تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر بافت دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 3 فروردین 1394
در انتهای بالای کار خوون چینی در نمای بناهای بافت سنتی دزفول فریز(Frieze) چیده می شود. فریز جلوتر از سطح خوون ها می باشد و جهت جلوگیری و حفاظت و ریزش باران بر روی خوون ها صورت می پذیرد. فریز آجری معمولا در دو رج چیده می شود و اکثرا به شکل زیر می باشد(تصویر 1) که آن را به وسیلۀ تیشه داری و آب ساب نمودن به این شکل در می آورند. رج پایین را معمولا به شکل پوزگاوی و رج بالا را به صورت مداخل می چینند( تصاویر 2 و 3).


تصویر 1 : طرز چیدن فریز ، منبع : کتاب دزفول شهر آجر.



تصویر 2: فریز در بدنۀ نمای ورودی خانۀ سوزنگر ،دزفول، مریم سخاوت



تصویر3 : فریز در بدنۀ نمای خانۀ عنایت الله طهماسبی( معروف به خانۀ زرگر)، دزفول، مریم سخاوت



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: فریز، نماسازی بناهای سنتی دزفول، Frieze، معماری دزفول، بافت دزفول، خوون چینی و فریز چینی،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : شنبه 23 اسفند 1393

مقابله با وضعیت آب و هوایی حاد خوزستان مهم ترین دغدغۀ معماران و دست اندرکاران ساختمان سازی از گذشته تا حال این دیار بوده است. یکی از روش های سنتی مقابله با این معضل اقلیمی، شوادون بعنوان یک مامن مناسب برای فرار از تنگنای شدید اقلیمی بوده که تا زمان معاصر استفاده از آن در دزفول رایج بوده است. به طوریکه در هر خانه یک شوادون حفر شده است.

کلمۀ شوادون چنانچه در کتاب « شهرهای ایران در روزگار پارتیان و پارسیان » آورده شده از ریشۀ «شوتاپواتا» است( عنایت اله،1377،292). این واژه که در قدیمی ترین متون در رابطه با فضاهای زیرزمینی به زبان پهلوی آمده است، به معنی «شریک بودن در کندن کت» می باشد. برخی از صاحبنظران آن را برگرفته از ترکیب «شب + آبادان» عنوان نموده اند ولی از آنجایی که اوج استفاده از شوادون در ساعات بسیار گرم ( ظهر) می باشد، می توان به ریشۀ اولی تاکید نمود.

شوادون یک فضای خنک زیرزمینی در بناهای سنتی دزفول است که با توجه به جنس بسیار محکم زمین( کنگلومرا) با حفاری در دل زمین (بدون اجرای دیوار و سقف) بعضا با عمق بیش از 10 متر از سطح زمین ایجاد می گردد که از آن در تابستان برای استراحت روزانه و همچنین نگهداری مواد غذایی و در کل نیازهای برودتی استفاده می شود. خنکای شوادون با دمایی حدود 25 درجۀ سانتی گراد ، در حالی که دمای خیابان های اطراف به 54 درجه سانتی گراد می رسد بسیار شگفت آور می باشد. البته شوادون ها براساس حجم و عمقشان خنکای متفاوت دارند و هر چه قدر حجم و عمق آنها بیشتر باشد هوای خنک تر و پایدارتری دارند.به طوری که در زمان استفاده خنکی شوادون های کم عمق از 27 درجه تجاوز نمی کند.

 شوادون ها دارای اجزای مختلفی هستند از قبیل : ورودی، پلکان، پلۀ پهن، صحن، کت، تال، دریچه یا دریزه (تصویر 1)

تصویر 1

لذا پیشنهاد می گردد حتی الامکان شوادون های موجود حفظ گردند و با وضع مقررات تشویقی از سوی مراجع ذی ربط ، مانع پر کردن شوادون ها شوند و شوادون های ابنیۀ موجود مورد بهسازی و راه اندازی مجدد قرار گیرند.

تصویر2

گردآوری مطلب : مریم سخاوت برگرفته از مقالۀ تجزیه و تحلیل اقلیمی شوادون ها در خانه های دزفول، مهندس محسن بینا ،شمارۀ 33 نشریۀ هنرهای زیبا، بهار 1387، ص 37-46.

تصویر 1: پلان عمومی شوادون، ماخذ: مهندس محسن بینا

تصویر2 : نمونه ای از شوادون های دزفول، محمد آذرکیش







طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: شوادون، شوادون های دزفول، معماری اقلیمی، معماری دزفول، بافت دزفول، دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 23 بهمن 1393

لحظه ام از طنین نغمۀ پتک و سندان،

در زیر طاق های بلند بازار

پر بود

می شنوی؟؟؟

 هویت فرهنگی به عنوان عاملی جهت دهنده، موجب پیدایش شیوه های منحصر بفردی در معماری سنتی شهرهایی نظیر دزفول بوده است . در این میان معماری بازارها، به عنوان کانون فعالیت های اجتماعی و فرهنگی شهرهای ایران، به شدت تحت تاثیر فرهنگ عامه بوده است. بازار شهر دزفول دارای رشد خطی بوده و از طریق اشغال فضاهای اطراف و تبدیل به کارکردهای مورد نیاز، توسعه یافته است. مهم ترین عامل آزار دهندۀ اقلیمی، تابش بیش از اندازه و رطوبت زیاد است. بازار دزفول، سقف و پوشش دایمی ندارد و بعضاَ پوشش هایی از جنس ورق های فلزی به عنوان سقف و سایبان در آن به کار برده شده است. در گذشته، از پارچه و چوب به منظور پوشش سقف بازار استفاده می شد. راستۀ صنعتگران، سرپوشیده نبوده و فقط از سایبان های سبک برای سایه اندازی روی ورودی حجره ها استفاده شده است. در راستۀ آهنگران حجره هایی با پلان مربع - مستطیل ساخته شده است. در این حجره ها، وسایل و دستگاه های آهنگری در درگاه حجره واقع شده اند. کف حجره آهنگری از سطح راستۀ بازار پایین تر بوده و در زمین فرو رفته است. این مسئله باعث می شود فضای مغازه از دمای متعادل تری برخوردار باشد، کف راسته در جلوی حجره ، به عنوان میز کار آهنگر محسوب شده و موجب می شود تا صنعتگر، رو به مردم و پایین تر از آنها به فعالیت روزانه مشغول باشد، استفاده از سمبل هایی نظیر قوس های اسلامی در این بازار رایج بوده و در بالای همۀ حجره ها روزن هایی با ترکیبات اسلامی قرار گرفته است. ساختار کلی بازار همانند کل شهر، آجری بوده و بعضاَ از تیرهای چوبی نیز در سازۀ سقف استفاده شده است( رهایی، 1392:ص 41).

متن : رهایی ، ا.1392. هویت فرهنگی و اثرات آن بر روش های بومی تهویۀ طبیعی بازار قدیم دزفول راستۀ صنعتگران، باغ نظر، ص41

عکس : حجرۀ آهنگری در راسته آهنگران ، بازار دزفول، 1392، مریم سخاوت




طبقه بندی: بازار بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: بازار دزفول، راسته آهنگران بازار دزفول، معماری دزفول، بافت دزفول، بازار سنتی دزفول، راستۀ آهنگران،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin