تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر خانه های تاریخی دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

به گزارش ایرنا بیش از 200 هکتار بافت قدیم دزفول مجموعه ای از آثار معماری است که رابطه میان اجزا و فرم حاصل از ترکیب آن ها، علاوه بر نمایش مهارت های فنی و هنری، تصویرگر گوشه ای از جریان زندگی معاصر در این خطه است.
در معماری بافت تاریخی دزفول به شایستگی آرمان ها و نیازمندی های انسان عصر خود شکل یافته که هنوز هم در گوشه گوشه آن می توان نمودهایی از آن را یافت. با این همه در چندین دهه گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته است و این خود باعث از دست رفتن محلات قدیمی ، بناها و فضاهای معماری کهن بسیاری گشته است و از سوی دیگر هرچه زمان می گذرد حلقه محاصره گسترش شهر جدید بر گرد محلات قدیمی تنگ تر شده و آثار و علائم حیات در آنها بیشتر از دست می رود.
بافت تاریخی دزفول
به گزارش ایرنا معاون استاندار و فرماندار ویژه دزفول بارها در خصوص کم توجهی به بافت ارزشمند تاریخی این شهر هشدار داده است.
حبیب اله آصفی گفت:نظارت و برنامه ریزی مناسب برای حفظ و مرمت بافت قدیم دزفول به عنوان میراثی گرانبها ،‌در گذشته به اندازه کافی نبوده است.
وی اوایل امسال در نشست بررسی و نظارت بر ساخت و ساز در بافت قدیم دزفول با بیان اینکه بیش از چند هزار خانه در بافت قدیم شهر دزفول وجود دارد افزود: بافت قدیم در دزفول بسیار وسیع است و متاسفانه در گذشته نظارت ، بررسی و برنامه ریزی مناسب جهت حفظ و مرمت این آثار ملی و رسیدگی به این میراث گرانبها به حد کافی نبوده است.
وی افزود: دزفول به عنوان شهر آجر ایران شناخته می شود و می بایست دستگاه های ذیربط در صدور پروانه ساخت و ساز در این بافت حساسیت بیشتری داشته باشند و در جهت سوق دادن مبلمان شهری به سمت هویت و بافت اصیل این شهر به درستی تصمیم گیری کنند.
به گفته یک کارشناس ارشد برنامه ریزی نوسازی و بهسازی ، کم توجهی به بافت تاریخی دزفول تاثیر منفی و آسیب های جبران ناپذیری درپی خواهد داشت و علاوه بر تخریب و نابودی بناهای ارزشمند، مولد مکانی برای افزایش جرم ، بزهکاری و موجب گسترش آلودگی محیطی در محدوده شهر شده و چهره نامطلوبی به شهر و بافت ارزشمند می دهد.
معصومه جهانی افزود:از مهمترین مسائلی که باید توجه ویژه ای به آن داشت، تفاوت بین بافت قدیم و بافت فرسوده است. بافت قدیم بافتی با ارزش است که نشان دهنده هویت، فرهنگ و تاریخ یک منطقه است درحالی که بافت فرسوده بافتی است که فرسودگی در بافت و عناصر درونی آن، به علت فقدان برنامه، توسعه و عدم نظارت کافی بر شکل گیری بافت به وجود می آید و هیچ گونه ارزش تاریخی ندارد، یعنی سازه هایی که در هنگام شکل گیری آن از هیچگونه مصالح مرغوب استفاده نشده و با گذشت زمان نه چندان طولانی دچار فرسودگی شده اند.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول (دزپارس) گفت:بافت دزفول یک بافت تاریخی است که از جنبه های فرهنگی، هویت بخشی، اجتماعی، معماری و حتی مذهبی دارای حرف های بسیاری در سطح ملی است، اما با دید بافتی فرسوده مورد بی توجهی قرار گرفته است.
وی گفت:از آنجا که مرمت و بهسازی بافت های تاریخی عملی دوره ای و مداوم است و بدون آن بافت قدیم با گذر زمان دچار فرسودگی می شود، عدم توجه به نوسازی و مرمت بناها علاوه بر تخریب و نابودی کالبد بافت، موجب از بین رفتن هویت، معماری و فرهنگ شهر نیز می شود، از این روست که بافت تاریخی و هویت آجری شهر دزفول، دچار آسیب جدی شده است.
جهانی افزود:فرسودگی بافت تاریخی موجب می شود ساکنان غیر بومی و مهاجر در این مناطق از جمعیت ساکنان بومی بیشتر شده و سکونت غیر مجاز، ترکیب غیر متعارف و انواع ناهنجاری‌ها را در محدوده بافت بوجود آورد و این خود موجب خارج شدن بافت از سایر محلات و سیستم شهری می گردد و این معنایی جز آغاز نابودی مراکز با ارزش شهر و فراموشی هویت قدیمی آن ندارد.
این کارشناس ارشد برنامه ریزی نوسازی و بهسازی شهری بیان کرد: به دلیل اهمیت بافت های تاریخی در تمام دنیا و به ویژه کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، هویت تاریخی شهرها به عنوان سرمایه ای ارزشمند مورد توجه قرار گرفته و در شهرهای تاریخی، محور توسعه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و گرداندن چرخ های صنعت گردشگری آن شهرها گردیده است.
وی با بیان اینکه در کشور ایران 13 شهر به جز دزفول دارای بافت تاریخی هستند که در این زمینه از شهر دزفول پیش افتاده اند بیان کرد:وقوع هشت سال جنگ تحمیلی آسیب زیادی به پیکره خسته بافت این شهر وارد کرد که هیچ گاه پس از آن مورد توجه واقع نشد. با وجود ایثار و پایمردی مردم این دیار، هویت تاریخی و معماری دزفول در آن سال ها آسیب زیادی دید و ضروری بود پس از جنگ در جهت حفظ بخشی از مهمترین سرمایه معماری ایران در این شهر، اقدام جدی از سوی متولیان میراث فرهنگی کشور صورت پذیرد اما با نگاه به تخصیص بودجه در سال های گذشته نمی توان چنین برداشتی از نوع نگاه به شهر دزفول مشاهده نمود.
جهانی گفت:با وجود تلاش شهرداری و میراث فرهنگی دزفول ، بودجه های محلی اختصاص یافته به بافت قدیم این شهر پاسخگوی میزان گسترده فرسودگی کالبدی بافت تاریخی دزفول نبوده لذا رویکرد ملی جهت حفظ این بافت ارزشمند تاریخی ضروری است.
با توجه بیشتر به این مراکز از سوی مسئولان و سازمان های وابسته، می توان زمینه تشویق مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاران را در این قسمت شهر ایجاد نمود. زنده سازی این مراکز می تواند کمک شایانی به حفظ این سرمایه ارزشمند کرده همچنین با دادن کاربری های جدید، باعث جذب هرچه بیشتر مردم بومی و گردشگران ایرانی و خارجی به این بافت شد.
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دز پارس بیان کرد:با توجه به رویکرد بازآفرینی شهری پایدار در دولت یازدهم، در صورتی که بافت تاریخی دزفول در اولویت این رویکرد قرار گیرد، می تواند نتایج مثبت و امیدبخشی را در پی داشته باشد که این خود کمک زیادی جهت اشتغال و گردش پول در منطقه و همچنین معرفی هرچه بیشتر در سطح ملی و جهانی می شود.
در بافت قدیم دزفول 300 بنای تاریخی ارزشمند شناسایی شده است.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، انجمن دزپارس دزفول، خانه های تاریخی دزفول، محلات قدیمی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : جمعه 6 اسفند 1395
خانه داعی در بافت تاریخی دزفول و محله کرناسیان در شمال شهر قرار دارد، این خانه زیبا و قدیمی متعلق به دوران قاجار می باشد و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس : محمد آذرکیش

دزفول



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی داعی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
خانه زرگر یکی از باشکوه ترین خانه های تاریخی دزفول است که در محله مجدیان واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ۷۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اهمیت ویژه ی خانه ی زرگر به خاطر نمای بیرونی آن است که معماران خوش ذوق دزفول بزرگترین آجرکاری را در نمای ورودی آن ساخته اند. اندازه و طرح ورودی خانه های سنتی دزفول علاوه بر نشان دادن خلاقیت سازنده ی بنا، نشان دهنده ی شخصیت صاحبان خانه ها نیز بوده است و خانه هایی که صاحبان متمول تری داشته اند، ورودی با شکوه تری ساخته اند. پس از آن وارد هشتی می شویم که کف آن با سنگ های طبیعی رودخانه ی دز به خوبی سنگ فرش شده است. بخش ورودی خانه توسط هشتی و راه روی باریکی از حیاط مرکزی آن به خوبی جدا شده و باعث ایجاد محرمیت کامل در ورودی آن شده است.

خانه زرگر دزفول
در وسط خانه باغچه به همراه درخت نخلی قرار دارد. دور تا دور خانه به جز جبهه ی غربی آن با خوون چینی آجرکاری شده است. به علت اینکه همچنان ورثه ی این خانه در آن سکونت دارند در طول زمان جبهه ی غربی دچار تغییراتی شده و نوع سازه ی آن در دوره پهلوی تغییراتی به خود دیده است.
این خانه به صورت حیاط مرکزی بوده و دور تا دور حیاط خانه زرگر اتاق هایی قرار دارد. در بخشی از حیاط نیز به صورت ایوان است که در ایامی که هوا دمای مناسب تری دارد قابل استفاده ی ساکنان بوده است.
قدمت بنای خانه به دوره ی قاجاریه می رسد و وضعیت سازه ای اثرا از نظر سازه ای سالم و بیشتر آسیب های موجود به دلیل تعمیرات بنا با شیوه های نادرست مانند اندود سیمانی پای دیوارها و ایزوگام بام می باشد.
وجود شوادان در خانه های دزفول، در شرایطی که هیچ وسیه ی خنک کننده ای نبود نقش مهمی در پایداری خانه های سنتی دزفول از نظر اقلیمی ایفا می نمود و هم در تابستان و هم در زمستان کاربردهای مختلفی داشت. ورودی شوادان بنا در مرکز حیاط قرار دارد و وسعت آن تا به زیر کوچه مجاور و برخی خانه های اطراف بنا می رسد و از نظر وسعت یکی از بزرگترین شوادان های محله ی را داشته است.
با بررسی شاخصه های مسکن پایدار که از مباحث روز دنیاست، بسیاری از ویژگی های آن را می توان علاوه بر وجود شوادان، در خانه های تاریخی دزفول یافت.
انتقال مفاهیم هویت بخش در خانه ها نسل به نسل و راهکارهایی برای سازگاری با شرایطی محیطی و بهره برداری مناسب از ظرفیت های هر منطقه در کنار خلق زیبایی های بسیار با نقوش آجری و در هم تنیدگی بافت سنتی دزفول، از ویژگیهای حائز اهمیت آن می باشد که در خانه های بافت قابل مشاهده است. در بخشی از خانه همچنان کارگاه طلاکاری سنتی وجود دارد که نام خانوادگی زرگر و بنا از وجود شغل زرگری گرفته شده است.
با توجه به ویژگی های بیان شده خانه تاریخی زرگر می تواند یکی از مقاصد ارزشمند گردشگری استان خوزستان باشد که هر صاحب ذوقی را به وجد آورد.
عکس و متن: محمد آذرکیش




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خانه زرگر دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه زرگر،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول- خانه تاریخی «شاهرکنی» یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که نیازمند توجه ملی ازسوی متولیان است‌ در حالیکه اکنون وضع مناسبی ندارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - رویا رجبی: دزفول، دیار خانه های قدیمی است و یکی از پایتخت های معماری و شکوه هنر ایرانی- اسلامی است. معماری در دزفول آدمی را با دنیایی از ظرافت ها و زیبایی ها آشنا می کند که شاید همانند آن در کمتر جایی ازاین مرز و بوم وجود داشته باشد. بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد و سایر اماکن تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی که به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.

وجود بیش از ۱۰۰ خانه تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر ۱ و ۲، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی، سعادت، ضیایی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد به طوری که دزفول با برخورداری از این خانه ها، می تواند به عنوان یک شهر توریستی با ردپایی از گذشته های زیبای معماری این مرز وبوم به جهانیان معرفی شود.
این خانه های تاریخی به عنوان ظرفیتی منحصربه فرد در قالب بافت تاریخی دزفول قرار گرفته اند به گونه ای که باوجود تمام تغییراتی که در چهره شهرهای امروزی پدید آمده اما بافت قدیم و کهن این شهرستان همچنان حکایت زیبایی از معماری ایرانی- اسلامی را روایت می کند.

بی توجهی متولیان ادامه دارد

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است.
واقعیت این است که بی سرپناهی خانه های تاریخی دزفول هرروز خطر ریزش این برگ های تاریخی را بیشتر می کند.

خبرگزاری مهر از چندوقت گذشته تاکنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است. یکی دیگر ازاین بناها، خانه تاریخی شاهرکنی است که با وجود برخورداری از ظرفیت و زیبایی های عظیم، سایه بی توجهی و ویرانی  همانند بسیاری از خانه های تاریخی بافت کهن دزفول بر سر آن سنگینی می کند.

بافتی تاریخی با قدمت هزارساله

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت و گو با خبرنگار مهر اظهار می کند: بافت تاریخی شهر دزفول یکی از سرمایه های ملی و ارزشمند در جنوب کشور است که  با قدمتی بیش از هزار سال و پشتوانه تمدنی چند هزار ساله منطقه در مرکز شهر و در کنار رودخانه دز شکل گرفته است
نجمه مورث نوری می افزاید: خانه های قدیمی بزرگ و باشکوه از جمله عناصری هستند که به زیبایی در محلات ۲۸ گانه این شهر بنا شده اند که هر کدام با معماری زیبا و اصیل خود نشان از هویت تاریخی شهر دزفول را دارند.

وی تصریح می کند: خانه تاریخی شاهرکنی یکی از آثار ثبت ملی بافت تاریخی دزفول است که بر اساس شواهد بنا قدمت این خانه به دوره قاجاریه  می رسد.

عضو انجمن دزپارس ادامه می دهد: دلیل نام گذاری این اثر، نام مالک قبلی آن است.

دزفول
موقعیت قرارگیری بنای شاهرکنی

مورث نوری توضیح می دهد: این بنای باشکوه از نظر موقعیت قرارگیری در خیابان طالقانی بین خیابان امام خمینی و مانده نژاد کوچه ۱۷ شهریور واقع شده است.

وی با بیان اینکه مالکیت بنا به صورت خصوصی و ورثه ای بوده و کاربری بنا در گذشته مسکونی بوده است، می گوید: مساحت آن به ۴۳۵ متر می رسد ضمن اینکه به دلیل آجرکاری های بی نظیر و معماری خاص آن، خانه شاهرکنی در آبان ماه سال ۱۳۸۶ با شماره ۲۰۱۴۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث نوری عنوان می کند: از جمله مشخصات خانه شاهرکنی یک طبقه بودن بنا و دارا بودن حیاط مرکزی و طاق های متنوع آجری شامل طاق های پنج و هفت و هلالی است. سردر، هشتی و دالان این بنا در اثر اصابت موشک در جنگ تحمیلی تخریب شده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآورمی شود: کشیدگی بنا در راستای شرقی، غربی بوده و تقریباً در تمام جهات دارای ساخت و ساز معماری است ضمن اینکه فضاهای قابل سکونت بیشتر در جبهه شرقی احداث شده اند در دیگر جبهه ها نیز فضاهای با فاصله ای مناسب از فضاهای مسکونی بنا شده است.

وجود تزئینات آجری زیبا

مورث نوری یکی دیگر از قابلیت های این خانه تاریخی را وجود ایجاد ایوان برمی شمرد که در جلوی اتاق ها از تابش مستقیم نور خورشید به آنها جلوگیری می کند.

وی تزئینات آجری متنوع و زیبارا از دیگر ویژگی های خاص معماری خانه تاریخی شاهرکنی دزفول عنوان می کند و می افزاید: این ویژگی در نماهای داخلی بنا مشهود است.

نبود رویکرد مرمتی در بنای شاهرکنی

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به اینکه در معماری بومی منطقه دزفول آجر «۳×۲۰×۲۰» عمده ترین مصالح به وجود آورنده یک بنا است، توضیح می دهد: معمار با کارگذاردن آن به شیوه های مختلف چه در شالوده بنا و چه در تزئینات آن مجموعه زیبایی از انواع طاق و قوس ها و تزئینات آجری خلق می کرده است بدین ترتیب نمونه زیبا و بی بدیلی از این آجرکاری ها با اشکالی که مشابه آن در بناهای دیگر دیده نشده در نماهای داخلی  بنای شاهرکنی خودنمائی می کند.

مورث نوری  اظهار می کند: با توجه به قدمت بالای بنا، این اثر در طول عمر خود نیازمند مرمت بوده که به دلیل نبود رویکرد مرمتی و آموزش های لازم در بافت تاریخی دزفول دخل و تصرف ها و تعمیراتی غیر اصولی در دهه های اخیر انجام شده است با این همه بنا از ایستایی مناسب برخوردار بوده و چهره بنا هویت و اصالت سنتی خود را از دست نداده است اما تزئینات آجری آن دچار آسیب جدی شده اند.
وی اضافه می کند: بنای مذکور دو حیاط اندرونی و بیرونی داشته است که اندرونی آن نیز در اثر اصابت موشک از بین رفته است. بنا دارای شوادان و دو شبستان  بسیار زیبا است که به دلیل عدم توجه لازم، قسمت های اندرونی در یکی از شبستان ها تخریب شده است.

خانه شاهرکنی نیازمند توجه جدی است

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هشدار می دهد: بنای خانه شاهرکنی به دلیل قدمت زیاد دچار آسیب هایی شده به گونه ای که در قسمت دالان ورودی بنا به دلیل استفاده ساکنان از آن به عنوان محل شست و شو و نظافت خطر رطوبت زدگی را احساس می کند. یکی از دیوار ها نیز در اثر نفوذ رطوبت دچار آسیب و ریزش لایه های کاهگل و سفیدکاری روی آن شده است.

مورث نوری با بیان اینکه بام بنا نیز نیازمند توجه و رسیدگی جدی است، عنوان می کند: در غیر این صورت به ایستائی بنا در سالهای آتی ضربه خواهد زد.

آجرکاری های بنا در حال ریزش است
وی در ادامه می گوید: به دلیل عدم توجه و رسیدگی، تزئینات بنا نیز که جزو منحصر به فردترین آجرکاری های بافت تاریخی دزفول بوده نیز در سال های اخیر تخریب شده و فرو ریخته است.
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول پیشنهاد می دهد: شایسته است که این اثر ملی با معماری خاص و کم نظیر خود توسط سازمان ها و نهادهای مربوطه مورد حمایت قرار گیرد و با اختصاص دادن بودجه لازم جهت بهسازی و مرمت آن این بنای ویژه را برای نسل های آینده حفظ کنند.

به گزارش مهر، در این سالها شاهد هستیم که در شهرهایی همچون کاشان، اصفهان و تبریز، خانه های تاریخی با دید مثبت مسئولان متولی و ورود بخش خصوصی به هتل، سفره خانه، رستوران، نگارخانه، آتلیه سنتی و یا مرکز فرهنگی تبدیل شده اند و موجب تحول شگرف در حوزه گردشگری این شهرها و به طبع شکوفایی اقتصادی و اشتغالزایی شده اند این در حالی است که شهرستان دزفول با وجود این همه گنجینه منحصربه فردی که در خود دارد و با وجود  اصرارها، انتقادها و پیشنهادهای مکرر و همیشگی انجمن های مردم نهاد به ویژه انجمن دوستداران وپژوهشگران شهرستان دزفول، تاکنون از اجرای چنین طرح هایی بی نصیب بوده گویا مسئولان آنقدر به بیان بهانه هایی نظیر کمبود اعتبار عادت کرده اند که به کلی از ظرفیت بخش خصوصی و دعوت آنها برای رونق گردشگری دزفول غافل شده اند.

در حالی که به عنوان مثال همین خانه شاهرکنی با توجه به متراژ بالای آن می تواند به عنوان مهمانخانه سنتی برای پذیرایی از گردشگران و یا مرکز فرهنگی مورد استفاده قراربگیرد و یا سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول که هرکدامشان با توجه به موقعیت قرارگیری، متراژ و ظاهرشان می توانند به عنوان مراکز سنتی و گردشگری شهرستان مورد استفاده قرار گیرند.

به هرحال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری، و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالزا، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: dezful، دزفول، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی شاهرکنی دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ بی توجهی به خانه های تاریخی دزفول همچنان ادامه دارد و دراین بین خانه تاریخی «محسنی» نیز به دلیل بی مهری ها با هجوم آسیب ها و سارقان مواجه شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی
کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است.

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست از جمله تغییرات فراوان و روی کار آمدن مدیران بی تجربه و یا کم تجربه و عدم ورود جدی مسئولان عالی رتبه شهرستان در راستای صیانت از آثار ارزشمند تاریخی دزفول، احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان و بهبود وضعیت مذکور ندارد.

دزفول

با وجود تمام این بی مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «محسنی» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای تاریخی که بی مهری و بی توجهی به آن به حد خود رسیده بطوریکه در روزهای گذشته شاهد سرقت درب خانه تاریخی و ثبت ملی «محسنی» بوده ایم و  حال این بنای با ارزش بدون درب و پیکر روزگار خود را با ناخوشی می گذارند.
قرار گرفتن در مجموعه ای با ارزش

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در خصوص خانه تاریخی «محسنی» در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانتی و در مرکز محله شاه رکن الدین واقع شده است.

محمد آذرکیش می افزاید: با وجود اینکه محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول است و وجود آثار ارزشمند، آن را به یکی از محلات نمونه تاریخی از نظر وجود آثار فرهنگی بدل کرده اما یکی از بناهای ثبت ملی آن، این روزها در معرض نابودی کامل قرار دارد.

وی عنوان می کند:  خانه تاریخی «محسنی» که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده چند هفته ای است که درب قدیمی چوبی آن که ارزش تاریخی داشته به سرقت رفته و روند تخریب بنا چنان شدت یافته که مقایسه تصویر چند ماه قبل آن با این روزها حکایت روندی تکان دهنده از وضعیت میراث گران بهایی است که به حال خود رها شده است.
عدم معرفی ظرفیت های تاریخی

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ادامه می دهد: خانه های تاریخی دزفول، گونه های منحصر به فردی از معماری اصیل ایرانی را از دوران گذشته به یادگار گذشته اند که به دلیل عدم معرفی صحیح، آنگونه که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته اند.

آذرکیش با اشاره مجدد به خانه تاریخی محسنی، می گوید: این بنا بیش از یک قرن در شرایط مختلف دوام آورده اما پس از سرقت درب آن، روند نگران کننده تخریب این بنا چنان شدت یافته که بیم می رود اگر به همین روند ادامه دهد بزودی فقط تلی از خاک از این بنای باارزش باقی بماند.

وی یادآور می شود: این در حالی است که به دلیل موقعیت مناسب مکانی بنا و قرار گرفتن در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، مجاهد، نفیسی، خانه و ساباط غفاری، گلچین و نیلساز، توجه به این میراث گرانقدر اهمیت بالایی دارد.

خانه ای با کتیبه های آجری

وی با بیان اینکه قدمت خانه محسنی به مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار برمی گردد، تصریح می کند: مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول از جمله ویژگی های خاص و کم نظیرمعماری خانه محسنی را سر در و هشتی بسیار زیبا، با در چوبی قدیمی آن بر می شمارد و می افزاید: بر روی سر در خانه محسنی، کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود.

آذرکیش اظهار می کند: جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستندکه این روزها هشتی آن تخریب شده و درب آن به سرقت رفته است.

خانه تاریخی محسنی، متروکه و فرسوده

وی همچنین تاکید می کند: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های زیادی به قسمت های مختلف خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشترشده و به سایر بخش های خانه نیز سرایت کرده است.

دزفول خانه

تعیین بنا به عنوان مرکز فرهنگی شهر

آذرکیش با اشاره به اینکه خانه محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود، ادامه می دهد: با این وجود خانه تاریخی «محسنی» می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد،ولی متاسفانه این روزها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، آیا شایسته است خانه ای با وجود این همه ارزش تاریخی و فرهنگی و معماری خاص به حال خود رها شده و به مخروبه تبدیل شود؟

وی عنوان می کند: با دیدن وضعیت اسفناک این بنای تاریخی این سوال درذهن دلسوزان نقش می بندد که چه کسی وظیفه حمایت و نگهداری از این آثار ارزشمند تاریخی را بر عهده دارد.
انجمن دز پارس وارد عمل می شود

آذرکیش با بیان اینکه انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول نگرانی خود را از روند بی توجهی به بناهای بافت تاریخی دزفول اعلام می کند، ادامه می دهد: در بافتی که حتی آثار ثبت ملی آن در امان نیستند چگونه می توان به حفظ آن امیدوار بود.

وی هشدار می دهد: این روزها خطرات بیشماری خانه محسنی را تهدید می کند خانه ای که به فروپاشی و تخریب کامل نزدیک شده و نفس های پایانی را می کشد.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار می کند: لازم است که سازمان ها و نهادهای مربوطه به ویژه میراث فرهنگی استان خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوهمند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

آذرکیش می گوید: حداقل کاری که سازمان ها و ادارات مرتبط می توانند در این راستا انجام دهند دیوارکشی بنا است تا به محض اختصاص بودجه  مناسب در جهت مرمت و بهسازی آن اقدام شود.

میراث فرهنگی خوزستان چاره اندیشی کند

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز می شود، اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

هر چند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنهاست که در این بین نیز یک نقد اساسی به افرادی وارد است که بی توجه به اهمیت این موضوع، همچنان رویه های نادرست خود در زمینه تغییرات در میراث فرهنگی شهرستان را ادامه می دهند غافل از اینکه آن چیزی که باید تغییر کند رویکرد و نگاه نادرست برخی مسئولان نسبت به مباحث تاریخی و عدم درک کافی برای بهره مندی از ظرفیت های گرانبهای چنین آثاری درراستای شکوفایی فرهنگی، تاریخی و گردشگری  است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، بافت تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 12 اردیبهشت 1395
دزفول- خانه تاریخی «گلچین» یکی از آثار ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان به دست فراموشی سپرده شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان ندارد.

خانه تاریخی گلچین دزفول

هرچند با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل از افراد مختلف با تحصیلات و مشاغل گوناگون  درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «گلچین» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

نبود برنامه ای هدفمند

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار می کند: در هجوم شهرسازی بی هویت مدرن، خانه های تاریخی و بافت آجری آن یکی پس از دیگری در نبود برنامه ای هدفمند برای احیای آنها فرو می ریزند و یا در تعریض کوچه ها و معابر، منظر تاریخی خود را از دست می دهند.

نجمه مورث نوری می افزاید: با این همه بیش از ۱۰۰ اثر در این محدوده به ثبت رسیده که برنامه ریزی جهت استفاده صحیح از آنها موجب حفظ بخش زیادی از فرهنگ و هویت این سرزمین می شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول عنوان می کند: در مرکز شهر دزفول، خانه گلچین با معماری زیبا و اصیل خود یکی از بناهای تاریخی محسوب می شود که با وجود اینکه به شماره ۱۴۷۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اما تا کنون هیچ بهره برداری صحیحی از آن نشده و مرمت آن نیز سال هاست نیمه کاره رها شده است.

مورث نوری با بیان اینکه خانه تاریخی «گلچین» از نظر موقعیت قرارگیری در محله تاریخی مسجد در مرکز شهر و درخیابان طالقانی غربی کوچه فیروزه قرار گرفته، تصریح می کند: این خانه که یکی از زیباترین خانه های بافت تاریخی و ارزشمند دزفول محسوب می شود از نظر مشخصه های معماری بی نظیر است.

وی با اشاره به اینکه بنای خانه قدیمی گلچین به صورت یک حیاط کوچک در مرکز خانه همراه با نقوش زیبای خوون چینی است، می گوید: نقوشی که با خلاقیت وصف ناشدنی معماران خوش ذوق سنتی دزفول کنار هم خلق شده اند زیبایی غیرقابل وصفی به این مکان تاریخی داده اند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول درادامه با بیان اینکه فضاهای بیرونی و اندرونی خانه گلچین در طبقات ساخته شده اند، می افزاید: قدمت اولیه بنا با توجه به نوع تقارن‌های موجود در پلان و نما و تزئینات آجری پیرامون حیاط که از زیبایی‌های معماری این بنای تاریخی به شمار می‌آیند به بیش از ۱۰۰ سال و به دوره  قاجاریه می رسد که تا اوایل دوره  پهلوی تغییراتی در آن اعمال شده است.

مورث نوری، کاربری خانه گلچین در گذشته را مسکونی عنوان می کند که بخشی از آن به عنوان عصار خانه یا کارگاه ارده کشی مورد استفاده قرار گرفته و در حال حاضر در مالکیت اداره میراث فرهنگی شهرستان است.

عدم اختصاص اعتبار لازم

وی عنوان می کند: با وجود اینکه به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه تاریخی گلچین امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسی و اتوبوس در مسافت‌های شهری با سهولت انجام گرفته و از این حیث برای ارائه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است و طی سالهای ۸۸-۸۹ مرمت شده، ولی متاسفانه به علت عدم تخصیص اعتبار لازم نیمه تمام مانده و در حال حاضر به صورت متروکه رها شده است در صورتی که می توان با مشارکت موسسه ها و شرکت های مختلف موارد متعددی درراستای کاربری آن در نظر گرفته و جانی دوباره در کالبد تاریخی خانه گلچین دمید.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآور می شود: موقعیت قرارگیری خاص خانه گلچین در میان مجموعه ای عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی دزفول نظیر مجموعه شاهرکن الدین یعنی حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاهرکن الدین،  بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی همچون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می شوند شرایط بسیار مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است.

مورث نوری اظهار می کند: از جمله موارد استثنایی دیگر می‌توان به همجواری این خانه با خانه‌ تاریخی نیل ساز اشاره کرد که این دو خانه تاریخی در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی ، تفریحی سنتی را دارند.

وی گفت: اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان با برنامه ریزی هدفمند و فرهنگ سازی در خصوص استفاده بهینه از بناهای تاریخی استان خوزستان می تواند زمینه حفظ این آثار و رونق هر چه بیشتر صنعت گردشگری به ویژه در بافت تاریخی دزفول را فراهم آورد.

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده بی مهری و کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است درصورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول ازچنین شانسی بهره نبرده است هرچند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنها است. امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی گلچین دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی “طلوعی‌فر” یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین خانه‌های بافت تاریخی دزفول در معرض آسیب جدی قرار دارد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: خانه طلوعی‌فر یکی از بناهای زیبای محله قلعه است که در کوچه ریسمان‌باف و بافت تاریخی دزفول واقع شده است.این بنابه شماره ۲۹۹۱۶ ثبت ملی شده است. قدمت این بنا به دوره قاجاریه می‌رسد اما در دوره‌های مختلف تغییراتی در بخش‌هایی از بنا صورت گرفته است. نام‌گذاری این بنا بر اساس نام آخرین مالکآن در زمان به ثبت رسیدن بنا است.

وی افزود: شهر تاریخی دزفول سرشار از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی است. در صورتی که برنامه هدف‌مندی برای بافت تاریخی آن برنامه‌ریزی شود می‌توان دزفول را به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم استان و کشور تبدیل نماید. خانه طلوعی‌فر در شمار بناهایی قرار دارد که شایسته توجه جدی جهت حفظ، مرمت و بهره‌برداری در این راستا است.

طلوعی فر

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با بیان این که خانه تاریخی طلوعی‌فر در بخش مهمی از بافت تاریخی قرار دارد خاطرنشان کرد: اطراف آن بناهای شاخص و با ارزشی همچون خانه تاریخی سوزنگر، زرگر، ویسی، نمدمال، چینی‌ساز، رخشان‌فر و ساباط‌های کاروان و باقلیون و مسجد دروازه قرار دارند و همین موضوع حساسیت حفظ این بنا را دو چندان می نماید زیرا احیای بنا و حفاظت اصولی از آن می‌تواند مکمل چرخه مسیر گردشگری در قلب بافت تاریخی دزفول باشد.

او یادآوری کرد: خانه طلوعی‌فر در سال‌های پیش از استحکام سازه‌ای مناسبی برخوردار بود اما در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است به ویژه در سال اخیر که بارندگی بیشتری صورت گرفت خانه‌های آسیب‌پذیر نیازمند توجه ویژه‌ای شده‌اند ونبود رسیدگی فوری بنا را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد زیرا بخش‌هایی از بنا در معرض فروریزی قرار گرفته‌اند
آذرکیش با اشاره به ویژگی‌های معماری این بنا توضیح داد: ورودی بنا کوچک و ساده با تزیینات ساده آجری است و پس از عبور ازدالان ورودی به حیاط مرکزی در چهار جبهه وارد می شویم. در نماهای داخلی حیاط، نمونه‌های زیبایی از طاق‌های پنج و هفت و کلیل دیده می شود. تزیینات گچ‌بری زیبا و ارسی به فضای داخلی حیاط صفایی ایرانی و اصیل می‌دهد. در بالای طاق‌های حیاط تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خوون چینی اجرا شده است.

وی با بیان این که بنا به صورت دو طبقه است خاطرنشان کرد: در حیاط مرکزی آن شکوه آجری خود را به رخ می‌کشد. سه باب مغازه با سازه سنتی جزیی نیز در یکی از ورودی‌های آن قرار دارند که با توجه به عدم رسیدگی مناسب در حال فروریزی قرار گرفته‌اند و سازه آسیب‌ جدی دیده و نیاز به توجه فوری دارند.

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول اظهار کرد: با توجه به موقعیت ویژه‌ای که این بنا دارد و مساحت آن که بالغ بر ۳۲۷ متر مربع است خانه تاریخی طلوعی‌فر پتانسیل بالایی جهت تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد. از یک طرف نزدیکی به خیابان طالقانی و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری تاریخی تبدیل نموده است.

آذرکیش گفت: با توجه به اینکه مالکیت بنا در اختیار میراث فرهنگی است در صورت مرمت و رسیدگی مناسب می‌توان به آینده آن امیدوار بود اما در صورتی که رسیدگی لازم صورت نگیرد با توجه به وضعیت بنا، آسیب جدی دیده و هزینه بهسازی و مرمت آن افزایش خواهد یافت و این موضوع توجه فوری به آن را دو چندان می‌نماید.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی طلوعی فر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 به گزارش ایرنا خانه های تاریخی بافت دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت ملی ایران می باشند ، بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده و با وجود ویژگی های خاص و منحصر به فرد بنا و قدمت آن، تاکنون در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده و در معرض آسیب قرار دارند.
خانه تاریخی عبدی دزفول با 410 متر مربع مساحت یکی از بزرگترین بناهای موجود در محله ساکیان می باشد که کاربرد مسکونی داشته و نامگذاری آن براساس نام مالک آن صورت گرفته است.
بنای موصوف در انت های کوچه ای در محله ذکر شده قرار دارد که ورودی آن زمانی در زیر ساباطی به نام ساباط عبدی قرار داشت اما اکنون این ساباط تاریخی تخریب شده است.
ازجمله ویژگی های خاص معماری این اثر می توان به ورودی بنا که سردری با تزئینات آجری زیبا و دارای کتیبه ای با تاریخ 1353 هجری قمری است اشاره کرد.
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول خانه تاریخی عبدی با مساحتی حدود 410 متر مربع به صورت حیاط مرکزی در دو طبقه بنا شده که با پلانی مربع شکل در تمامی ضلع های آن ساخت و ساز معماری صورت گرفته و در نمای شمالی بنا نقوش آجری به همراه تاریخ 1349 هجری قمری به چشم می خورد.
نجمه مورث نوری افزود:فضاهای اصلی در ضلع غربی بنا شده و به لحاظ برخورداری از نور مناسب از بهترین نوع چیدمان فضایی می باشد ضمن اینکه در ضلع شمالی بنا نیز در طبقه همکف فضاهای خدماتی شامل آب انبار و انباری و در طبقه اول فضاهایی با ارتفاع کمتر و نماسازی متفاوت احداث شده است.
در ضلع شرقی نیز در طبقه های همکف و اول تعداد زیادی اتاق وجود دارد که در نماهای آن تزئینات آجری زیبا و متنوعی مشاهده می شود.
مورث نوری افزود:با همه ارزش های این بنای تاریخی تاکنون تعیین حریم نشده و حتی ساباط جلوی بنای موصوف که متعلق به همین خانه بوده در سال 84 تخریب شده است.
abddi
از جمله دخل و تصرفات انجام شده در این بنا می توان به نصب ناودان به شیوه نادرست، مسدود کردن برخی دهانه ها و طاق نماهای موجود در نما ، کف سازی سیمانی حیاط و پلکان بام ، تعویض درب های چوبی و نصب درب های فلزی اشاره نمود که باعث آشفتگی منظری شده و لوله کشی نادرست بنا نیز باعث گسترش رطوبت در پای دیوارها شده است ،
علاوه بر آن اجرای سامانه روشنایی نادرست نیز سبب آسیب دیدگی بیشتر بنا گردیده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین گفت:خانه تاریخی عبدی سالهاست که به حال خود رها شده و خالی از سکنه است و چون زندگی در آن جریان ندارد همین امر سبب تخریب بخش هایی از آن شده است.
در این میان خانه تاریخی عبدی با وجود آجرکاری زیبا و نمونه ای از معماری ایرانی در جنوب کشور به شمار می رود که تاکنون در ردیف خانه های ثبت ملی قرار نگرفته است.
خانه عبدی این ظرفیت را دارد که در صورت ثبت ملی و بهسازی به صورت موزه ای گردشگری و یا اقامتگاهی سنتی مورد بهره برداری قرار گیرد تا گردشگرانی که از استان خوزستان دیدن می نمایند از فضای تاریخی و معماری آن بهره مند شوند.
 خانه تاریخی عبدی به عنوان یک بنای تاریخی با ارزش با سبک معماری سنتی دزفول نام برد و گفت:آجر کاری خوب ، ایوان و اتاق های بزرگ از جمله ویژگی های این بنای تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار است.
 مساحت خانه عبدی را 410 متر مربع عنوان کرد و افزود:اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر تامین اعتبار لازم برای مرمت این خانه تاریخی است.
 با اشاره به اقداماتی که برای مرمت خانه های تاریخی دزفول صورت گرفته است .در سالهای اخیر 30 خانه تاریخی در دزفول مرمت و بازسازی شده ضمن اینکه مرمت و بازسازی خانه تاریخی قلمبر دزفول نیز توسط میراث فرهنگی از ابتدای امسال آغاز شده است.
همه خانه های تاریخی دزفول نیاز به مرمت و بازسازی دارند لذا اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر جذب هفت میلیارد ریال اعتبار برای مرمت خانه های تاریخی است تا سه خانه تاریخی را مرمت کند.
بیش از 80 خانه تاریخی در بافت قدیم دزفول وجود دارد که برای معرفی هرچه بهتر آنها تابلوهایی حاوی اطلاعاتی چون اسم خانه ، شماره ثبت ملی و دوره تاریخی ساخت بنا درج شده است.
این خانه های تاریخی متعلق به اواخر صفویه و دوره قاجار می باشند .خانه سوزنگر،خانه قلمبر ، خانه باغبان ، خانه صمیمی ، خانه قصاب و خانه خلج از جمله خانه های تاریخی معروف و زیبای دزفول می باشند که با معماری زیبا از ارزش تاریخی بالایی برخوردار می باشند.
در بافت قدیم دزفول با 200 هکتار وسعت بین 200 تا 300 اثر تاریخی وجود دارد.






طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی عبدی، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه عبدی،
ارسال توسط نجمه نوری
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "خلج قصاب" دزفول که جزو آثار ثبت شده ملی است سال‌ها است که بدون توجه و برنامه خاصی، بلا استفاده و مرمت نشده رها شده و در معرض فرسودگی است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: بافت قدیم شهر دزفول یکی از آثار بی‌بدیل در فضای معماری شهری است. در دوران گذشته در تزیینات بناها به شیوه‌های مختلف و در قسمت‌های مختلف یک بنا از آجر با تزیینات مخصوص آن قسمت به کار برده شده که زیبایی خاصی به بناهای قدیمی شهر داده است. اکثر بناهای این بافت آجری بوده و به همین دلیل این شهر به موزه‌ی آجری ایران نیز شهرت دارد.

او ادامه داد: در گذر از این بافت تاریخی خانه قدیمی "خلج قصاب" به چشم می‌خورد. این سازه ارزشمند در محله قلعه و کوچه مجدیان در بین زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و باشکوهی چون تیزنو، شایگان، باییز و کوهی‌نژاد و در کنار بافت بازار قدیم واقع بوده و از طریق گذر معزی با مسجد بازار و سایر عناصر کهن شهری در ارتباط مطلوب بوده است. با توجه به خصوصیات و شیوه معماری آن، قدمت این بنا به اوایل دوره قاجار یعنی حدود 200 سال پیش می‌رسد.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه تاریخی خلج قصاب با توجه به دارا بودن ارزش‌های معماری سنتی و اصیل در تاریخ 17 اسفند 81 به شماره 7589 به ثبت ملی رسید و مالکیت آن ورثه‌ای و به صورت خصوصی است.

این دوستدار میراث فرهنگی درباره خصوصیات این خانه تاریخی توضیح داد: تزیینات زیبای بنا به صورت آجرکاری، خون‌چینی در دو نوع خون‌چینی الحاقی و خون‌چینی شالوده‌ای در قسمت کتیبه جبهه جنوبی و نیز سطح جانبی حیاط مرکزی به چشم می‌خورد. رگ‌چینی به صورت تزیینی و ساده و دیواره یا جان پناه پشت بام به صورت مشبک آجری است. گچ‌بری و تُنک‌بری در اتاق واقع در جبهه شرقی بنا قرار دارد و شومینه دیواری که در آن هنر گچ‌بری و تُنک‌بری به کار رفته است.

وی افزود: این بنا با مساحتی حدود 270 متر دارای مشخصاتی همانند حیاط مرکزی شمالی جنوبی و ساخت‌وساز در جبهه شمالی جنوبی و شرقی است. مصالح به کار رفته در آن شامل آجر، خشت، ملات گل، کاه‌گل، آهک، گچ و ساروج است. همچنین سازه بنا از خشت و سطوح بیرونی، نما و کف‌ آن آجری و پوشش بام از کاه‌گل است.


مورث‌نوری یادآوری کرد: این بنا از دیرباز مسکونی بوده و از جمله خصوصیات بارز آن وجود ایوان رفیع و عریض است که به صورت طاق و تویزه اجرا شده است. از دیگر خصوصیات بارز این بنا که در برخی دیگر از این بناها وجود دارد حیاط دو طبقه آن است. حیاط پایین را به صورت حیاط و بالایی را به صورت صحن بالا می‌شناختند.

nnccc
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول، سازه این بنا سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است ولی تاکنون هیچ گونه برنامه مرمت خاصی روی آن صورت نگرفته و خالی از سکنه رها شده است. به دلیل این که زندگی در این سازه وجود ندارد سبب شده که آسیب‌دیدگی و تخریب بیشتری را برای بنا در پی داشته باشد.

او اضافه کرد: در برخی قسمت‌ها ترک‌هایی در آن به وجود آمده که ادامه آن به کلیت بنا آسیب جدی می‌رساند. نکته جالب توجه بنا، ابعاد و تناسب نسبتا بزرگ در آن به خصوص ایوان بزرگ و اتاق همجوار با آن است که عظمت و بزرگی خاصی به بنا بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: متاسفانه در دوران جنگ تحمیلی بر اثر موج انفجارات در سال 66-67 دیواره جنوبی ضلع جنوبی آن آسیب دید و پس از آن تعمیر مختصر شد. در چوبی اصلی آن در حال حاضر وجود ندارد و جای خود را به یک در فلزی نامناسب داده است.

مورث‌نوری گفت: این سازه که یکی از شاهکارهای معماری در جنوب کشور است به رغم ارزش‌های بی‌نظیری که دارد در صورت نبود توجه به معماری و قدمت تاریخی ارزشمند بنا و آثار تاریخی همجوار آن دچار فرسودگی و تخریب بیشتر خواهد شد.

وی افزود: با توجه به اهمیت خانه خلج قصاب که جزو آثار ثبت ملی شده به شمار می‌رود و موقعیت خاص آن که نه تنها یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های بافت کهن دزفول بلکه جزو قدیمی‌ترین خانه‌های ایرانی موجود به شمار می‌رود و علاوه بر آن همجواری با گذر معزی و بازار تاریخی شهر دزفول بر ارزش‌های آن می‌افزاید می‌توان با مشارکت بخش خصوصی و اداره میراث فرهنگی برنامه‌ریزی‌هایی برای مرمت، بازسازی و بهسازی آن انجام داد تا به شایستگی از ظرفیت‌های آن استفاده شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری که خانه خلج قصاب در آن قرار گرفته این ظرفیت را دارد که با مرمت و بهسازی و معرفی صحیح استفاده مناسبی از آثار موجود در آن صورت گیرد تا علاوه بر حفظ هویت بافت تاریخی دزفول از جنبه‌های اقتصادی و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان موثر باشد، از این رو حمایت از مرمت این بنای تاریخی نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان حفاظت آثار تاریخی کشور و متولیان توسعه گردشگری کشور است.




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم، معماری دزفول، خانه تاریخی خلج قصاب دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 7 شهریور 1394
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" سرمایه ارزشمند فراموش شده در معرض آسیب جدی قرار دارد.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: استان خوزستان از ظرفیت گردشگری خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" دزفول محروم مانده است. این خانه نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان گردشگری استان خوزستان و میراث فرهنگی کشور است.

او یادآور شد: بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. به عقیده بسیاری از بزرگان شهرسازی، امر احیا و مرمت بافت‌های تاریخی امری آیینی و مداوم است و لازم است مرمت، احیا، بهسازی و نوسازی بناها به گونه‌ای انجام شود که کلیت مجموعه هویت خود را از دست ندهد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" دزفول در حاشیه شمال غربی محله قلعه و در گذر تاریخی منصوری مشرف بر رودخانه دز واقع شده است. این بنا در مجاورت قدیمی‌ترین هسته شهر قرار دارد. براساس ساخت و معماری و نوع تزیینات و بافت پیرامون آن قدمت این سازه ارزشمند به اوایل دوره قاجاریه و بیش از 100 سال برمی‌گردد. مالک بنا خاندان کوهی‌نژاد هستند، از این رو این اثر هم‌اکنون به خانه "کوهی‌نژاد" معروف و مشهور است.

او ادامه داد: گسترش این بنای تاریخی زیبا را می‌توان به صورت عمودی دانست که ناشی از محدودیت زمین برای احداث در گذشته است. متراژ بنا 255 متر و به صورت حیاط مرکزی در 2 طرف ساخته شده که در طبقه همکف فضاهای خدماتی و طبقه فوقانی اتاق‌ها برای پذیرایی و استراحت پیش‌بینی شده است.

مورث‌نوری با بیان اینکه سازه اصلی این بنا از خشت و نما و تزیینات آن از آجر تشکیل شده است، اظهار کرد: مصالح به کار رفته در ساخت این بنای با ارزش، خشت آجر، گچ، آهک و قلوه سنگ رودخانه‌ای و ساروج است.

وی اضافه کرد: از جمله ویژگی‌هایی که این بنا را با سایر آثار و ابنیه تاریخی متمایز می‌کند می‌توان به دسترسی به خیابان اصلی، داشتن دید مستقیم به مناظر طبیعی رودخانه و ساحل دز، داشتن نمای بیرونی به نحوی که قسمت اعظمی از کالبد بافت شهری پیرامون را به خود اختصاص داده است، دارا بودن عناصر خاص معماری بومی منطقه شامل سر در، دهلیز و دالان ورودی حیاط مرکزی و انواعی از طاق‌ها و قوس‌ها و تزیینات خون‌چینی و حوض‌خانه اشاره کرد که در مجموع بنای تاریخی ارزشمندی را شکل داده‌اند، بنابراین نیازمند توجهی ویژه است.

او یادآور شد: این بنا در گذشته کاربری مسکونی داشته است و هم‌اکنون به صورت کارگاه رنگ‌آمیزی و نجاری از آن استفاده می‌شود که باعث تخریب بیشتر آن شده است. ورودی بنا به صورت رفیع و کم عرض و گسترش کلی بنا عمودی است و پلانی مثلثی شکل دارد.

عضو انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول با اشاره به اینکه جبهه شرقی این ساختمان شامل طبقه همکف و فوقانی است، توضیح داد: از ویژگی‌های این طبقات می‌توان به برگه‌های ورودی تزیین شده با آجر به شیوه آجرکاری خون‌چینی شامل نیم ستون آجری یا مقرنس در طبقه همکف و در طبقه فوقانی درگاه ورودی که بخش‌های تزیینی آن با شیوه رگ‌چینی آرایش یافته اشاره کرد. خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" نمونه تحسین‌برانگیزی از معماری ایرانی در جنوب کشور است. این بنای ارزشمند در تاریخ سال 1381 به شماره 7581 ثبت ملی شده است.

وی بیان کرد: با همه این ارزش‌های برشمرده شده به دلیل عدم سکونت در آن از نظر سازه‌ای متاسفانه آثار فرسودگی و ریزش مصالح در برخی از قسمت‌ها و بروز ترک در برخی قسمت‌های سازه مشاهده می‌شود و این یکی از آسیب‌های جدی موجود در بناست.

مورث‌نوری ادامه داد: به رغم ظرفیت ارزشمندی که این بنای تاریخی دارد و نقشی که می‌تواند در توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان ایفا نماید سال‌ها است که متروکه رها شده است. با توجه به اهمیت حفظ این بنا با اقداماتی نه چندان هزینه‌بر مانند سبک‌سازی بام و عایق‌کاری سنتی، آجرفرش و تمیز کردن سقف‌ها و جداره‌ها می‌توان تا حد زیادی مانع از بین رفتن بیشتر این بنا شد.

این دوستدار میراث فرهنگی یادآور شد: خانه تاریخی کوهی‌نژاد علاوه بر دارا بودن تمام عناصر سنتی آجرکاری و قرار گرفتن در زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و با شکوهی همچون شایگان، باییز، تیزنو و خلج قصاب این امکان را دارد که با ورود سرمایه‌گذار بخش خصوصی تغییر کاربری یافته و از آن به عنوان سفره‌خانه سنتی، چای‌خانه یا محل دایمی نمایشگاهی برای به نمایش گذاشتن آثاری چون نسخ خطی و ظروف قدیمی و همچنین موزه‌ای خصوصی و نگارخانه و حتی محلی برای اسکان مسافران و گردشگران استفاده شود.

عضو انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول بیان کرد: این بنا در کنار همه این فرصت‌ها با توجه به موقعیت ویژه‌ می‌تواند مرکزی برای توسعه گردشگری شهرستان دزفول باشد و با همکاری آژانس‌های مسافرتی از این خانه به عنوان مکانی برای تهیه و فروش بلیت و راهنمایی تورهای گردشگری سود برد. وجود چنین مجموعه بی‌نظیری در قدیمی‌ترین محله دزفول می‌تواند سالانه هزاران گردشگر را پذیرا باشد و علاوه بر رونق صنعت گردشگری شهرستان دزفول استان خوزستان را به عنوان یکی از مقاصد سفر در کشور مطرح کند.
منبع: ایسنا
عکس:محمدآذرکیش

دزفوللل



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، کوهی نژاد، خانه کوهی نژاد دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 14 مرداد 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی سیدصدر دزفول فرصتی برای راه‌اندازی موزه توسط بخش خصوصی در استان خوزستان است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: این بنای ارزشمند پتانسیل مناسبی برای رونق و تنوع بخشیدن به صنعت گردشگری شمال خوزستان است اما در برنامه‌ریزی‌های گردشگری استان به آن توجه لازم صورت نگرفته است.

وی افزود: بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به ‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص آن ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. این بافت تاریخی و زیبا در خود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی را جای داده که امکان بهره‌گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیا است. تاکنون فرصت‌های گردشگری آن به خوبی معرفی نشده و از این ظرفیت استفاده شایسته‌ای نشده است.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه قدیمی سیدصدر یکی از بناهای ارزشمند بافت تاریخی دزفول است که در خیابان امام خمینی شمالی کوچه شهدا، محله کتکتان، نرسیده به کوچه خیمه‌گاه و در نزدیکی محله کرناسیون که خود یکی از مناطق ارزشمند و تاریخی شهر دزفول می‌باشد واقع شده است. قدمت این سازه ارزشمند به اواسط دوران قاجار و به بیش از دو قرن پیش بازمی‌گردد. از جمله ویژگی‌های خاص معماری این بنا می‌توان به سردری کوچک و زیبا با تزیینات آجرکاری ساده نام برد.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی، هنگام بازدید از این خانه پس از عبور از سردر ورودی به هشتی کوچک و زیبایی می‌رسیم که با داشتن یک پله کم ارتفاع حریم خصوصی بنا کاملا تعریف شده است. در معماری دزفول خانه‌ها دو حیاط بیرونی و اندرونی داشته‌اند که حیاط بیرونی ویژه مهمانان با تزیینات آجری بیشتر و حیاط اندرونی ویژه اهل خانه برای امور روزانه مورد استفاده بوده است.

وی ادامه داد: در برخی خانه‌ها نظیر خانه سیدصدر که متراژ آن ۱۸۷مترمربع می‌باشد حیاط خانه تقریبا کوچک است و امکان در نظر گرفتن دو بخش خانه وجود نداشته است ولی در عوض در قسمت شمالی آن فضاهای خدماتی و انباری و در ضلع جنوبی آن فضاهای اصلی و شوادان و شبستان قرار گرفته که متناسب با اقلیم منطقه‌ای دزفول بهترین نوع چیدمان فضایی محسوب می‌شود. از دیگر ویژگی‌های خاص این بنا می‌توان به فضای داخلی آن اشاره کرد. اتاق‌های موجود در طبقه همکف شامل یک ایوان بزرگ (شدادی) و اتاق‌های کوچکی در طرفین آن می‌باشد. از بارزترین ویژگی‌های خانه موصوف علاوه بر سر در زیبا و کوچک آن مقرنس‌کاری یا گوش‌پره‌ای است.

صدر

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با اشاره به این که در شبستان این بنای تاریخی نسخ خطی و اشیائ قدیمی ارزشمندی از خاندان سید صدر موجود است یادآور شد: کاربری بنای مذکور در گذشته به صورت مسکونی و در حال حاضر مالکیت آن خصوصی و در اختیار خاندان آقا سید شمس‌الدین صدر، یکی از علمای دزفول، است. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته نقشه این خانه نیز توسط سید شمس‌الدین طراحی شده و به این جهت با دیگر بناهای اطراف متفاوت است. خانه سیدصدر به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری به شماره ۲۰۱۳۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث‌نوری ادامه داد: با توجه به اهمیت حفظ این بنا در سال‌های اخیر با مشارکت مالکان خصوصی و سازمان نوسازی و بهسازی و زیر نظر اداره میراث فرهنگی مراحل نوسازی و بهسازی آن انجام شد. با این همه بنا خالی از سکنه رها شده است و زندگی در آن جریان ندارد. در عین حال مالکان این بنا به اهمیت این اثر تاریخی آگاهی کامل دارند و برای زنده نگه داشتن یاد و نام آبا و اجداد خود قصد برپایی نمایشگاهی از آثار و اسناد قدیمی در این مکان را دارند. پیشنهاد می‌شود برای مددرسانی به عاملان این اقدام فرهنگی زمینه مقدمات اولیه آن با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان فراهم شود.

این دوستدار میراث فرهنگی تصریح کرد: خانه سیدصدر این ظرفیت را دارا است که با همکاری سازمان‌های مرتبط، تبدیل به موزه خانوادگی خاندان صدر شود. در کنار آن می‌توان از این خانه قدیمی زیبا برای برگزاری کلاس‌های آموزشی صنایع دستی استفاده شود. همچنین در سال گذشته مراسم روز جهانی کودک با همکاری یونیسف در این خانه باشکوه و قدیمی برگزار شد.

وی با ابراز امیدواری برای توجه بیشتر به این اثر و تبدیل آن به موزه و بازدید منظم گردشگران از این بنای تاریخی گفت: استفاده صحیح از این بناهای تاریخی ضمن حفظ هویت اصیل شهر دزفول سبب رشد فرهنگی و گردشگری استان خوزستان شده و زمینه‌ را برای حفظ سایر آثار تاریخی استان نیز فراهم می‌آورد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه های تاریخی دزفول، ایران، خوزستان، خانه تازیخی سیدر صدر دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول (دزپارس) گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور است که تاکنون ثبت ملی نشده است.

نجمه نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار داشت: این خانه نیازمند توجه جدی از سوی میراث فرهنگی خوزستان برای مرمت و معرفی و استفاده از ظرفیت آن برای توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان است.

وی خاطرنشان کرد: بافت قدیم شهرستان دزفول با قدمتى بیش از یک هزار سال در مركز شهر و در كنار رودخانه دز شكل گرفته است. خانه‌های قدیمی بزرگ و زیبا از جمله عناصری هستند كه در این بافت ارزشمند به چشم می‌خورند و بخش اعظمی از هویت تاریخی، معماری و فرهنگی آن را شکل می‌دهند و در کنار آن مساجد، بقعه‌ها، حمام‌ها، كاروانسراها، بازار قدیم و… بافتی خاص و کم نظیر با ویژگی‌های منحصر به فرد را در شهر دزفول شکل داده‌اند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از خانه‌های ارزشمند بافت قدیم دزفول است. این بنا متعلق به خان محله سیاهپوشان به نام جعفرخان سهرابی است که دلیل نامگذاری این بنا همین می‌باشد. با توجه به کتیبه‌های موجود در این بنا قدمت آن به سال ۱۳۳۹ هجری قمری یعنی به اواخر دوران حکومت قاجار می‌رسد. این خانه تاریخی در خیابان امام خمینی شمالی، خیابان قاضی شرقی و در شمالی‌ترین بخش بافت تاریخی شهر واقع شده است. مالكیت بنا خصوصی است و فقط بخشی از آن اخیرا توسط شهرداری دزفول خریداری شده است.

نوری بیان کرد: سر در بزرگ این خانه با تزیینات آجرکاری زیبا و بی‌نظیر و هشتی زیبا از جمله عناصر معماری است که در اکثر خانه‌های قدیمی دزفول وجود دارد و در این بنا به گون‌ ای استثنایی چشم هر بیننده‌ای را مسحور زیبایی خود می‌کند. تزیینات خوون‌چینی که خاص معماری زیبا و اصیل سنتی دزفول است در این بنا به گونه‌ای ویژه خودنمایی می‌کند چیدمان فضاهای خانه به صورت حیاط مرکزی و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است.

او افزود: اندرونی خانه علاوه بر داشتن یک ورودی از حیاط دارای یک ورودی مستقیم با درچوبی و هشتی کوچک از کوچه همجوار نیز می‌باشد. در تمامی جبهه‌های داخلی حیاط ساخت و ساز معمارانه صورت گرفته است. ساختار معماری بی‌نظیر، منظر زیبا، قرارگیری در محله‌ای با مجموعه‌ای از بناهای تاریخی پابرجا، موقعیت مناسب از نظر دسترسی به خیابان اصلی از ویژگی‌هایی است که این بنا را با سایر ابنیه تاریخی متمایز می‌سازد و آن را در شمار اولویت‌های برنامه‌ریزی توسعه گردشگری استان خوزستان قرار می‌دهد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: این خانه با وجود گذشت سالیان زیاد از احداث آن فضای تاریخی خود را تا حدی حفظ کرده ولی به دلیل متروکه بودن بنا سقف فضاهای موجود در جبهه‌های جنوبی و غربی تخریب شده است. ولی دیوارها از ایستایی مناسبی برخوردارند. این خانه تاریخی با متراژ ۹۲۰ متر دارای شبستان، شوادان و اتاق‌های با کاربری‌های متفاوت است. کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده اما با توجه به موقعیت خاص بنا می‌تواند به کاربری‌های متناسب گردشگری اختصاص پیدا کند.

نوری گفت: با توجه به این که این بنا در طول دهه‌های اخیر به صورت خالی از سکنه رها شده دخل و تصرف خاصی در آن صورت نگرفته است. اما گذشت زمان سبب شده آسیب‌هایی چون تخریب سقف اتاق‌ها، وجود ترک در دیوارها، فرسودگی اندود دیوارها، ریزش مصالح در دیوارهای داخلی حیاط و… از جمله آسیب‌های وارده به آن باشد که همین امر توجه به مرمت و پیگیری احیای آن را ضروری می‌کند.

وی اظهار کرد: به دلیل اهمیت این خانه تاریخی و ارزشمند در بافت قدیم دزفول کار احیا، مرمت و نوسازی آن زیر نظر اداره میراث فرهنگی توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول شروع شده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: یکی از موضوعات مهم در خصوص خانه تاریخی سهرابی دزفول این است که با وجود ارزش‌های فراوان این بنا تاکنون ثبت ملی نشده و فقط به عنوان یک پیشنهاد مطرح گردیده است. امید است که اقدامات لازم به زودی این سازه تاریخی ارزشمند در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسد و قابلیت بازدید آن برای گردشگران علاقمند به ابنیه تاریخی فراهم شود. در صورتی که این خانه می‌تواند به عنوان یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور مطرح شود.

نوری ادامه داد: موقعیت ویژه این خانه تاریخی و دسترسی آسان به آن فرصت برنامه‌ریزی‌های فراوانی را برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های گردشگری آن فراهم می‌کند. برای جذب گردشگران بیشتر پیشنهاد می‌شود از این سازه ارزشمند برای ایجاد یک موزه یا سفره‌خانه سنتی و کاربری‌هایی از این دست متناسب با فضای عمومی آن استفاده شود.

سهرابی




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه سهرابی، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin