تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب ابر بافت تاریخی دزفول در رسانه ها
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

به گزارش ایرنا شهر دزفول از جمله مراکز مهم شهری و تاریخی استان خوزستان است که با پیشینه تاریخی چندهزار ساله از قدیمی ترین شهرهای کشور محسوب می شود. این شهر دارای بافت قدیم، مساجد و سایر مراکز تاریخی است که در نوع خود دارای ارزش های بسیاری برای نشان دادن فرهنگ ، آداب و رسوم قدیمی منطقه است.
در این میان بافت آجری دزفول به عنوان یک سرمایه ملی دارای آثار بسیاری است که برخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
به گفته 'معصومه جهانی' عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ،تلاش هایی در سال های اخیر بافت تاریخی دزفول را مجددا در کانون توجه محققان و گردشگران قرار داده است.
وی افزود:امکان بهره گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیاست زیرا بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور است و قرن‌ها است که هویت معماری اصیل ایرانی را در خود جای داده است و دارای ده‌ها اثر ثبت ملی از جمله ساباط ، خانه، حمام، مسجد و گذرهای تاریخی است که تاکنون از این ظرفیت استفاده شایسته ای نشده است.
این عضو انجمن دزپارس با بیان اینکه ناکارآمد بودن و بی توجهی به بافت های تاریخی بر عملکرد، کیفیت و امنیت شهر تاثیر اساسی دارد گفت: برای ارتقاء کیفیت زندگی و رفاه شهروندان، نوسازی و بهسازی بافت های قدیمی و فراموش شده شهری ضروری است.

dezful architecture
وی گفت:علاوه بر موضوع کیفیت و امنیت، امروزه مکان ها و بافت های تاریخی محیطی برای آرامش، بازسازی و حفظ هویت و فرهنگ منطقه و فرار از زندگی ماشینی و مدرن می باشند که افراد بسیاری را به سوی خود جلب می کنند. بنابراین لزوم سرمایه گذاری و زنده سازی این مناطق ارزشمند، بسیار ضروری به نظر می رسد. سرمایه گذاری در این مناطق نه تنها موجب بهبود کیفیت منطقه در راستای زیبا سازی شهری می شود بلکه به لحاظ توریستی و جذب جهانگرد و ایرانگرد می تواند مورد تاکید برخی از سازمان ها از جمله سازمان میراث فرهنگی باشد.
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت:تبدیل خانه های آجری دزفول با معماری خاص و حمام های قدیمی به مراکز گردشگری و فرهنگی علاوه بر معرفی فرهنگ بومی منطقه در جذب سرمایه و ایجاد اشتغال نیز موثر است . لذا به منظور معرفی شهر دزفول در سطح ملی و جهانی، نیاز به سرمایه گذاری است تا بتوان بسیاری از مناطق قدیمی و رها شده را احیا و مرمت کرد.
به گفته این دوستدار میراث فرهنگی ،سرمایه گذاری بخش خصوصی در این موارد می تواند کمک فراوانی در جهت بهبود شرایط اقتصادی شهر دزفول ، جلب نظر مردم به مناطق قدیمی، افزایش روحیه فراغت و تفریح داشته باشد. تجربه نشان داده میزان سود حاصل از سرمایه گذاری در این بخش ها، بسیار قابل توجه است و سود حاصل از این سرمایه گذاری ها خود به اقتصاد منطقه کمک فراوانی می کند. به همین دلیل در بسیاری از شهر ها و حتی کشورها بیشترین سرمایه گذاری ها در مراکز تاریخی صورت می گیرد.
از سویی حبیب اله آصفی معاون استاندار و فرماندار دزفول چندی پیش در همایش آجر و آجرکاری در هنر و معماری ایران با ابراز نگرانی از روند تخریب بافت قدیم دزفول گفت :در حالیکه روند تخریب بافت قدیم دزفول شتاب گرفته اعتبار و بودجه ای برای حفاظت از این بافت ارزشمند تاریخی وجود ندارد.
وی با تاکید بر حفظ خانه های تاریخی این بافت و نیز شناسایی و معرفی آنها افزود:بافت قدیم دزفول با وجود بناهای منحصربفرد و معماری زیبا ظرفیت ثبت ملی را دارد.
معاون امور عمرانی فرمانداری دزفول نیز گفت:با تخصیص اعتبار لازم توسعه زیر ساخت های گردشگری در این شهرستان بزودی وارد گام اجرایی می شود.
عبدالحسین پوررکنی از اختصاص 6 میلیارد و 500 میلیون ریال اعتبار از محل اعتبارات سازمان همیاری شهرداری ها و دهیاری های کشور به چهار روستای دزفول خبر داد و گفت: این اعتبار در راستای توسعه زیر ساخت های گردشگری در مناطق روستایی دزفول هزینه می شود.
وی اظهار کرد:دزفول در زمینه گردشگری از ظرفیت های بی شماری برخوردار است که با ایجاد زیر ساخت های لازم می توان سفر گردشگران داخلی و خارجی به این منطقه را شتاب بخشید.
حجت اله آریایی سرپرست اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری دزفول نیز با اشاره به استقبال گردشگران از بافت تاریخی دزفول گفت:افزون بر 600 هزار گردشگر نوروزی در سفر به دزفول از بافت قدیم این شهر دیدن کردند.
وی افزود:این گردشگران از 28 محله تاریخی دزفول در محدوده 200 هکتاری بافت تاریخی این شهر دیدن کردند.
مدیر عامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول نیز گفت:با مرمت خانه های تاریخی با همکاری میراث فرهنگی مسیر گردشگری زیبایی ویژه گردشگران در بافت قدیم دزفول ایجاد شده است.
مسعود شامدیل افزود:سازمان نوسازی شهرداری دزفول با اعتبار و نظارت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در سالهای اخیر در راستای احیای ابنیه و گذرهای تاریخی نسبت به مرمت و بهسازی گذر تاریخی سهیل و گلباد در محله مقدمیان اقدام کرده است .
وی با اشاره به اینکه مرمت خانه تاریخی فیروزی و نیز خانه و ساباط عزیزپور پارسال انجام شده است افزود:حذف موارد الحاقی ،مرمت بدنه بیرونی خانه های سعادت بخش و
الیاسی ،اصلاح فاضلاب و کفپوش گذاری کوچه های سهیل و گلباد با اعتباری افزون بر 300 میلیون ریال انجام شد.
وی با بیان اینکه اعتبار مرمت خانه سعادت و کفپوش گذاری از سوی اداره میراث فرهنگی و مرمت خانه الیاسی نیز از سوی سازمان نوسازی شهرداری دزفول تامین شده است گفت:وجود اماکن تاریخی و ثبت ملی ،خانه و ساباط صنیعی،خانه سعادت بخش ،خانه الیاسی،خانه و ساباط عزیزپور،خانه فیروزی در این گذرها موجب ایجاد مسیر گردشگری بسیار زیبایی در محله لوریان بافت قدیم شده است.
در بافت قدیم دزفول با 200 هکتار وسعت بین 200 تا 300 اثر تاریخی وجود دارد.
دزفول با آثار تاریخی و باستانی متعدد از ظرفیت بالایی در زمینه گردشگری برخوردار است.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ خانه تاریخی قلمبر ۲ یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان در شرایط نامطلوبی قرار دارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا از دوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.

وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر یک، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد
بحران بی توجهی به پیشینه تاریخی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است، به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است
اقدامات لاک پشتی مسئولان متولی

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهایی در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند
پویش مردمی حمایت از آثار تاریخی

دزفول
با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان با برگزاری جلسات و همایش های متعدد، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این پویش مردمی به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر  و فضاهای مجازی گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت هایی، موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «قلمبر ۲» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای که این روزها با یک ویرانه تفاوت چندانی ندارد، هر چند سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول نیز همانند این بنا در وضعیت مطلوبی قرار ندارند که خبرگزاری مهر از چند وقت گذشته تا کنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است
بافت تاریخی؛ گنجینه ای ناشناخته

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت وگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است.

«نجمه مورث نوری» می افزاید: یکی از بناهای باشکوه واقع در بافت تاریخی دزفول خانه قدیمی قلمبر ۲ است که این بنا در یکی از محلات تاریخی این شهر به نام «میان دره» قرار گرفته است.

وی تصریح می کند: علت نام‌گذاری این محله به میاندره، قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

مورث نوری عنوان می کند: بناهایی همچون حمام میاندره، خانه قلمبر یک، مسجد تاریخی علی ابن ابی طالب(میان دره)، خانه تاریخی سوزنگر، نخل کلبی خانی، خانه های ارزشمند مردسلطانی، طهرانی و... از جمله آثار موجود در اطراف خانه قلمبر ۲ هستند که بر اهمیت توجه به این بنای ارزشمند تاریخی می افزایند.

ثبت به عنوان اثری ملی

وی، قدمت بنای قلمبر ۲ را مربوط  به دوره قاجاریه بر می شمرد و می گوید: این اثر درسال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث نوری با بیان اینکه این بنا در اختیار خاندان قلمبر است، اضافه می کند: نام‌گذاری این خانه بر اساس نام مالک در زمان به ثبت رسیدن انجام شده است.

متروکه رها شدن خانه قلمبر ۲

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هشدار می دهد: خانه قلمبر ۲، در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است.

مورث نوری یادآور می شود: خوشبختانه با توجه به موقعیت خاص قرارگیری آن در بین زنجیره ای از بناهای مهم  و ارزشمند  فصل اول مرمت بنا در سال جاری و با تامین اعتبار از سوی سازمان میراث فرهنگی گردشگری خوزستان انجام شده ولی هنوز این خانه دارای مشکلات سازه ای زیاد است و سقف بسیاری از اتاق ها ریزش کرده است.

افزایش آسیب پذیری خانه تاریخی

وی مجددا هشدار می دهد: با توجه به فرارسیدن فصل سرما و ریزش نزولات جوی، آسیب پذیری این خانه تاریخی بیشتر شده و نیازمند توجه و رسیدگی فوری است تا مبادا به دلیل استحکام کمی که دارد به ورطه نابودی و ویرانی برسد
ویژگی های معماری خانه قلمبر ۲

این عضو انجمن دز پارس در خصوص ویژگی های شاخص معماری خانه قلمبر ۲ ادامه می دهد: این بنا در یک طبقه و به صورت حیات مرکزی است و فضاهای مسکونی و خدماتی پیرامون حیاط قرار گرفته اند.

این بنای یک طبقه ای بر روی شبستان های متعدد و زیبایی ساخته شده و تمامی نماهای داخلی آن با نقوش زیبا و بی نظیر آجری تزئین شده است.

مورث نوری، یکی از ویژگی های منحصر به فرد این خانه تاریخی را شوادانی زیبا و نسبتا وسیع عنوان می کند که به صورت دست کند در دل زمین قرار گرفته و به شوادان خانه های اطراف راه دارد.

وی بیان می کند: این خانه باشکوه همچنین دارای یک دالان ورودی از جبهه غربی و یک هشتی زیبا در جبهه جنوب شرقی است.

مورث نوری در ادامه می گوید: محله میاندره با وجود برخورداری از این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره، خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند به یک محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول تبدیل شود.

وی تاکید می کند: انجام این مهم قطعا می تواند عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان شود.

مورث نوری در پایان یادآور می شود: انجمن دز پارس سالهاست از طریق رسانه ها و فضاهای مجازی از جمله خبرگزاری ها، وبلاگ و سایت ها، نرم افزارهای واتس اپ، کانال های تلگرام واینستاگرام اقدامات زیادی از جمله معرفی آثار تاریخی و فرهنگی شهرستان، ارائه پیشنهادات و تشکیل کمپین هایی برای حفظ و نگهداری از آنها انجام می دهد که مورد استقبال جمعیت بسیار زیادی از شهروندان قرار گرفته که در این میان توجه بسیاری نیز به خانه های تاریخی بافت کهن دزفول شده است.

تبدیل خانه قلمبر ۲ به یک اقامتگاه سنتی

به گزارش مهر، با توجه به موقعیت ویژه‌ای که خانه تاریخی قلمبر۲ دارد و مساحت آن که بالغ بر۴۰۰ متر مربع است این بنا، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد.

از طرف دیگر نیز، نزدیکی این بنا به خیابان امام خمینی به عنوان یکی از شریان های اصلی شهر و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری ـ تاریخی تبدیل کرده است.

متأسفانه وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول از این همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز خواهد شد و تمام استان را به یک الگو و منطقه گردشگر پذیر  تبدیل خواهد کرد که این امر با ورود سرمایه های فراوان در زمینه های مختلف رابطه مستقیمی خواهد داشت اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالزا، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.

    



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، خانه قلمبر 2،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 14 مرداد 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی سیدصدر دزفول فرصتی برای راه‌اندازی موزه توسط بخش خصوصی در استان خوزستان است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: این بنای ارزشمند پتانسیل مناسبی برای رونق و تنوع بخشیدن به صنعت گردشگری شمال خوزستان است اما در برنامه‌ریزی‌های گردشگری استان به آن توجه لازم صورت نگرفته است.

وی افزود: بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به ‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص آن ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. این بافت تاریخی و زیبا در خود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی را جای داده که امکان بهره‌گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیا است. تاکنون فرصت‌های گردشگری آن به خوبی معرفی نشده و از این ظرفیت استفاده شایسته‌ای نشده است.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه قدیمی سیدصدر یکی از بناهای ارزشمند بافت تاریخی دزفول است که در خیابان امام خمینی شمالی کوچه شهدا، محله کتکتان، نرسیده به کوچه خیمه‌گاه و در نزدیکی محله کرناسیون که خود یکی از مناطق ارزشمند و تاریخی شهر دزفول می‌باشد واقع شده است. قدمت این سازه ارزشمند به اواسط دوران قاجار و به بیش از دو قرن پیش بازمی‌گردد. از جمله ویژگی‌های خاص معماری این بنا می‌توان به سردری کوچک و زیبا با تزیینات آجرکاری ساده نام برد.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی، هنگام بازدید از این خانه پس از عبور از سردر ورودی به هشتی کوچک و زیبایی می‌رسیم که با داشتن یک پله کم ارتفاع حریم خصوصی بنا کاملا تعریف شده است. در معماری دزفول خانه‌ها دو حیاط بیرونی و اندرونی داشته‌اند که حیاط بیرونی ویژه مهمانان با تزیینات آجری بیشتر و حیاط اندرونی ویژه اهل خانه برای امور روزانه مورد استفاده بوده است.

وی ادامه داد: در برخی خانه‌ها نظیر خانه سیدصدر که متراژ آن ۱۸۷مترمربع می‌باشد حیاط خانه تقریبا کوچک است و امکان در نظر گرفتن دو بخش خانه وجود نداشته است ولی در عوض در قسمت شمالی آن فضاهای خدماتی و انباری و در ضلع جنوبی آن فضاهای اصلی و شوادان و شبستان قرار گرفته که متناسب با اقلیم منطقه‌ای دزفول بهترین نوع چیدمان فضایی محسوب می‌شود. از دیگر ویژگی‌های خاص این بنا می‌توان به فضای داخلی آن اشاره کرد. اتاق‌های موجود در طبقه همکف شامل یک ایوان بزرگ (شدادی) و اتاق‌های کوچکی در طرفین آن می‌باشد. از بارزترین ویژگی‌های خانه موصوف علاوه بر سر در زیبا و کوچک آن مقرنس‌کاری یا گوش‌پره‌ای است.

صدر

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با اشاره به این که در شبستان این بنای تاریخی نسخ خطی و اشیائ قدیمی ارزشمندی از خاندان سید صدر موجود است یادآور شد: کاربری بنای مذکور در گذشته به صورت مسکونی و در حال حاضر مالکیت آن خصوصی و در اختیار خاندان آقا سید شمس‌الدین صدر، یکی از علمای دزفول، است. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته نقشه این خانه نیز توسط سید شمس‌الدین طراحی شده و به این جهت با دیگر بناهای اطراف متفاوت است. خانه سیدصدر به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری به شماره ۲۰۱۳۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث‌نوری ادامه داد: با توجه به اهمیت حفظ این بنا در سال‌های اخیر با مشارکت مالکان خصوصی و سازمان نوسازی و بهسازی و زیر نظر اداره میراث فرهنگی مراحل نوسازی و بهسازی آن انجام شد. با این همه بنا خالی از سکنه رها شده است و زندگی در آن جریان ندارد. در عین حال مالکان این بنا به اهمیت این اثر تاریخی آگاهی کامل دارند و برای زنده نگه داشتن یاد و نام آبا و اجداد خود قصد برپایی نمایشگاهی از آثار و اسناد قدیمی در این مکان را دارند. پیشنهاد می‌شود برای مددرسانی به عاملان این اقدام فرهنگی زمینه مقدمات اولیه آن با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان فراهم شود.

این دوستدار میراث فرهنگی تصریح کرد: خانه سیدصدر این ظرفیت را دارا است که با همکاری سازمان‌های مرتبط، تبدیل به موزه خانوادگی خاندان صدر شود. در کنار آن می‌توان از این خانه قدیمی زیبا برای برگزاری کلاس‌های آموزشی صنایع دستی استفاده شود. همچنین در سال گذشته مراسم روز جهانی کودک با همکاری یونیسف در این خانه باشکوه و قدیمی برگزار شد.

وی با ابراز امیدواری برای توجه بیشتر به این اثر و تبدیل آن به موزه و بازدید منظم گردشگران از این بنای تاریخی گفت: استفاده صحیح از این بناهای تاریخی ضمن حفظ هویت اصیل شهر دزفول سبب رشد فرهنگی و گردشگری استان خوزستان شده و زمینه‌ را برای حفظ سایر آثار تاریخی استان نیز فراهم می‌آورد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه های تاریخی دزفول، ایران، خوزستان، خانه تازیخی سیدر صدر دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: بافت تاریخی دزفول در نبود حمایت ملی جان می‌دهد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، با بیان اینکه دزفول جزو معدود شهرهایی است که همچنان بافت تاریخی وسیعی را در خود جای داده است، اظهار کرد: این روزها از هر گوشه بافت تاریخی دزفول خبر تخریب و ساخت و ساز غیر کارشناسانه به گوش می‌رسد، بافتی که در آن بیش از یک صد اثر ملی به ثبت رسیده است.

وی افزود: با وجود اینکه بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور است و در خود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی را جای داده است. امکان بهره‌گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیا است اما تاکنون از این ظرفیت استفاده شایسته‌ای نشده است.

او با اشاره به اینکه مشکلات عمده‌ای گریبان‌گیر این بافت تاریخی شده است، گفت: اختصاص نیافتن اعتبارات مناسب از سوی اداره کل میراث استان خوزستان و جای خالی توجه ملی به این بافت ارزشمند سبب شده که روزبه‌روز زخم‌های بیشتری بر آن وارد آید.

آذرکیش توضیح داد: در این بافت، آجر کاری اختصاصی دزفول (خوون چینی) در خانه‌ها به وفور به کار گرفته شده است که نشان‌ از ذوق سرشار معماران دزفولی داشته است. این بافت تاریخی با گذرهای سرپوشیده‌ای به نام ساباط به هم متصل می‌شود که سال‌ها هویت معماری بومی این منطقه را در برمی‌گیرند. نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول این شهر تاریخی را ملقب به شهر آجر کرده است، با این وجود به همت سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول بیش از ۴۰ ساباط در آن در سال‌های اخیر مرمت شده اما ساباط‌های بسیاری نیز بر اثر فرسودگی و کمبود اعتبارات لازم برای مرمت به طور کامل از بین رفته‌اند و ساباط‌های بسیار دیگری نیز وضعیت بحرانی دارند.

او بیان کرد: در طی سال‌های اخیر با گسترش تحقیقات و مطالعات در جامعه دانشگاهی و متخصصین بیش از گذشته ارزش‌های این بافت تاریخی مشخص شده است، با این همه به دلیل ناشناخته ماندن آن در سطح ملی، برنامه‌ریزی و حمایت‌هایی متناسب با نیاز آن تاکنون تحقق نیافته است.

دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: در کنار این روند پژوهشی و مطالعاتی، میراث فرهنگی خوزستان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول کوشیده‌اند تا با توجه به قدمت و فرسودگی‌ بناهای بافت و نیاز مبرم آن به مرمت بخش‌هایی از بافت قدیم نظیر ساباط‌ها، گذرها، حمام‌ها و خانه‌های تاریخی را بهسازی و احیا کنند، اما حجم آثار ارزشمند دزفول نیازمند نگاهی جدی‌تر است. خانه‌های ارزشمندی مانند خانه تاریخی صنیعی، کاروان سرای بازار، خانه تاریخی قلمبر، حمام میاندره و بسیاری بناهای ارزشمند در معرض نابودی و تخریب کامل قرار دارند که می‌تواند ضربه‌های جبران ناپذیری بر تاریخ و میراث ایرانیان وارد کند.

وی خاطرنشان کرد: به عقیده بسیاری از معماران بزرگ ایرانی بافت دزفول نسبت به سایر بافت‌های تاریخی ایران منحصر به فرد است و همین امر دقت در مرمت و نگه‌داری آن را ضروری می‌سازد.

او گفت: بافت قدیمی دزفول روی سطح شیبدار قرار گرفته که این شرایط در مناطق مرکزی ایران کمتر دیده می‌شود. اصفهان، شیراز، کرمان، کاشان و شهرهای مناطق حاشیه کویر و مرکزی ایران بیشتر در دشت قرار دارند.

آذرکیش اظهار کرد: خاص بودن بافت تاریخی دزفول به دلیل نوع خانه‌های این بافت است که از شاخصه‌های منحصر به فرد بودن این بافت است چرا که این خانه‌ها حیاط مرکزی به اضافه سه چهار طبقه زیر و روی زمین دارند. به فضاهایی که زیر زمین قرار دارد «شوادان» گفته می‌شود.

وی توضیح داد: یکی از ارزش‌های بافت تاریخی دزفول با توجه به گذرهای باریک و دیوارهای بلند خانه‌ها، دمای نسبتا مناسب‌تر آن در فصول گرم سال است که گشت و گذار در آن را برای عابران قابل تحمل‌تر می‌کند.

دبیر انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول تصریح کرد: بافت قدیم دزفول این ظرفیت را دارد که نظیر بافت‌های تاریخی شهرهایی نظیر اصفهان، یزد، کاشان و سایر شهرهای اصیل ایرانی مقصد گردشگرانی از سراسر کشور باشد. همچنین با توجه به گسترش شهر دزفول از ۲۰۰ هکتار به بیش از ۴۴۰۰ هکتار شهروندانی که در بافت قدیم و تاریخی شهر زندگی نمی‌کنند می‌توانند با گردش در این بافت تاریخی با هویت اصیل شهر و معماری دزفول آشنا شوند.

وی ادامه داد: انجمن دوستداران و پژوهش‌گران شهرستان دزفول با هماهنگی اداره میراث فرهنگی و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول در اقدامی ابتکاری و به منظور آشنایی شهروندان و گردشگران با ظرفیت‌های گردشگری و هویت تاریخی و معماری شهر دزفول تاکنون چهار مسیر مناسب عمومی گردش در بافت تاریخی دزفول را شناسایی کرده و گردش‌هایی به صورت رایگان برگزار می‌کند که با استقبال خوب شهروندان، علاقمندان و گردشگرانی از سایر شهرهای استان مواجه شده است.

او اضافه کرد: با این همه در هر بار گشتن در این بافت شاهد تخریب بناهایی تازه یا دستکاری‌هایی توسط برخی مالکان بناها هستیم که نشان از روند رو به فرسایش و عمیق‌تر شدن زخم‌های این میراث گران‌بهای بشری دارد.

آذرکیش گفت: با حمایت‌های ویژه می‌توان با برنامه‌ریزی در چند مرحله و در فازهای مختلف ضمن مرمت ویژه بناهای ارزشمند در معرض نابودی، برای اجرای طرح احیای محلات مختلف به صورت اولویت‌بندی شده برنامه‌ریزی کرد. علاوه بر آن با اختصاص کاربری‌های متناسب، تعریف پیاده‌راه‌ها، توقف تعریض برخی معابر و بهبود فاضلاب و روشنایی آن می‌توان فضای جذاب و دلنشینی را برای استفاده علاقمندان به گردشگری و تاریخ کهن این مرز و بوم فراهم کرد.

baft




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بازار بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول، بافت سنتی دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 27 تیر 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: از جمله سازه‌های ارزشمند بافت قدیمی دزفول خانه تاریخی مهدوی است که متاسفانه بیشتر قسمت‌های این بنا تخریب شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، خاطرنشان کرد: خانه تاریخی مهدوی در قلب بافت قدیم و تاریخی شهر دزفول قرار داد که برای ثبت در فهرست آثار ملی ایران پیشنهاد شده ولی تاکنون به ثبت نرسیده است. این بنا در مرکز محله شاه رکن‌الدین که یکی از مستعدترین محلات نمونه گردشگری بافت قدیم دزفول است و روبه‌روی حمام شاه رکن‌الدین واقع شده است.

وی با اشاره به این که متراژ این بنا 290 متر و تاریخ ساخت آن به دوره قاجاریه می‌رسد و مالکیت بنا در اختیار خاندان مهدوی است، اظهار کرد: از جمله ویژگی‌های این بنای ارزشمند نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول است. این بنا که از بناهای اعیانی مرکز محله شاه رکن‌الدین بوده به خاطر بی‌توجهی به شکل مخروبه درآمده و به دلیل ریزش آوار تقسیمات فضایی آن به طور کامل و روشن مشخص نیست اما از کلیات و وضعیت باقیمانده ویژگی‌های ارزشمند بنا پیدا است سازماندهی و فضای جالبی دارد.

مورث‌نوری افزود: خانه تاریخی مهدوی از جنبه دیگری نیز دارای اهمیت است. موقعیت قرارگیری این بنا در مرکز محله شاه‌رکن الدین از اهم ویژگی‌های این بنا است به خصوص که بر خلاف اکثر بناهای دزفول که از سه سمت محصورند این بنا از دو نبش آزاد بوده و پنجره‌هایی به بیرون از خانه دارد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: با این که بیشتر قسمت‌های بنا تخریب شده و سقف آن فروریخته اما هیبت و شاکله اصلی بنا پابرجا است و با توجه به قدمت و ویژگی‌های خاص آن ارزش مرمت و استفاده فرهنگی دارد. بنابراین لازم است پس از قرارگیری این بنا در ردیف آثار ملی به دلیل خطرپذیری فراوان آن هر چه سریع‌تر برای مرمت آن اقداماتی انجام شود به خصوص که از ارکان مهم مرکز محله شاه رکن‌الدین است.

وی تاکید کرد: محل قرارگیری خاص این بنا در محله شاه رکن‌الدین که یکی از محلات قدیمی و ارزشمند بافت تاریخی دزفول و دارای مسجد تاریخی، حمام، مدرسه علمیه و چند خانه تاریخی از جمله محسنی، گلچین، مجاهد و نیل‌ساز است در کنار بقعه شاه رکن‌الدین که همگی جزء آثار ثبت ملی ایران هستند رسیدگی به این خانه تاریخی را بسیار بااهمیت می‌کند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: باید با پیگیری تدوین پرونده ثبت ملی این بنای ارزشمند نهادهای مرتبط هر چه زودتر و پیش از آسیب دیدن بیشتر این بنا عملیات آواربرداری و طرح مرمت آن را آغاز کنند. خانه مهدوی علاوه بر ویژگی‌های ارزشمند ذاتی خود بنا از آن جا که مکمل فضای محله تاریخی شاه رکن‌الدین است اهمیت ویژه‌ای دارد و از این رو باید به آن توجه ویژه‌ای داشت.

مورث‌نوری بیان کرد: محله شاه رکن‌الدین با ویژگی‌هایی که برشمرده شد جزو ارزشمندترین محلات تاریخی و سنتی کشور است و حفظ هویت تاریخی آن جزئی از میراث گرانقدر ایرانی است که همه در مقابل حفظ و احیاء این میراث باارزش و اصیل مسئول هستند.

وی ادامه داد: با توجه به رویکرد مثبت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در زمینه توسعه گردشگری لازم است تا پیش از آن که بخشی از هویت تاریخی و معماری این سرزمین به ویرانه‌ای بدل شود تصمیمی جدی برای حفاظت، حراست و احیاء آن اتخاذ گردد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول معتقد است: برای مرمت خانه تاریخی مهدوی می‌توان کلاف‌بندی برخی بخش‌های سازه، بهسازی پنجره‌ها، احیاء پنجره‌ها به صورت سنتی و چوبی، اصلاح بندکشی‌ها و تعویض و مرمت آجرهای فرسوده در کنار اصلاح سقف‌ها را انجام داد.

مهدوی




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، خانه تاریخی مهدوی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin