرهنگی عنوان می کند: با توجه به ویژگی های مذکور و اینکه خانه ضیایی در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد شایسته است که هرچه زودتراین بنا مورد توجه مسئولان متولی به ویژه سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان و کشور قرار گیرد و با اختصاص بودجه لازم و یا ایجاد زمینه مساعد برای مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی، این خانه تاریخی هر چه زودتر مورد بهسازی و مرمت قرار گیرد.
مورث نوری تاکید می کند: خانه تاریخی ضیایی این قابلیت را دارد که به دلیل موقعیت خاص قرار گیری و نزدیکی آن به مرکز شهر و دسترسی آسان به تاسیسات زیربنایی همچون وسایل حمل و نقل شهری، خطوط تاکسی، اتوبوس و پیشینه فرهنگی و تاریخی، پس از مرمت تبدیل به مهمانسرای سنتی، موزه فرهنگی، رستوران، خانه فرهنگ و سایر کاربری های مرتبط با بناهای تاریخی شود.
به گزارش مهر، امید است در آینده نزدیک شاهد توجه بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول به ویژه خانه های ثبت ملی و تاریخی بافت کهن دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالز




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی ضیایی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ خانه تاریخی قلمبر ۲ یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان در شرایط نامطلوبی قرار دارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا از دوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.

وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر یک، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد
بحران بی توجهی به پیشینه تاریخی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است، به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است
اقدامات لاک پشتی مسئولان متولی

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهایی در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند
پویش مردمی حمایت از آثار تاریخی

دزفول
با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان با برگزاری جلسات و همایش های متعدد، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این پویش مردمی به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر  و فضاهای مجازی گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت هایی، موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «قلمبر ۲» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای که این روزها با یک ویرانه تفاوت چندانی ندارد، هر چند سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول نیز همانند این بنا در وضعیت مطلوبی قرار ندارند که خبرگزاری مهر از چند وقت گذشته تا کنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است
بافت تاریخی؛ گنجینه ای ناشناخته

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت وگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است.

«نجمه مورث نوری» می افزاید: یکی از بناهای باشکوه واقع در بافت تاریخی دزفول خانه قدیمی قلمبر ۲ است که این بنا در یکی از محلات تاریخی این شهر به نام «میان دره» قرار گرفته است.

وی تصریح می کند: علت نام‌گذاری این محله به میاندره، قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

مورث نوری عنوان می کند: بناهایی همچون حمام میاندره، خانه قلمبر یک، مسجد تاریخی علی ابن ابی طالب(میان دره)، خانه تاریخی سوزنگر، نخل کلبی خانی، خانه های ارزشمند مردسلطانی، طهرانی و... از جمله آثار موجود در اطراف خانه قلمبر ۲ هستند که بر اهمیت توجه به این بنای ارزشمند تاریخی می افزایند.

ثبت به عنوان اثری ملی

وی، قدمت بنای قلمبر ۲ را مربوط  به دوره قاجاریه بر می شمرد و می گوید: این اثر درسال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث نوری با بیان اینکه این بنا در اختیار خاندان قلمبر است، اضافه می کند: نام‌گذاری این خانه بر اساس نام مالک در زمان به ثبت رسیدن انجام شده است.

متروکه رها شدن خانه قلمبر ۲

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هشدار می دهد: خانه قلمبر ۲، در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است.

مورث نوری یادآور می شود: خوشبختانه با توجه به موقعیت خاص قرارگیری آن در بین زنجیره ای از بناهای مهم  و ارزشمند  فصل اول مرمت بنا در سال جاری و با تامین اعتبار از سوی سازمان میراث فرهنگی گردشگری خوزستان انجام شده ولی هنوز این خانه دارای مشکلات سازه ای زیاد است و سقف بسیاری از اتاق ها ریزش کرده است.

افزایش آسیب پذیری خانه تاریخی

وی مجددا هشدار می دهد: با توجه به فرارسیدن فصل سرما و ریزش نزولات جوی، آسیب پذیری این خانه تاریخی بیشتر شده و نیازمند توجه و رسیدگی فوری است تا مبادا به دلیل استحکام کمی که دارد به ورطه نابودی و ویرانی برسد
ویژگی های معماری خانه قلمبر ۲

این عضو انجمن دز پارس در خصوص ویژگی های شاخص معماری خانه قلمبر ۲ ادامه می دهد: این بنا در یک طبقه و به صورت حیات مرکزی است و فضاهای مسکونی و خدماتی پیرامون حیاط قرار گرفته اند.

این بنای یک طبقه ای بر روی شبستان های متعدد و زیبایی ساخته شده و تمامی نماهای داخلی آن با نقوش زیبا و بی نظیر آجری تزئین شده است.

مورث نوری، یکی از ویژگی های منحصر به فرد این خانه تاریخی را شوادانی زیبا و نسبتا وسیع عنوان می کند که به صورت دست کند در دل زمین قرار گرفته و به شوادان خانه های اطراف راه دارد.

وی بیان می کند: این خانه باشکوه همچنین دارای یک دالان ورودی از جبهه غربی و یک هشتی زیبا در جبهه جنوب شرقی است.

مورث نوری در ادامه می گوید: محله میاندره با وجود برخورداری از این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره، خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند به یک محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول تبدیل شود.

وی تاکید می کند: انجام این مهم قطعا می تواند عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان شود.

مورث نوری در پایان یادآور می شود: انجمن دز پارس سالهاست از طریق رسانه ها و فضاهای مجازی از جمله خبرگزاری ها، وبلاگ و سایت ها، نرم افزارهای واتس اپ، کانال های تلگرام واینستاگرام اقدامات زیادی از جمله معرفی آثار تاریخی و فرهنگی شهرستان، ارائه پیشنهادات و تشکیل کمپین هایی برای حفظ و نگهداری از آنها انجام می دهد که مورد استقبال جمعیت بسیار زیادی از شهروندان قرار گرفته که در این میان توجه بسیاری نیز به خانه های تاریخی بافت کهن دزفول شده است.

تبدیل خانه قلمبر ۲ به یک اقامتگاه سنتی

به گزارش مهر، با توجه به موقعیت ویژه‌ای که خانه تاریخی قلمبر۲ دارد و مساحت آن که بالغ بر۴۰۰ متر مربع است این بنا، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد.

از طرف دیگر نیز، نزدیکی این بنا به خیابان امام خمینی به عنوان یکی از شریان های اصلی شهر و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری ـ تاریخی تبدیل کرده است.

متأسفانه وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول از این همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز خواهد شد و تمام استان را به یک الگو و منطقه گردشگر پذیر  تبدیل خواهد کرد که این امر با ورود سرمایه های فراوان در زمینه های مختلف رابطه مستقیمی خواهد داشت اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالزا، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.

    



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، خانه قلمبر 2،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ بی توجهی به خانه های تاریخی دزفول همچنان ادامه دارد و دراین بین خانه تاریخی «محسنی» نیز به دلیل بی مهری ها با هجوم آسیب ها و سارقان مواجه شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی
کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است.

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست از جمله تغییرات فراوان و روی کار آمدن مدیران بی تجربه و یا کم تجربه و عدم ورود جدی مسئولان عالی رتبه شهرستان در راستای صیانت از آثار ارزشمند تاریخی دزفول، احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان و بهبود وضعیت مذکور ندارد.

دزفول

با وجود تمام این بی مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «محسنی» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای تاریخی که بی مهری و بی توجهی به آن به حد خود رسیده بطوریکه در روزهای گذشته شاهد سرقت درب خانه تاریخی و ثبت ملی «محسنی» بوده ایم و  حال این بنای با ارزش بدون درب و پیکر روزگار خود را با ناخوشی می گذارند.
قرار گرفتن در مجموعه ای با ارزش

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در خصوص خانه تاریخی «محسنی» در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانتی و در مرکز محله شاه رکن الدین واقع شده است.

محمد آذرکیش می افزاید: با وجود اینکه محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول است و وجود آثار ارزشمند، آن را به یکی از محلات نمونه تاریخی از نظر وجود آثار فرهنگی بدل کرده اما یکی از بناهای ثبت ملی آن، این روزها در معرض نابودی کامل قرار دارد.

وی عنوان می کند:  خانه تاریخی «محسنی» که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده چند هفته ای است که درب قدیمی چوبی آن که ارزش تاریخی داشته به سرقت رفته و روند تخریب بنا چنان شدت یافته که مقایسه تصویر چند ماه قبل آن با این روزها حکایت روندی تکان دهنده از وضعیت میراث گران بهایی است که به حال خود رها شده است.
عدم معرفی ظرفیت های تاریخی

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ادامه می دهد: خانه های تاریخی دزفول، گونه های منحصر به فردی از معماری اصیل ایرانی را از دوران گذشته به یادگار گذشته اند که به دلیل عدم معرفی صحیح، آنگونه که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته اند.

آذرکیش با اشاره مجدد به خانه تاریخی محسنی، می گوید: این بنا بیش از یک قرن در شرایط مختلف دوام آورده اما پس از سرقت درب آن، روند نگران کننده تخریب این بنا چنان شدت یافته که بیم می رود اگر به همین روند ادامه دهد بزودی فقط تلی از خاک از این بنای باارزش باقی بماند.

وی یادآور می شود: این در حالی است که به دلیل موقعیت مناسب مکانی بنا و قرار گرفتن در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، مجاهد، نفیسی، خانه و ساباط غفاری، گلچین و نیلساز، توجه به این میراث گرانقدر اهمیت بالایی دارد.

خانه ای با کتیبه های آجری

وی با بیان اینکه قدمت خانه محسنی به مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار برمی گردد، تصریح می کند: مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول از جمله ویژگی های خاص و کم نظیرمعماری خانه محسنی را سر در و هشتی بسیار زیبا، با در چوبی قدیمی آن بر می شمارد و می افزاید: بر روی سر در خانه محسنی، کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود.

آذرکیش اظهار می کند: جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستندکه این روزها هشتی آن تخریب شده و درب آن به سرقت رفته است.

خانه تاریخی محسنی، متروکه و فرسوده

وی همچنین تاکید می کند: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های زیادی به قسمت های مختلف خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشترشده و به سایر بخش های خانه نیز سرایت کرده است.

دزفول خانه

تعیین بنا به عنوان مرکز فرهنگی شهر

آذرکیش با اشاره به اینکه خانه محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود، ادامه می دهد: با این وجود خانه تاریخی «محسنی» می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد،ولی متاسفانه این روزها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، آیا شایسته است خانه ای با وجود این همه ارزش تاریخی و فرهنگی و معماری خاص به حال خود رها شده و به مخروبه تبدیل شود؟

وی عنوان می کند: با دیدن وضعیت اسفناک این بنای تاریخی این سوال درذهن دلسوزان نقش می بندد که چه کسی وظیفه حمایت و نگهداری از این آثار ارزشمند تاریخی را بر عهده دارد.
انجمن دز پارس وارد عمل می شود

آذرکیش با بیان اینکه انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول نگرانی خود را از روند بی توجهی به بناهای بافت تاریخی دزفول اعلام می کند، ادامه می دهد: در بافتی که حتی آثار ثبت ملی آن در امان نیستند چگونه می توان به حفظ آن امیدوار بود.

وی هشدار می دهد: این روزها خطرات بیشماری خانه محسنی را تهدید می کند خانه ای که به فروپاشی و تخریب کامل نزدیک شده و نفس های پایانی را می کشد.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار می کند: لازم است که سازمان ها و نهادهای مربوطه به ویژه میراث فرهنگی استان خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوهمند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

آذرکیش می گوید: حداقل کاری که سازمان ها و ادارات مرتبط می توانند در این راستا انجام دهند دیوارکشی بنا است تا به محض اختصاص بودجه  مناسب در جهت مرمت و بهسازی آن اقدام شود.

میراث فرهنگی خوزستان چاره اندیشی کند

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز می شود، اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

هر چند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنهاست که در این بین نیز یک نقد اساسی به افرادی وارد است که بی توجه به اهمیت این موضوع، همچنان رویه های نادرست خود در زمینه تغییرات در میراث فرهنگی شهرستان را ادامه می دهند غافل از اینکه آن چیزی که باید تغییر کند رویکرد و نگاه نادرست برخی مسئولان نسبت به مباحث تاریخی و عدم درک کافی برای بهره مندی از ظرفیت های گرانبهای چنین آثاری درراستای شکوفایی فرهنگی، تاریخی و گردشگری  است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، بافت تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 17 تیر 1395
Zarshenas sunshade of Dezful
Iran has many hostorical cities that each one of them with its special architecture and atmosphere has many attractions for visit.Each one is such a sealed mystery that needs to be discovered

ساباط زرشناس دزفول

 Historical context of Dezful is one of Iran's historical attractions and sealed mysteries that makes viewers to watch its passes and monuments.One of this context's valuable buildings is Zarshenas sunshade that isone of beautiful passes of this city's historical context.Zarshenas sunshade is located in Haft par alley in context's bricky alleys and Moghadamian neighbourhood of this city and its dating back more than a century.Because of having valuable historical bricky context Dezful is cradle of some parts of Irani's traditional architecture and many works of that have been registered in the Iran's national index. Zarshenas sunshade ,monuments like Firuzi(Aramesh) home, Molahaji mosque, Kpsh sunshade,... has made the area valuable and is one of valuable focuses for visit textures of the city.The traditional pass leading to Zarshenas sunshadewith its beautiful bricky architecture guides people to a spiritual feeling and invite them to a pleasant lull.
If you are travelling to Khuzestan, you can make visit of Dezful's historical contexts one of special parts of  your visiting.Visiting the place will be pleasant on most days of year specially since Mehr (late September) to the end of Ordibehesht(late May)
 
Translated by: Roya Delgosha

Text & Photo: Mohammad Azarkish




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، ساباط زرشناس دزفول، ساباط های دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : دوشنبه 17 خرداد 1395
ساباط در زبان فارسی دارای ریشه‌ای کهن است. بخش اول آن «سا» به‌معنای آسایش و بخش دوم آن «باط» نمودار ساختمان، آبادی و عمارت است که این نوع معماری خاص مناطق آب و هوای گرمسیر و کویری است.
ساباط ساخته می شود تا با سایه اندازی و ایجاد مسیری خنک برای رهگذران، آنها را از شدت تابش نور خورشید و گرما  محافظت کند.
در بسیاری از این ساباط‌ها ورودی چند خانه  در کنار هم قرار گرفته است که از نظر افزایش حس همسایگی و همبستگی محله‌ای حائز اهمیت است.
فضاها در معماری به سه دسته فضاهای باز ، نیمه باز و فضاهای بسته تقسیم میشوند. ساباط در گروه فضاهای نیمه باز قرار میگیرد.
نیمه باز بودن ساباط ها در تابستان به پدید آمدن کوران هوا منجر ‌شده و هوای درون ساباط را از بیرون آن خنک‌تر می‌کند، همین ویژگی در زمستان به گرم‌تر شدن هوای درون ساباط نسبت به  گذرهای روباز می‌انجامد.
ساباط‌ها هم‌چنین مایه‌ی یکپارچگی و استواری خانه‌های کنارشان هستند و به آنها در پایداری در برابر نیروهای پدید آمده از فشار سازه کمک می‌کنند.
ساباطها گاهی در انتهای کوچه ای بن بست  ، گاهی در امتداد یک گذر و گاهی در تقاطع دو گذر عمود بر هم قرار می گیرند و همین تنوع در موقعیت احداث ساباط، منجر به خلق سازه هایی بی نظیر شده است.
معمولاً پشت‌بام ساباط‌ها مورد استفاده واحدهای هم‌جوار قرار می‌گیرد که برخی به‌صورت اتاقی مشرف به کوچه جلوه‌گر شده و یا به عنوان فضایی روباز استفاده شده است

متن:زهرا گیتی فروز
عکس: محمدآذرکیش

ساباط های دزفول



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول،  ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، ساباط، بافت تاریخی دزفول، گذرهای تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 12 اردیبهشت 1395
دزفول- خانه تاریخی «گلچین» یکی از آثار ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان به دست فراموشی سپرده شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان ندارد.

خانه تاریخی گلچین دزفول

هرچند با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل از افراد مختلف با تحصیلات و مشاغل گوناگون  درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «گلچین» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

نبود برنامه ای هدفمند

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار می کند: در هجوم شهرسازی بی هویت مدرن، خانه های تاریخی و بافت آجری آن یکی پس از دیگری در نبود برنامه ای هدفمند برای احیای آنها فرو می ریزند و یا در تعریض کوچه ها و معابر، منظر تاریخی خود را از دست می دهند.

نجمه مورث نوری می افزاید: با این همه بیش از ۱۰۰ اثر در این محدوده به ثبت رسیده که برنامه ریزی جهت استفاده صحیح از آنها موجب حفظ بخش زیادی از فرهنگ و هویت این سرزمین می شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول عنوان می کند: در مرکز شهر دزفول، خانه گلچین با معماری زیبا و اصیل خود یکی از بناهای تاریخی محسوب می شود که با وجود اینکه به شماره ۱۴۷۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اما تا کنون هیچ بهره برداری صحیحی از آن نشده و مرمت آن نیز سال هاست نیمه کاره رها شده است.

مورث نوری با بیان اینکه خانه تاریخی «گلچین» از نظر موقعیت قرارگیری در محله تاریخی مسجد در مرکز شهر و درخیابان طالقانی غربی کوچه فیروزه قرار گرفته، تصریح می کند: این خانه که یکی از زیباترین خانه های بافت تاریخی و ارزشمند دزفول محسوب می شود از نظر مشخصه های معماری بی نظیر است.

وی با اشاره به اینکه بنای خانه قدیمی گلچین به صورت یک حیاط کوچک در مرکز خانه همراه با نقوش زیبای خوون چینی است، می گوید: نقوشی که با خلاقیت وصف ناشدنی معماران خوش ذوق سنتی دزفول کنار هم خلق شده اند زیبایی غیرقابل وصفی به این مکان تاریخی داده اند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول درادامه با بیان اینکه فضاهای بیرونی و اندرونی خانه گلچین در طبقات ساخته شده اند، می افزاید: قدمت اولیه بنا با توجه به نوع تقارن‌های موجود در پلان و نما و تزئینات آجری پیرامون حیاط که از زیبایی‌های معماری این بنای تاریخی به شمار می‌آیند به بیش از ۱۰۰ سال و به دوره  قاجاریه می رسد که تا اوایل دوره  پهلوی تغییراتی در آن اعمال شده است.

مورث نوری، کاربری خانه گلچین در گذشته را مسکونی عنوان می کند که بخشی از آن به عنوان عصار خانه یا کارگاه ارده کشی مورد استفاده قرار گرفته و در حال حاضر در مالکیت اداره میراث فرهنگی شهرستان است.

عدم اختصاص اعتبار لازم

وی عنوان می کند: با وجود اینکه به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه تاریخی گلچین امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسی و اتوبوس در مسافت‌های شهری با سهولت انجام گرفته و از این حیث برای ارائه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است و طی سالهای ۸۸-۸۹ مرمت شده، ولی متاسفانه به علت عدم تخصیص اعتبار لازم نیمه تمام مانده و در حال حاضر به صورت متروکه رها شده است در صورتی که می توان با مشارکت موسسه ها و شرکت های مختلف موارد متعددی درراستای کاربری آن در نظر گرفته و جانی دوباره در کالبد تاریخی خانه گلچین دمید.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآور می شود: موقعیت قرارگیری خاص خانه گلچین در میان مجموعه ای عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی دزفول نظیر مجموعه شاهرکن الدین یعنی حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاهرکن الدین،  بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی همچون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می شوند شرایط بسیار مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است.

مورث نوری اظهار می کند: از جمله موارد استثنایی دیگر می‌توان به همجواری این خانه با خانه‌ تاریخی نیل ساز اشاره کرد که این دو خانه تاریخی در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی ، تفریحی سنتی را دارند.

وی گفت: اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان با برنامه ریزی هدفمند و فرهنگ سازی در خصوص استفاده بهینه از بناهای تاریخی استان خوزستان می تواند زمینه حفظ این آثار و رونق هر چه بیشتر صنعت گردشگری به ویژه در بافت تاریخی دزفول را فراهم آورد.

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده بی مهری و کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است درصورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول ازچنین شانسی بهره نبرده است هرچند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنها است. امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی گلچین دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول- خانه تاریخی «صنیعی» دزفول یکی از خانه‌های ارزشمند با معماری زیبا در دزفول است که در صورت مرمت می تواند باعث رونق گردشگری این شهر شود.

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی مثل خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، خلج قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز و گلچین سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد.

sanieee

با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای آثار تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به این بناهای تاریخی ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.


خانه تاریخی «صنیعی» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی را در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه در بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر ثبت ملی وجود دارد که هر یک از ویژگی های خاص و منحصر به فردی برخوردار هستند، اظهار کرد: یکی از ارزشمندترین بناهای بافت تاریخی دزفول که به شکلی با شکوه درمحله مقدمیان و کوچه سیمرغ و قلب آن جای گرفته خانه تاریخی صنیعی است
نجمه مورث نوری افزود: این بنا دارای موقعیت خاص و مشرف به رودخانه دز است.

وی عنوان کرد: قرار گرفتن این خانه تاریخی بر روی زمین تپه ماهوری مشرف و توپوگرافی ویژه آن در بستری شیب دار این امکان را فراهم آورده تا معمار با بهره گیری از این قابلیت بتواند به نحو چشم گیری با بازی حجم ها به خلق بنایی هوشمند و مطابق با اقلیم و بستر بنا بپردازد و این عامل مهم موجب طراحی بسیار خاص و زیبای بنا به صورت پلکانی و در امتداد شیب منتهی به رودخانه شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: به نحوی که تمامی فضاهای این خانه در طبقات همکف، اول و شبستان دارای پنجره ها و بازشوهایی رو به آب زلال دز است به همین دلیل جریان هوا در فضاها موجب تهویه طبیعی بنا می شود.

قدمتی ۱۰۰ ساله

مورث نوری با اشاره به اینکه این بنا با شماره ۳۱۲۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و دارای مساحت ۳۵۰ مترمربع است، بیان کرد: خانه تاریخی صنیعی متعلق به دوران قاجار بوده و قدمتش به بیش از ۱۰۰ سال می رسد.

معماری خاص و کم نظیر
وی، معماری خاص و کم نظیر این بنا را مربوط به دو دوره تاریخی عنوان و اظهار کرد: بخش هایی ازاین بنا با پوشش طاق و تویزه ای مربوط به دوران قاجار و بخش هایی دارای پوشش تخت که به دوره پهلوی اول برمی گردد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: نامگذاری بنا بر اساس نام معماران آن صورت گرفته  یعنی استاد معمار حاج ملا مصطفی سازنده بخش قاجار بنا و استاد معمار حاج عبد الحسین صنیعی نیز سازنده بخش پهلوی بنا است.

مورث نوری با بیان اینکه در گذشته و حال، کاربری بنا به صورت مسکونی بوده و هم اکنون مالکیت بنا خصوصی و در اختیار خاندان صنیعی است، اضافه کرد: از ویژگی های خانه تاریخی صنیعی دارا بودن سه حیاط مجزا است که در پیرامون هر کدام از حیاط ها فضاهای مسکونی و خدماتی با زیبایی خاصی طراحی و به اجرا درآمده اند. بنا در دو طبقه احداث شده که با دارا بودن اختلاف سطح های متعدد علاوه برایجاد سایه افکنی بر قسمت ها، فرم و حجم بسیار زیبایی را پدید آورده است.

وی با اشاره به اینکه بخش های قدیمی بنا با پوشش سقف تویزه ای، هنر دست استاد معمار صنیعی است که خالق این بنا و بسیاری از بناهای تاریخی شهر همچون مسجد ملاحاجی، مرمت پل باستانی دزفول، ساباط ها، خانه های بافت تاریخی دزفول و معمار قلعه تاریخی شوش نیز است، تصریح کرد: این بنا دارای دو گونه زیر زمین، شوادان و شبستان است. شوادان این بنا بسیار وسیع، عمیق و دارای فضایی در سطوح مختلف و با عمق های متفاوت از کف حیاط بوده که در نوع خود بی نظیر است.
لزوم بهسازی خانه صنیعی

 وی تصریح کرد: با توجه به ویژگی های خانه تاریخی صنیعی شایسته است که نگاهی نو به این خانه شود. تغییر کاربری خانه صنیعی و تکمیل چرخه ارزش های تاریخی و گردشگری محله مقدمیان که این بناها در آن واقع شده می تواند این محله تاریخی را به یکی از مقاصد ارزشمند برای علاقمندان به گردشگری فرهنگی – تاریخی تبدیل کند.

مورث نوری با بیان اینکه خانه صنیعی به منظور جلوگیری از آسیب بیشتر بنا، در دوره های مختلف توسط مالکان به صورت محدودی تعمیرشده است، گفت: با این وجود با توجه به دخل و تصرفات آسیب رسان به هویت تاریخی اثر، برای بهسازی و آماده سازی آن، ضروری است اقدامات مرمتی لازم از سوی نهادهای مسئول صورت بگیرد.

وی یادآور شد: با توجه به موقعیت خاص قرار گیری خانه صنیعی در بافت تاریخی دزفول و نظر به اینکه این خانه یکی از بناهای ارزشمند سنتی در جنوب کشور بوده و محل سکونت معمار نامی کشور یعنی «حاج ملا مصطفی صنیعی» بوده است، می بایست به شایستگی از پتانسیل های این بنا بهره برداری شده و از آن برای رونق هر چه بیشتر بافت تاریخی دزفول استفاده کرد.


قابلیت تبدیل کاربری بنا

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ادامه داد: این بنا با داشتن ویژگی های از جمله برخورداری از فضاهای باز متعدد شامل سه حیاط و ایوان و پیش بام هایی با منظر رو به رودخانه، به کارگیری مهارت و فن در طراحی و ساخت بنا در دوره های تاریخی متفاوت، همسان سازی ساختار بنا در دوره ای متاخر با بخش های قدیمی تر، استفاده و بهره گیری از شرایط طبیعی زمین در طراحی به نحوی که اثر با بستر خود تعامل مطلوبی دارد و متراژ بالای ۳۵۰ متری بنا و همچنین دارا بودن حیاط و پشت بام های متعدد و مجزا با سرویس های بهداشتی اختصاصی قابلیت تغییر کاربری و تبدیل به هتل، سفره خانه سنتی و یا موزه ی فرهنگی – هنری را دارا است.

مورث نوری تاکید کرد: از این رو نهادهای متولی بافت تاریخی دزفول می توانند با معرفی صحیح این بنای با ارزش به سرمایه گذاران بخش خصوصی و مرمت و بهسازی آن، زمینه  احیای پایدار آن و بهره گیری از ظرفیت آن در جهت رونق صنعت گردشگری استان خوزستان را فراهم کنند که این مهم با همت و توجه به دست می آید




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی صنیعی دزفول، خانه صنیعی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی “طلوعی‌فر” یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین خانه‌های بافت تاریخی دزفول در معرض آسیب جدی قرار دارد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: خانه طلوعی‌فر یکی از بناهای زیبای محله قلعه است که در کوچه ریسمان‌باف و بافت تاریخی دزفول واقع شده است.این بنابه شماره ۲۹۹۱۶ ثبت ملی شده است. قدمت این بنا به دوره قاجاریه می‌رسد اما در دوره‌های مختلف تغییراتی در بخش‌هایی از بنا صورت گرفته است. نام‌گذاری این بنا بر اساس نام آخرین مالکآن در زمان به ثبت رسیدن بنا است.

وی افزود: شهر تاریخی دزفول سرشار از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی است. در صورتی که برنامه هدف‌مندی برای بافت تاریخی آن برنامه‌ریزی شود می‌توان دزفول را به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم استان و کشور تبدیل نماید. خانه طلوعی‌فر در شمار بناهایی قرار دارد که شایسته توجه جدی جهت حفظ، مرمت و بهره‌برداری در این راستا است.

طلوعی فر

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با بیان این که خانه تاریخی طلوعی‌فر در بخش مهمی از بافت تاریخی قرار دارد خاطرنشان کرد: اطراف آن بناهای شاخص و با ارزشی همچون خانه تاریخی سوزنگر، زرگر، ویسی، نمدمال، چینی‌ساز، رخشان‌فر و ساباط‌های کاروان و باقلیون و مسجد دروازه قرار دارند و همین موضوع حساسیت حفظ این بنا را دو چندان می نماید زیرا احیای بنا و حفاظت اصولی از آن می‌تواند مکمل چرخه مسیر گردشگری در قلب بافت تاریخی دزفول باشد.

او یادآوری کرد: خانه طلوعی‌فر در سال‌های پیش از استحکام سازه‌ای مناسبی برخوردار بود اما در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است به ویژه در سال اخیر که بارندگی بیشتری صورت گرفت خانه‌های آسیب‌پذیر نیازمند توجه ویژه‌ای شده‌اند ونبود رسیدگی فوری بنا را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد زیرا بخش‌هایی از بنا در معرض فروریزی قرار گرفته‌اند
آذرکیش با اشاره به ویژگی‌های معماری این بنا توضیح داد: ورودی بنا کوچک و ساده با تزیینات ساده آجری است و پس از عبور ازدالان ورودی به حیاط مرکزی در چهار جبهه وارد می شویم. در نماهای داخلی حیاط، نمونه‌های زیبایی از طاق‌های پنج و هفت و کلیل دیده می شود. تزیینات گچ‌بری زیبا و ارسی به فضای داخلی حیاط صفایی ایرانی و اصیل می‌دهد. در بالای طاق‌های حیاط تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خوون چینی اجرا شده است.

وی با بیان این که بنا به صورت دو طبقه است خاطرنشان کرد: در حیاط مرکزی آن شکوه آجری خود را به رخ می‌کشد. سه باب مغازه با سازه سنتی جزیی نیز در یکی از ورودی‌های آن قرار دارند که با توجه به عدم رسیدگی مناسب در حال فروریزی قرار گرفته‌اند و سازه آسیب‌ جدی دیده و نیاز به توجه فوری دارند.

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول اظهار کرد: با توجه به موقعیت ویژه‌ای که این بنا دارد و مساحت آن که بالغ بر ۳۲۷ متر مربع است خانه تاریخی طلوعی‌فر پتانسیل بالایی جهت تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد. از یک طرف نزدیکی به خیابان طالقانی و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری تاریخی تبدیل نموده است.

آذرکیش گفت: با توجه به اینکه مالکیت بنا در اختیار میراث فرهنگی است در صورت مرمت و رسیدگی مناسب می‌توان به آینده آن امیدوار بود اما در صورتی که رسیدگی لازم صورت نگیرد با توجه به وضعیت بنا، آسیب جدی دیده و هزینه بهسازی و مرمت آن افزایش خواهد یافت و این موضوع توجه فوری به آن را دو چندان می‌نماید.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی طلوعی فر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 24 آذر 1394
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: حمام تاریخی میان دره دزفول یکی از ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان در معرض آسیب جدی قرار دارد.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است. بناهایی که قرن‌ها تجربه و فن و دانش سنتی مردمان هنرمند و خوش ذوق این دیار را در خود جای داده‌اند. یکی از آثار باارزش در این بافت حمام تاریخی میاندره است که تاکنون توجه ویژه‌ای در راستای بهره‌برداری از ظرفیت‌های فرهنگی تاریخی آن صورت نگرفته است و علاوه بر آن به دلیل همین بی‌توجهی در معرض فرسودگی و آسیب جدی قرار گرفته است.

وی افزود: حمام تاریخی میاندره دزفول با مساحتی در حدود 700 مترمربع یکی از بزرگترین و ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان است که به شماره 7902 در تاریخ 17 اسفند سال 1381 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و هم‌اکنون مالکیت آن در اختیار بخش خصوصی است اما به دلیل ارزش‌های تاریخی و معمارانه این بنا نیازمند توجه ویژه جهت بهسازی و احیای آن به عنوان اثری فرهنگی و ارزشمند برای استفاده عموم مردم به ویژه گردشگران است. بنایی که معماری آن با الهام از دوران صفویه بوده و قدمت ساخت آن به بیش از 200 سال می‌رسد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: بنای حمام دو هسته‌ای است یعنی فضاهای جداگانه‌ای به عنوان حمام مردانه و زنانه وجود دارد. دسترسی به دو بخش حمام به دلیل ایجاد محرمیت از دو کوچه متفاوت صورت می‌گرفته و تزیینات زیبای آجرکاری و خوون‌چینی شالوده‌ای (اشکال پاباریک و شاپرک) در سقف گنبدی شکل حمام مردانه دیده می‌شود که در نوع خود بی‌نظیر است.

hamam

وی توضیح داد: حمام‌ها در گذشته به عنوان فضایی عمومی محسوب می‌شدند و علاوه بر کارکرد خود به عنوان محلی است برای شست‌وشوی تن و سر و صورت فضایی ارزشمند جهت برقراری تعاملات اجتماعی بین افراد هر محل بود. وجود کاشی‌های معرق، هفت رنگ و کاشی‌های خشتی، با تصویر انسانی از زیبایی‌ها و ویژگی‌های ظاهری حمام‌ها بوده است و در معماری و ساخت هر یک دقت فراوانی صورت می‌گرفت.

مورث‌نوری گفت: حمام میاندره ویژگی‌های منحصر به فردی دارد. یکی از مسایل بسیار مهمی که هنوز هم در این بنا وجود دارد و مشابه آن در هیچ بنایی دیده نشده چرخ چاه‌چوبی هست که جهت بالا کشیدن آب از شبکه سنتی آب زیرزمینی با نام قنات و هدایت آب به فضاهای داخلی و ذخیره آب در حوضچه‌های موجود در فضای داخلی حمام استفاده شده است.


وی تصریح کرد: این بنا در یکی از این محلات بافت قدیمی دزفول که به نام میاندره معروف است و نام‌گذاری آن نیز با الهام از نام محله است واقع شده است. علت نام‌گذاری آن به میاندره قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت با آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: میاندره هم‌اکنون در مجاورت با شریان اصلی شهر (خیابان امام خمینی(ره)) و بین خیابان‌های شهید منتظری و طالقانی قرار گرفته است. زنجیره‌ای از بناهای باشکوه و تاریخی در این محله وجود دارد که هر کدام به لحاظ قدمت و معماری شایسته بررسی هستند.

وی افزود: از جمله این بناها که بیشتر آن‌ها به ثبت ملی رسیده‌اند خانه قلمبر، خانه نفیسی، خانه مرد سلطانی، خانه سوزنگر، مسجد تاریخی میاندره (علی ابن ابی‌طالب(ع))، خانه طهرانی، نخل کلبی‌خانی، خانه کِلی، خانه طهماسبی و در کنار این آثار ارزشمند حمام بزرگ و باشکوه میاندره واقع شده است و از این رو ارزش و اعتبار این بنای با شکوه را بیشتر می‌نماید. محله میاندره با وجود چنین آثاری گران‌بهایی می‌تواند یکی از محلات هدف گردشگری تاریخی استان انتخاب شده و از این رو نیازمند توجه ملی و منطقه‌ای ویژه‌ای است.

مورث نوری ادامه داد: از دیگر ویژگی‌های حمام میاندره دزفول می‌توان به احداث سکوهای سربینه زنانه در دوران جدید، گوشه‌سازی و ایوان‌های محاط کننده در سربینه مردانه، پوشش آتش‌خانه حمام با قوس و خیز زیاد و دیگ آب گرم در کف مخزن آب اشاره کرد.

او با بیان این که با وجود تمام ویژگی‌های خاصی که ذکر شد آسیب‌هایی جدی بنا را با خطر مواجه می‌سازد خاطرنشان کرد: آسیب‌دیدگی ورودی کاملا ورودی آن را مسدود کرده، متروکه ماندن، افزایش رطوبت‌های ناشی از بارش نزولات جوی، رشد گیاهان خودرو، تجمع آب در پشت بام، تجمع حشرات، پرندگان و حیوانات موزی و بسیاری موارد و مشکلات دیگر، زنگ خطر آسیب‌دیدگی جدی این بنا را به صدا درآورده و در صورتی که توجه جدی به آن صورت نگیرد، علاوه بر ایجاد ترس و اضطراب سلامت و بهداشتی که در محله به وجود آورده بیم از بین رفتن یکی از آثار گرانب‌های تاریخی ایرانی نیز می‌رود.

او توضیح داد: ارزش این محله که جزو محلات قدیمی و ویژه کشور به شمار می‌رود لزوم توجه به آن وظیفه‌ای خطیر و ملی به شمار می‌آید. اگر سازمان میراث فرهنگی استان و نهاد‌های مربوطه و بخش خصوصی در این امر مهم وارد شوند می‌توان با تخصیص بودجه و تسهیلات مناسب حیاتی دوباره به کالبد این بنای ارزشمند بازگرداند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: محله میاندره با وجود این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره و خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول باشد و احیای آن عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان باشد.

او تاکید کرد: شهر دزفول با داشتن حمام‌های تاریخی نظیر کرناسیون، شاه رکن الدین، میاندره و... حرف‌های بسیاری از نظر معماری حمام‌های سنتی در ایران دارد که توجه به این میراث کم‌نظیر را ضروری می‌سازد. 



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بناهای شاخص بافت قدیم دزفول،  حمام های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، حمام های تاریخی دزفول، حمام تاریخی میاندره دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی مجاهد دزفول با حدود یک و نیم قرن قدمت زیر غبار فراموشی‌ها و کمبود اعتبارات متروکه مانده و به حال خود رها شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: با توجه به آغاز فصل بارش این بنای تاریخی در خطر فرسودگی و آسیب پذیری جدی قرار دارد. بنایی که در صورت بهسازی کامل می‌تواند تبدیل به یکی از بهترین اقامتگاه‌های سنتی استان خوزستان شود. این خانه ارزشمند در مرکز بافت تاریخی شهر دزفول قرار دارد. شهری که به خاطر وجود بناهای آجری به موزه آجری ایران شهرت دارد.

وی گفت: دزفول شهری تاریخی در شمال استان خوزستان است که در کنار رودخانه دز واقع شده و به مدد قرن‌ها تمدن و تجربه و مرور زمان بافت تاریخی ارزشمند آن شکل گرفته است و با وجود همه صدماتی که بافت تاریخی دزفول در دهه‌های گذشته دیده اما همچنان کارشناسان معتقدند که هنوز هم می‌شود بافت تاریخی شهر را نجات داد و در آن صفای فرهنگ سنتی دزفول را لمس کرد و زندگی را در آن با آداب و رسوم و سنن کهن‌اش جاری کرد و به شکلی مناسب به گردشگران مشتاق اصالت و هویت‌هایی با غنای تاریخی عرضه نمود.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان این که بافت قدیم دزفول سه ظرفیت ممتاز دارد تصریح کرد: این ظرفیت‌ها قرار گرفتن دزفول در کانون توجهات ملی را ضروری می‌نماید. اولین ظرفیت آن، ظرفیت فرهنگی این بافت تاریخی است؛ وجود حسینه‌ها،‌ مساجد تاریخی، هیات‌های مذهبی و ارتباطات قوی همسایگی در آن نشان از سرزندگی و حیات اجتماعی خاص شهر دزفول در گذشته بوده که می‌تواند الگو و سرمایه‌ای برای تعاملات در محلات جدید شهر باشد.

mojahed.dezful

او با اشاره به دیگر ظرفیت‌های این بافت تاریخی گفت: ظرفیت دوم این بافت معماری آن است که با توجه به روند پرشتاب جهانی شدن و از بین رفتن هویت ساختمان‌های شهرها، می‌تواند الگویی برای استفاده در نمای ساخت و سازهای جدید در شهر باشد. با همه پیشرفت‌ها در مصالح، آرامشی که در طرح نماهای سنتی ساختمان‌ها به انسان دست می‌دهد، گواه این مدعا است، گسترش فضاهای رستوران‌ها و قهوه‌خانه‌های سنتی نشان از انطباق فطرت ایرانیان با کالبد و معماری سنتی است که چنین حس و هویتی در بافت تاریخی دزفول سرشار است.

مورث‌نوری بیان کرد: سومین ظرفیت این بافت ارزشمند گردشگری آن است. بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده‌اند دل هر بیننده و صاحب ذوقی را می‌رباید. استقبال گردشگرانی که تاکنون از این بافت دیدن نموده‌اند بهترین گواه فرصت‌های گردشگری و اقتصادی است. فرصتی عظیم که سایر شهرهای تاریخی نظیر یزد، کرمان، ‌قزوین و برخی دیگر به خوبی از آن بهره گرفته‌اند.

وی ادامه داد: یکی از زیباترین و دیدنی‌ترین بناهای دزفول در بافت کهن آن خانه تاریخی مجاهد است. این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانی و در مرکز محله شاه‌رکن الدین واقع شده است. محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول در خصوص وجود آثار ارزشمند است. قرارگیری خانه مجاهد در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، محسنی، نفیسی، غفاری، گلچین و نیلساز، اهمیت توجه به آن را دو چندان می‌نماید.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه کرد: خانه مجاهد در 24 آذر سال 1388 به شماره 28204 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و یکی از بناهای با شکوه معماری قدیم دزفول به شمار می‌رود که مربوط به دوره قاجاریه بوده و بیش از 140 سال از عمر آن می‌گذرد. وسعت خانه مجاهد 580 متر است و نوع کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده و در حال حاضر در تملک بخش خصوصی است.

وی توضیح داد: خانه مجاهد همچون دیگر بناهای عصر قاجاری برخوردار از تزیینات مجلل و باشکوه، اصالت و معماری و طرحی مناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است. از جمله ویژگی‌های این اثر ساخت آن در دوطبقه و دارای بودن طاق‌های متنوع آجری شامل طاق‌های هلالی، رومی و پنج و هفت و فضاهای متنوع درون خود در جبهه‌های مختلف به همراه دیوار بیرونی با تزیینات متنوع آجری به صورت خوون چینی است. علاوه بر آن خانه مجاهد دارای شبستانی وسیع و شوادانی بی نظیر که به شوادان اتاق (زیر مجموعه شاه رکن الدین) منتهی می‌شود.

مورث‌نوری اظهار کرد: از دیگر عناصر ارزشمند بنا، فضایی به عنوان حوض‌خانه در جبهه شمالی وجود دارد که در قدیم الایام توسط سقاها به صورت روزانه پر از آب می‌شده و در کنار این حوض آب باغچه‌ای با درخت همیشه سرسبز کنار است.

وی ادامه داد: از ویژگی‌های خاص معماری این بنا تزیینات آجری متنوع و زیبایی است که در نمای داخلی بنا مشهود است و ذهن بیننده را مهمان گره‌های آجری می‌نماید که به دست معماران سنتی دزفول در گرداگرد حیاط این بنا خلق شده‌اند و نمونه‌هایی بی‌بدیل از آن‌ها با اشکالی چشم نواز که مشابه آن در دیگر بناها دیده نشده است در نماهای داخلی خانه مجاهد خود نمایی می‌کند. از دیگر ویژگی‌های کم نظیر این بنا می‌توان به ایوان بسیار بزرگ و زیبای آن اشاره کرد که جلوه باشکوهی به آن بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با داشتن چنین ویژگی‌هایی و مساحت مناسب بنا در سال‌های گذشته بخش‌هایی از این سازه ارزشمند جهت راه‌اندازی مسافرخانه سنتی در دزفول توسط اداره میراث فرهنگی مرمت شد ولی متاسفانه عملیات مرمت به دلیل عدم تخصیص اعتبار کافی نیمه کاره ماند و در حال حاضر خانه مجاهد به صورت متروکه رها شده است.

او خاطرنشان کرد: با توجه به موقعیت مکانی و قرارگیری خاص و منحصر به فرد این بنا و دسترسی به خیابان اصلی و سهولت استفاده از وسایل نقلیه عمومی می‌توان با برنامه‌ریزی صحیح و حمایت از بخش خصوصی، با وارد کردن سرمایه لازم و تکمیل مرمت‌خانه مجاهد از آن به عنوان مهمان‌پذیر یا سفره‌خانه سنتی استفاده نمود تا از این ظرفیت ملی و ارزشمند در جهت بازدید و اقامت گردشگران نهایت استفاده صورت پذیرد و چرخ صنعت گردشگری شهر تاریخی دزفول را به حرکت درآورد. 



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی مجاهد دزفول، خانه مجاهد،
ارسال توسط نجمه نوری
 دزفول - خانه تاریخی «محسنی» یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری با شماره ثبت ملی و جزو بافت تاریخی دزفول ، هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: شهر دزفول با وجود زنجیره‌ای زیبا و قدیمی از سازه‌های تاریخی و شکوه‌مند همچون گذر‌ها، حمام‌ها، کاروانسرا‌ها، مساجد و خانه‌های ارزشمند در ردیف قدیمی‌ترین شهرهای کشور قرار گرفته است؛این را همه اهل جنوب می‌دانند و عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هم بر آن تاکید می‌کند. او از شهری می‌گوید که با داشتن بافتی تاریخی و منحصر به فرد در جنوب غربی ایران و ۱۴۱ کیلومتری مرکز استان خوزستان قرار دارد.

«نجمه مورث نوری» در گفتگو با خبرنگار مهر ابتدا ترجیح می‌دهد بر این نکته تاکید کند که : آثار تاریخی، غنی‌ترین عناصر فرهنگ مادی هر سرزمین و نشانه تمدن نیاکان آن جامعه و شناسنامه‌ای برای بیان موجودیت یک تاریخ است. در جای جای سرزمین پهناور ایران و به خصوص در جنوب کشور و شهرستان دزفول، آثار و نشانه‌هایی از تاریخ کهن و دیرینه کشورمان وجود دارد. هر یک از این آثار، گوشه‌هایی از تمدن و تاریخ پرافتخارمان را بازگو می‌کنند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان اینکه آثار تاریخی دزفول با وجود بافتی آجری که «خوون چینی» نامیده شده و خاص دزفول است، همچون نگینی ارزشمند در دل خاک ایران می‌درخشند، حالا دیگر سر اصل مطلب می‌رود و انگشت بر یکی از این آثار تاریخی می‌گذارد و می‌گوید: خانه تاریخی «محسنی» یکی از عالیترین و زیبا‌ترین خانه‌های سنتی دزفول است. این بنا از مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار است. مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است. بنایی که هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

dezful

با ارزش‌ترین سازه معماری در جنوب کشور

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اطلاعات این بنا را تکمیل‌تر می‌کند و ادامه می‌دهد: خانه تاریخی محسنی که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری در جنوب کشور به شمار می‌رود که با مساحت ۵۸۸ متر مربع در مرکز شهر دزفول و محله شاه رکن الدین واقع شده است.

مورث نوری همچنین با بیان اینکه محله شاه رکن الدین محله نمونه گردشگری و تاریخی دزفول است، اظهار می‌کند: خانه محسنی به دلیل موقعیت مناسب مکانی و قرار گرفتن در بین مجموعه‌ای ارزشمند همچون بقعه، مدرسه و مسجدشاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی مانند مهدوی، نفیسی و مجاهد، ارزش حفظ و نگهداری و بهره برداری از آن چندین برابر شده است.

مورث نوری حالا به اصل ماجرا می‌رسد و می‌گوید: با وجود اهمیت زیادی که حفظ این بنا دارد، سالهاست که به حال خود‌‌ رها شده و زندگی در آن جریان ندارد.

وی با بیان اینکه از تاریخچه تعمیرات بنا اطلاعات درستی در دست نیست و تنها اقدام مرمتی صورت گرفته در آن، بهسازی دیواره بیرونی و در چوبی اثر در ایام اخیر از سوی سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول است، می‌گوید: با این همه طبق گفته افراد محلی، شوادان(زیر زمین) این خانه به علت ریزش توسط مالک پرشده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با اشاره به اینکه خانه تاریخی محسنی دارای سازه‌ای نسبتا پایدار است، می‌افزاید: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های مختلفی به خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشتر و بخش‌هایی از هشتی ورودی خانه نیز تخریب شده است.

در ادامه وی به دیگر ویژگی‌های خاص این اثر اشاره می‌کند و می‌افزاید: سر در خانه محسنی بسیار زیبا و با در چوبی قدیمی بوده که بر روی سر در آن کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود. جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستند و در نماسازی بنای مذکور از طاق‌های پنج، هفت و هلالی شکل استفاده شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه می‌کند: این سازه تاریخی با یک هشتی مرسوم در بناهای دزفول به حیات مرکزی می‌رسد و در مقابل، دو اتاق در فضایی با سطح بلند‌تر از حیاط قرار دارد که در کنار هشتی، دو اتاق که به یکدیگر مرتبط هستند نیز واقع است، ضمن اینکه شبستانی نسبتا کوچک در زیر اتاق‌های جبهه غربی این خانه نیز قرار دارد.
لزوم توجه میراث فرهنگی استان

مورث نوری عنوان می‌کند: خانه محسنی با وجود اینکه می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد، این روز‌ها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، ضمن اینکه از دیگر آسیب‌های وارده به این بنا می‌توان به تخریب دالان ورودی، ریزش سقف‌های اتاق‌های طبقه همکف و آثار رطوبت صعودی در دیوار‌ها اشاره کرد که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود شاهد از بین رفتن تدریجی یکی از آثار ارزشمند ثبت ملی ایران خواهیم بود.

وی یادآور می‌شود: با توجه به اینکه خانه تاریخی محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود و موقعیت مکانی، بافت خاص بنا و با توجه به قرارگیری آن در مجاورت با یک بنای مخروبه و وجود خطرات احتمالی برای این خانه، لازم است که سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوه‌مند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور و تبدیل آن به سفره خانه سنتی، بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین با بیان اینکه محله تاریخی شاه رکن الدین دزفول یکی از پتانسیل‌های ارزشمند گردشگری استان خوزستان است، در انتها می‌گوید: در صورت توجه ویژه و تغییر کاربری بناهای تاریخی، این محله می‌تواند به عنوان اولین محله گردشگری تاریخی در جنوب کشور مطرح شود و نقش مهمی در رونق صنعت گردشگری داشته باشد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط نجمه نوری

بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: خانه "کلک‌چی" دزفول بنایی ارزشمند است که نیازمند مرمت و توجه ویژه می‌باشد.
نجمه مورث‌نوری اظهار داشت: بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند. شاید درباره خانه‌های تاریخی دزفول کمتر شنیده باشید اما در بافت سنتی این شهر خانه‌های وجود دارد که ویژگی‌های ارزشمند معماری با هویت ایرانی را در دل خود جمع کرده‌اند. یکی از خانه‌های ارزشمند تاریخی دزفول خانه قدیمی کلک‌چی است.
ی خاطرنشان کرد: دردهه‌های اخیر بافت مرکزی شهرها به خصوص آنهایی که دارای قدمتی تاریخی می‌باشند دچار تغییرات فیزیکی زیادی شده است که گاه منجر به دگرگونی و یا حتی از بین رفتن بافت قدیم شهر بوده است. گذر زمان، ورود تکنولوژی در عرصه‌های مختلف زندگی، تغییرات نظام اجتماعی و تحولات فرهنگی، دگرگونی‌هایی را در کالبد شهرها به وجود آورده است که در این میان لزوم ثبت و ضبط الگوهای معماری پیشین مسجل است.

مورث‌نوری ادامه داد: خانه کلک‌چی یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های شهر دزفول است که هنوز می‌توانید با قدم زدن در گوشه‌گوشه این خانه تاریخی از زیبایی معماری آن لذت ببرید. این بنا واقع در خیابان امام خمینی(ره) شمالی کوچه شهدا و کوچه باستان است و با وجود فضاهای معمارانه و سنتی در جای‌جای اثر هنوز ثبت ملی نشده است.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی: تاریخ ساخت بنا و پیکره اصلی این خانه عصر قاجاری به حدود یک صد سال قبل بازمی‌گردد و کاربری آن در گذشته و حال به صورت مسکونی بوده و مالکیت آن خصوصی و به اسم مالک فعلی آن آقای کلک‌چی نام‌گذاری شده است.

او افزود: خانه کلک‌چی با مساحتی در حدود 150 مترمربع یکی از زیباترین بناهای محله ساکیان دزفول است. از جمله ویژگی‌ها و مشخصات خاص این اثر که آن را با سایر سازه‌های اطراف خود متمایز می‌نماید. سر در زیبای بنا با کتیبه‌ای آجری مزین به بسم‌الله الرحمن الرحیم و تاریخ 1358 ه.ق پیرامون آن نقش بسته است بازشوهایی با طاق‌های هلالی، هواکش دریزه‌های شوادان از دیگر عناصر تزیینی دیوارهای بیرونی است.

وی گفت: حجم بیرونی بنا دارای تزیینات مختلفی است که با ایجاد سایه روشن در نما نگاه عابران را به خود معطوف می‌نماید. گوش پره‌ای یا مقرنس‌کاری عنصری است که با چینش آجرها به صورت پلکانی برای پخ نمودن کنج تیز کوچه مورد استفاده قرار می‌گیرد و با تابش نور خورشید در ساعات مختلف روز سایه روشن‌های زیبایی ایجاد می‌کند.
مورث‌نوری ادامه داد: این بنا در دو طبقه ساخته شده و به صورت حیاط مرکزی است و پیرامون آن ساخت و سازهایی معماری صورت گرفته است. فضاهای زیستی در جبهه‌های شمالی و غربی واقع شده است و به خاطر این که اتاق‌ها از تابش نور خورشید محفوظ بماند ورود به اتاق‌ها از طریق ایوان صورت می‌گیرد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان کرد: دیوارهای داخلی با انواع طاق‌های هلالی نماسازی شده است. نکته جالب در نمای داخلی بنا استفاده فراوان از منافذی است که به عنوان لانه گنجشک‌ها و کبوتران وجود دارد که بر زیبایی نمای داخلی افزوده شده است. ساختمان بنا در دو طبقه ساخته شده و شبستانی دارد که متاسفانه بخشی از سقف آن فرو ریخته است. این اثر دارای ورودی کوچک با تزیینات آجری است. پس از ورود از دالان به حیاط مرکزی با ساخت و سازهای معماری در چهار جبهه آن می‌رسیم که در بالای آنها تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خون‌چینی اجرا شده است.

وی تصریح کرد: متاسفانه تاکنون هیچ گونه اقداماتی درباره حریم اثر پیشنهاد نشده است
از جمله دخل و تصرفات انجام شده و مشهود در اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. استفاده از ازارهای سیمانی، بالا بردن سطح حیاط با اجرای موزاییک، برداشت در و پنجره چوبی و نصب در و پنجره فلزی، اجرای اندود‌های گچی و رنگ پلاستیک در فضاهای داخلی
او افزود: در برخی از قسمت‌ها به علت خالی بودن خانه از سکنه و همچنین عدم مرمت به موقع تخریباتی دیده می‌شود و کلیه تعمیرات انجام شده نیز در سال‌های اخیر است. ولی تاکنون هیچ گونه اقدامات پژوهشی و مرمتی درباره بنای مذکور صورت نگرفته است اما با توجه به تعمیرات نادرست صورت گرفته در سال‌های اخیر در صورتی که اصلاح نشوند آسیب‌های جدی را به بنا وارد می‌کند. پس ضروری است که نسبت به ترمیم هر چه زودتر بنا اقدام شود.
مورث‌نوری خاطرنشان کرد: بنا از نظر سازه‌ای سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است. همچنین قرارگیری در میان محله‌ای با کالبد و چهره سنتی و نزدیکی به بناهای ثبتی از قبیل مسجد تاریخی لب خندق و خانه عبدی و سالم بودن آن از ویژگی‌هایی است که شرایط مناسبی را از جهت مرمت و تغییر کاربری آن به مکانی فرهنگی فراهم نموده است.

کلک چی
این دوستدار میراث فرهنگی دزفول تاکید کرد: یکی از مهمترین نیاز بافت تاریخی دزفول و آثار آن بازگرداندن حیات فرهنگی و اجتماعی در آنها است و در این زمینه دولت در برنامه‌های خود در شهرهای مختلف ستاد بازآفرینی شهری پایدار را راه‌اندازی نموده است. بنابراین توجه به بناهای ارزشمند تاریخی در بافت‌های سنتی شهرها می‌تواند موجب بازآفرینی سرزندگی در این مناطق باشد.
وی اظهار داشت: پیشنهاد می‌شود که پس از مرمت و بازسازی خانه کلک‌چی با تغییر کاربری به عنوان اثری گردشگری و یا با توجه به پایین بودن سرانه فضاهای فرهنگی در محله می‌توان به عنوان فرهنگسرا نیز مورد بهره‌برداری قرار گیرد
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول یادآوری کرد: استان خوزستان دارای ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های تاریخی و فرهنگی است که توجه و برنامه‌ریزی استفاده از این پتانسیل‌ها آینده‌ای روشن‌تر را پیش روی مردمان این دیار می‌گذارد. مرمت خانه‌های ارزشمند شهر دزفول یکی از راه‌کارهای مهم  در این زمینه است.
مورث‌نوری گفت: برنامه مرمت بافت تاریحی دزفول نیاز است از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان به عنوان متولی اصلی گردشگری و میراث فرهنگی استان به طور جدی پیگیری شود. علاوه بر آن با اطلاع‌رسانی ظرفیت‌ها در جامعه و تشویق سرمایه‌گذاران بخش خصوصی بعد از مرمت بناهای تاریخی زمینه‌ساز شکوفایی استان را با همراهی فعال بخش خصوصی فراهم آورد. .



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه کلک چی دزفول، کلک چی، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی کلک چی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
(تعداد کل صفحات:3)      [1]   [2]   [3]  

آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin