تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر بافت سنتی دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : شنبه 27 تیر 1394
خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص آن، ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. اما با این وجود نبود برنامه‌ای مشخص برای احیا و زنده نگه داشتن آن سبب شده که بافت روز به روز فرسوده‌تر شده و به تدریج هویت خود را از دست دهد.

به‌گزارش CHN، با وجود ثبت بیش از یکصد اثر در بافت تاریخی دزفول، اما همچنان خانه‌های بسیاری در این بافت وجود دارند که هنوز به ثبت آثار ملی نرسیده‌اند. فعالان میراث‌فرهنگی معتقدند، نزدیک به یک دهه است که تلاش خاصی برای ثبت این آثار ارزشمند از سوی متولیان میراث‌فرهنگی صورت نگرفته است و از همین رو بسیاری از خانه‌های ارزشمندی که دچار فرسودگی شده‌اند، با گذشت زمان و دخالت عوامل جوی و انسانی تخریب می‌شوند و جایگزین آنها بناهایی می‌شود که هیچ‌گونه همخوانی با معماری اصیل بافت تاریخی دزفول ندارد.

«محمد آذرکیش»، فعال میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول در این رابطه به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید: «به طور معمول در بافت‌های تاریخی حتی در صورتی که بناها فرسوده باشند لازم است مرمت، احیا، بهسازی و نوسازی بناها به صورت گفتگویی بین گذشته و آینده صورت گیرد و به گونه ای با بناها برخورد شود که کلیت مجموعه هویت خود را از دست ندهد اما بافت تاریخی دزفول به عنوان بخش مهمی از هویت تاریخی ملی ایران با همه ظرفیت‌ها و ارزش‌های تاریخی خود به سمت بی هویتی پیش می رود و خانه‌های آن بدون هیچ گونه تلاشی از سوی نهادهایی که بایستی از آنها حفاظت شود، تخریب و بی‌هویت می‌شوند.»

پیشتر نیز مدیر اداره میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول با اشاره بر اینکه ۳۰ خانه تاریخی در دزفول درحال تخریب است اعلام کرد، برخی خانه‌های تاریخی دزفول که قدمت آنها به اواخر دوره زندیه می رسد سالهاست که توسط مالکان رها شده است.

رییس اداره میراث فرهنگی دزفول به رسانه‌ها گفته است: «رها کردن این خانه‌های تاریخی توسط مالکان موجب شده تا این بناها به مکانی برای تجمع افراد معتاد تبدیل شده و محدوده بافت تاریخی دزفول از این بابت ناامن شود چنانچه خانه تاریخی قلمبر که مربوط به اواخر دوره زندیه می‌شود از نظر سازه‌ای و فنی مشکلات بسیاری دارد.»

آذرکیش می‌گوید: «برای جلوگیری از این روند و از دست رفتن یکی از بافت‌های تاریخی کشور، نیاز است ضمن توقف روند مجوز تخریب و نوسازی کامل بناها، ضمن اولویت بندی این آثار که ثبت ملی نیستند، نحوه مداخله به صورت بهسازی و مرمت و بازسازی با هویت صورت پذیرد. همچنین برای ساماندهی و جلوگیری بیشتر از بی هویت شدن آن نیازمند توجهی ملی است و کلیت بافت بایستی ثبت ملی شود . زیرا این بافت متعلق به یک شهر و استان نیست بلکه بخشی از با ارزش ترین مجموعه‌های تاریخی کشور است و از بین رفتن آن نابودی معماری اصیل ایرانی است.»

این فعال میراث‌فرهنگی معتقد است، با وجود اینکه صاحبان این خانه‌های ارزشمند حق دارند که از ملک خود استفاده ای بهینه کنند اما تخریب و نوسازی کامل این خانه‌ها بدون توجه به هویت بافت تاریخی دزفول در سال‌های اخیر سبب شده که این بافت بیشتر شکل فرسوده پیدا کند. این درحالی است که هزینه‌های بالای مرمت، مالکان بناها را به انتخاب ساده‌ترین راه ممکن تشویق می نماید و در نهایت به تخریب خانه بپردازند. از این رو نیاز است برای حفظ بافت تاریخی دزفول، توجه ویژه‌ای از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور صورت پذیرد تا این بافت ارزشمند بیش از این آسیب نبیند و در نبود توجهی ویژه، جان ندهد.

بافت



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بازار بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت قدیم دزفول دررسانه ها، بافت سنتی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: بافت تاریخی دزفول در نبود حمایت ملی جان می‌دهد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، با بیان اینکه دزفول جزو معدود شهرهایی است که همچنان بافت تاریخی وسیعی را در خود جای داده است، اظهار کرد: این روزها از هر گوشه بافت تاریخی دزفول خبر تخریب و ساخت و ساز غیر کارشناسانه به گوش می‌رسد، بافتی که در آن بیش از یک صد اثر ملی به ثبت رسیده است.

وی افزود: با وجود اینکه بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور است و در خود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی را جای داده است. امکان بهره‌گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیا است اما تاکنون از این ظرفیت استفاده شایسته‌ای نشده است.

او با اشاره به اینکه مشکلات عمده‌ای گریبان‌گیر این بافت تاریخی شده است، گفت: اختصاص نیافتن اعتبارات مناسب از سوی اداره کل میراث استان خوزستان و جای خالی توجه ملی به این بافت ارزشمند سبب شده که روزبه‌روز زخم‌های بیشتری بر آن وارد آید.

آذرکیش توضیح داد: در این بافت، آجر کاری اختصاصی دزفول (خوون چینی) در خانه‌ها به وفور به کار گرفته شده است که نشان‌ از ذوق سرشار معماران دزفولی داشته است. این بافت تاریخی با گذرهای سرپوشیده‌ای به نام ساباط به هم متصل می‌شود که سال‌ها هویت معماری بومی این منطقه را در برمی‌گیرند. نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول این شهر تاریخی را ملقب به شهر آجر کرده است، با این وجود به همت سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول بیش از ۴۰ ساباط در آن در سال‌های اخیر مرمت شده اما ساباط‌های بسیاری نیز بر اثر فرسودگی و کمبود اعتبارات لازم برای مرمت به طور کامل از بین رفته‌اند و ساباط‌های بسیار دیگری نیز وضعیت بحرانی دارند.

او بیان کرد: در طی سال‌های اخیر با گسترش تحقیقات و مطالعات در جامعه دانشگاهی و متخصصین بیش از گذشته ارزش‌های این بافت تاریخی مشخص شده است، با این همه به دلیل ناشناخته ماندن آن در سطح ملی، برنامه‌ریزی و حمایت‌هایی متناسب با نیاز آن تاکنون تحقق نیافته است.

دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: در کنار این روند پژوهشی و مطالعاتی، میراث فرهنگی خوزستان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول کوشیده‌اند تا با توجه به قدمت و فرسودگی‌ بناهای بافت و نیاز مبرم آن به مرمت بخش‌هایی از بافت قدیم نظیر ساباط‌ها، گذرها، حمام‌ها و خانه‌های تاریخی را بهسازی و احیا کنند، اما حجم آثار ارزشمند دزفول نیازمند نگاهی جدی‌تر است. خانه‌های ارزشمندی مانند خانه تاریخی صنیعی، کاروان سرای بازار، خانه تاریخی قلمبر، حمام میاندره و بسیاری بناهای ارزشمند در معرض نابودی و تخریب کامل قرار دارند که می‌تواند ضربه‌های جبران ناپذیری بر تاریخ و میراث ایرانیان وارد کند.

وی خاطرنشان کرد: به عقیده بسیاری از معماران بزرگ ایرانی بافت دزفول نسبت به سایر بافت‌های تاریخی ایران منحصر به فرد است و همین امر دقت در مرمت و نگه‌داری آن را ضروری می‌سازد.

او گفت: بافت قدیمی دزفول روی سطح شیبدار قرار گرفته که این شرایط در مناطق مرکزی ایران کمتر دیده می‌شود. اصفهان، شیراز، کرمان، کاشان و شهرهای مناطق حاشیه کویر و مرکزی ایران بیشتر در دشت قرار دارند.

آذرکیش اظهار کرد: خاص بودن بافت تاریخی دزفول به دلیل نوع خانه‌های این بافت است که از شاخصه‌های منحصر به فرد بودن این بافت است چرا که این خانه‌ها حیاط مرکزی به اضافه سه چهار طبقه زیر و روی زمین دارند. به فضاهایی که زیر زمین قرار دارد «شوادان» گفته می‌شود.

وی توضیح داد: یکی از ارزش‌های بافت تاریخی دزفول با توجه به گذرهای باریک و دیوارهای بلند خانه‌ها، دمای نسبتا مناسب‌تر آن در فصول گرم سال است که گشت و گذار در آن را برای عابران قابل تحمل‌تر می‌کند.

دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول تصریح کرد: بافت قدیم دزفول این ظرفیت را دارد که نظیر بافت‌های تاریخی شهرهایی نظیر اصفهان، یزد، کاشان و سایر شهرهای اصیل ایرانی مقصد گردشگرانی از سراسر کشور باشد. همچنین با توجه به گسترش شهر دزفول از ۲۰۰ هکتار به بیش از ۴۴۰۰ هکتار شهروندانی که در بافت قدیم و تاریخی شهر زندگی نمی‌کنند می‌توانند با گردش در این بافت تاریخی با هویت اصیل شهر و معماری دزفول آشنا شوند.

وی ادامه داد: انجمن دوستداران و پژوهش‌گران شهرستان دزفول با هماهنگی اداره میراث فرهنگی و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول در اقدامی ابتکاری و به منظور آشنایی شهروندان و گردشگران با ظرفیت‌های گردشگری و هویت تاریخی و معماری شهر دزفول تاکنون چهار مسیر مناسب عمومی گردش در بافت تاریخی دزفول را شناسایی کرده و گردش‌هایی به صورت رایگان برگزار می‌کند که با استقبال خوب شهروندان، علاقمندان و گردشگرانی از سایر شهرهای استان مواجه شده است.

او اضافه کرد: با این همه در هر بار گشتن در این بافت شاهد تخریب بناهایی تازه یا دستکاری‌هایی توسط برخی مالکان بناها هستیم که نشان از روند رو به فرسایش و عمیق‌تر شدن زخم‌های این میراث گران‌بهای بشری دارد.

آذرکیش گفت: با حمایت‌های ویژه می‌توان با برنامه‌ریزی در چند مرحله و در فازهای مختلف ضمن مرمت ویژه بناهای ارزشمند در معرض نابودی، برای اجرای طرح احیای محلات مختلف به صورت اولویت‌بندی شده برنامه‌ریزی کرد. علاوه بر آن با اختصاص کاربری‌های متناسب، تعریف پیاده‌راه‌ها، توقف تعریض برخی معابر و بهبود فاضلاب و روشنایی آن می‌توان فضای جذاب و دلنشینی را برای استفاده علاقمندان به گردشگری و تاریخ کهن این مرز و بوم فراهم کرد.

baft




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بازار بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول، بافت سنتی دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 5 فروردین 1394

دیوارۀ آجری مشبک دست انداز بام را ریه ( riya) گویند . ارتفاع دست انداز مشبک بام اکثراَ دارای ارتفاعی است به بلندای یک قد و بام را به صورت حیاطی خصوصی و حجاب دار تبدیل می نماید . از طرفی مشبک بودن آجرها عبور جریان هوا را ممکن می سازد .

در خانه های دزفول از بام و پیش بام برای خوابیدن، زندگی کردن و فضایی خدماتی در برخی از ماه های سال استفاده می شده است. (تصویر 1)

تصویر 1 : دست انداز بام ( ریه ) در پیش بام و بام خانۀ سوزنگر دزفول ، مریم سخاوت


دست انداز بام بیشتر به صورت رگ چین مشبک به وسیلۀ آجر کامل و نیمه ساخته و انتهای دست انداز یک رگ چین به صورت کله به کار برده می شود (تصویر 2)

تصویر 2 : نحوۀ چیدمان آجر به صورت رگ چین مشبک در دست انداز بام ( ریه ) ، خانۀ تیزنو، مریم سخاوت


تصویر زیر(تصویر 3) سیمای متراکم بافت تاریخی دزفول را نشان می دهد که انواع دست انداز بام ها در آن دیده می شود.


                               تصویر 3 : انواع ریه در سیمای بافت سنتی دزفول، مریم سخاوت




طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: ریه، دست انداز بام، بام، پیش بام، خانه های دزفول، معماری دزفول، بافت سنتی دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin