تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - مطالب مهر 1394
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

 عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول گفت: خانه تاریخی "نیل‌ساز" متاسفانه به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی نیمه مرمت و متروکه رها شده است.

نسترن زاهدیان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: این خانه که خاطرات چندین نسل را به یادگار داشته و اعتقادات و فرهنگ و شیوه زندگی نیاکان مان را برای ما یادآور می‌شد اکنون دارد خود از یاد می‌رود.

وی ادامه داد: هنگامی که پا در خانه "نیل‌ساز" می‌گذاریم آجر به آجر آن با ما سخن می‌گوید و هر بخش از آن روایتگر بخشی از الگو و سبک زندگی مردمی از دیار دارالمومنین است که عاشقانه خشت خشت چنین خانه‌هایی را روی هم قرار داده‌اند.

زاهدیان عنوان کرد: اولین پرسشی که با دیدن تمام زیبایی‌های خاص این خانه که این قدر مظلومانه به فراموشی سپرده شده مطرح می‌شود این است که آیا آیندگان سهمی از این میراث تاریخی فرهنگی ندارند؟ آیا وقت آن نشده برای ماندگاری هویت و میراث‌مان قدمی برداریم پیش از آن که مجبور باشیم بر سوگ از دست دادن شان بنشینیم؟

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول درباره این خانه تاریخی توضیح داد: خانه تاریخی نیلساز با فضای سنتی و بافت زیبای آجرین به رغم گذر زمان همچنان کالبد و سیمای تاریخی را در خود حفظ کرده و زینت بخش بافت قدیم شهر دزفول است. قدمت این خانه به دوره قاجاریه برمی‌گردد و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود به شماره 2564 در سال 78 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
او خاطرنشان کرد: خانه‌های سنتی دزفول با معماری زیبا و اصیل، زمین و آسمان را به هم گره زده و با ترکیب خشت، خاک و رنگ افلاک تصویری بی‌نظیر آفریده‌ شده است. در کوچه فیروزه منشعب از خیابان طالقانی (سیروس سابق) پس از عبور از ساباطی که تنها بخشی از تویز آن باقی مانده، در جانب شرقی گذر به خانه تاریخی "نیل‌ساز" می‌رسیم. سر در خانه با طاقی سه بخشی و نقوش آجری به صورت خون‌چینی تزیین شده است. بر پیشانی این بنای تاریخی کتیبه‌ای آجری که تاریخ 1344(ه ق) بر آن نقش بسته توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

زاهدیان افزود: در بدو ورود به خانه تاریخی "نیل‌ساز" پس از عبور از هشتی با کاربندی‌های زیبایی از سقف به حیاط مرکزی می‌رسیم که پیرامون آن فضاهای زیستی و خدماتی مطابق با اقلیم منطقه بنا شده است. خانه نیلساز دارای دو حیاط مجزا است که فضای عمومی (بیرونی ) و خصوصی (اندرونی) در آن‌ها به صورتی کاربردی ایجاد شده است. در حیاط بیرونی پلکانی دوطرفه وجود دارد که به طبقه بالا می‌رسد، یک طرف به اتاق مهمان و طرف دیگر به بخش خصوصی راه دارد. در آجرکاری‌های این خانه اشکال هندسی و گره‌چینی‌های زیبایی که از بارزترین عناصر تزیینی معماری سنتی دزفول است چشم را نوازش می‌دهد.

وی ادامه داد: موقعیت قرارگیری خاص این بنا در میان مجموعه عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی نظیر مجموعه شاهرکن الدین (حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاه‌رکن الدین)، بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی چون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می‌گردد شرایط مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است. از موقعیت‌های استثنایی دیگر می‌توان به هم‌جواری این خانه با خانه‌های تاریخی چون خانه گلچین و عصارخانه گلچین اشاره کرد که در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی تفریحی سنتی دارد.

house

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان دزفول گفت: به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه "نیل‌ساز" امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسیرانی و اتوبوسرانی در مسافت‌های شهری با سهولت امکان پذیر بوده و از این حیث برای ارایه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است.

زاهدیان اظهار کرد: خانه "نیل‌ساز" خوشبختانه از مالکان خصوصی خریداری شده و در اختیار سازمان میراث فرهنگی دارد. پروژه طراحی و مرمت این خانه تاریخی با هدف بهره‌برداری از آن به عنوان مکانی فرهنگی هنری در مهر سال 88 و با هدف حفاظت از ارزش‌های کالبدی و معنوی آن آغاز شد اما متاسفانه با وجود تمام ویژگی‌های حایز اهمیت موقعیتی و معماری خود به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی، مرمت آن چند سالی است که نیمه رها شده و در حال حاضر خانه متروکه شده و به طرز اسف‌باری در معرض آسیب‌دیدگی است.


او ابراز امیدواری کرد، این بار سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این بافت تاریخی ارزشمند دلسوزانه وارد عمل شده و با اختصاص بودجه‌ای مرمت این خانه تاریخی را تسریع بخشیده و اجازه ندهد تا این طلای ناب آجری این چنین زیر تلی از خاک فرو رود و هویتی را با خود به خاک ببرد.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با توجه به پتانسیل‌های ویژه این خانه و موقعیت‌های مکانی و بافتی خاص آن با کمی توجه می‌توان از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن برای رونق‌بخشی هر چه بیشتر استان خوزستان استفاده شایانی برد و چرخ صنعت گردشگری شهرستان دزفول را نیز به گردش درآورد.



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی، خانه ی تاریخی نیل ساز، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 به گزارش ایرنا خانه های تاریخی بافت دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت ملی ایران می باشند ، بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده و با وجود ویژگی های خاص و منحصر به فرد بنا و قدمت آن، تاکنون در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده و در معرض آسیب قرار دارند.
خانه تاریخی عبدی دزفول با 410 متر مربع مساحت یکی از بزرگترین بناهای موجود در محله ساکیان می باشد که کاربرد مسکونی داشته و نامگذاری آن براساس نام مالک آن صورت گرفته است.
بنای موصوف در انت های کوچه ای در محله ذکر شده قرار دارد که ورودی آن زمانی در زیر ساباطی به نام ساباط عبدی قرار داشت اما اکنون این ساباط تاریخی تخریب شده است.
ازجمله ویژگی های خاص معماری این اثر می توان به ورودی بنا که سردری با تزئینات آجری زیبا و دارای کتیبه ای با تاریخ 1353 هجری قمری است اشاره کرد.
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول خانه تاریخی عبدی با مساحتی حدود 410 متر مربع به صورت حیاط مرکزی در دو طبقه بنا شده که با پلانی مربع شکل در تمامی ضلع های آن ساخت و ساز معماری صورت گرفته و در نمای شمالی بنا نقوش آجری به همراه تاریخ 1349 هجری قمری به چشم می خورد.
نجمه مورث نوری افزود:فضاهای اصلی در ضلع غربی بنا شده و به لحاظ برخورداری از نور مناسب از بهترین نوع چیدمان فضایی می باشد ضمن اینکه در ضلع شمالی بنا نیز در طبقه همکف فضاهای خدماتی شامل آب انبار و انباری و در طبقه اول فضاهایی با ارتفاع کمتر و نماسازی متفاوت احداث شده است.
در ضلع شرقی نیز در طبقه های همکف و اول تعداد زیادی اتاق وجود دارد که در نماهای آن تزئینات آجری زیبا و متنوعی مشاهده می شود.
مورث نوری افزود:با همه ارزش های این بنای تاریخی تاکنون تعیین حریم نشده و حتی ساباط جلوی بنای موصوف که متعلق به همین خانه بوده در سال 84 تخریب شده است.
abddi
از جمله دخل و تصرفات انجام شده در این بنا می توان به نصب ناودان به شیوه نادرست، مسدود کردن برخی دهانه ها و طاق نماهای موجود در نما ، کف سازی سیمانی حیاط و پلکان بام ، تعویض درب های چوبی و نصب درب های فلزی اشاره نمود که باعث آشفتگی منظری شده و لوله کشی نادرست بنا نیز باعث گسترش رطوبت در پای دیوارها شده است ،
علاوه بر آن اجرای سامانه روشنایی نادرست نیز سبب آسیب دیدگی بیشتر بنا گردیده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین گفت:خانه تاریخی عبدی سالهاست که به حال خود رها شده و خالی از سکنه است و چون زندگی در آن جریان ندارد همین امر سبب تخریب بخش هایی از آن شده است.
در این میان خانه تاریخی عبدی با وجود آجرکاری زیبا و نمونه ای از معماری ایرانی در جنوب کشور به شمار می رود که تاکنون در ردیف خانه های ثبت ملی قرار نگرفته است.
خانه عبدی این ظرفیت را دارد که در صورت ثبت ملی و بهسازی به صورت موزه ای گردشگری و یا اقامتگاهی سنتی مورد بهره برداری قرار گیرد تا گردشگرانی که از استان خوزستان دیدن می نمایند از فضای تاریخی و معماری آن بهره مند شوند.
 خانه تاریخی عبدی به عنوان یک بنای تاریخی با ارزش با سبک معماری سنتی دزفول نام برد و گفت:آجر کاری خوب ، ایوان و اتاق های بزرگ از جمله ویژگی های این بنای تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار است.
 مساحت خانه عبدی را 410 متر مربع عنوان کرد و افزود:اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر تامین اعتبار لازم برای مرمت این خانه تاریخی است.
 با اشاره به اقداماتی که برای مرمت خانه های تاریخی دزفول صورت گرفته است .در سالهای اخیر 30 خانه تاریخی در دزفول مرمت و بازسازی شده ضمن اینکه مرمت و بازسازی خانه تاریخی قلمبر دزفول نیز توسط میراث فرهنگی از ابتدای امسال آغاز شده است.
همه خانه های تاریخی دزفول نیاز به مرمت و بازسازی دارند لذا اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر جذب هفت میلیارد ریال اعتبار برای مرمت خانه های تاریخی است تا سه خانه تاریخی را مرمت کند.
بیش از 80 خانه تاریخی در بافت قدیم دزفول وجود دارد که برای معرفی هرچه بهتر آنها تابلوهایی حاوی اطلاعاتی چون اسم خانه ، شماره ثبت ملی و دوره تاریخی ساخت بنا درج شده است.
این خانه های تاریخی متعلق به اواخر صفویه و دوره قاجار می باشند .خانه سوزنگر،خانه قلمبر ، خانه باغبان ، خانه صمیمی ، خانه قصاب و خانه خلج از جمله خانه های تاریخی معروف و زیبای دزفول می باشند که با معماری زیبا از ارزش تاریخی بالایی برخوردار می باشند.
در بافت قدیم دزفول با 200 هکتار وسعت بین 200 تا 300 اثر تاریخی وجود دارد.






طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی عبدی، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه عبدی،
ارسال توسط نجمه نوری
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "خلج قصاب" دزفول که جزو آثار ثبت شده ملی است سال‌ها است که بدون توجه و برنامه خاصی، بلا استفاده و مرمت نشده رها شده و در معرض فرسودگی است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: بافت قدیم شهر دزفول یکی از آثار بی‌بدیل در فضای معماری شهری است. در دوران گذشته در تزیینات بناها به شیوه‌های مختلف و در قسمت‌های مختلف یک بنا از آجر با تزیینات مخصوص آن قسمت به کار برده شده که زیبایی خاصی به بناهای قدیمی شهر داده است. اکثر بناهای این بافت آجری بوده و به همین دلیل این شهر به موزه‌ی آجری ایران نیز شهرت دارد.

او ادامه داد: در گذر از این بافت تاریخی خانه قدیمی "خلج قصاب" به چشم می‌خورد. این سازه ارزشمند در محله قلعه و کوچه مجدیان در بین زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و باشکوهی چون تیزنو، شایگان، باییز و کوهی‌نژاد و در کنار بافت بازار قدیم واقع بوده و از طریق گذر معزی با مسجد بازار و سایر عناصر کهن شهری در ارتباط مطلوب بوده است. با توجه به خصوصیات و شیوه معماری آن، قدمت این بنا به اوایل دوره قاجار یعنی حدود 200 سال پیش می‌رسد.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه تاریخی خلج قصاب با توجه به دارا بودن ارزش‌های معماری سنتی و اصیل در تاریخ 17 اسفند 81 به شماره 7589 به ثبت ملی رسید و مالکیت آن ورثه‌ای و به صورت خصوصی است.

این دوستدار میراث فرهنگی درباره خصوصیات این خانه تاریخی توضیح داد: تزیینات زیبای بنا به صورت آجرکاری، خون‌چینی در دو نوع خون‌چینی الحاقی و خون‌چینی شالوده‌ای در قسمت کتیبه جبهه جنوبی و نیز سطح جانبی حیاط مرکزی به چشم می‌خورد. رگ‌چینی به صورت تزیینی و ساده و دیواره یا جان پناه پشت بام به صورت مشبک آجری است. گچ‌بری و تُنک‌بری در اتاق واقع در جبهه شرقی بنا قرار دارد و شومینه دیواری که در آن هنر گچ‌بری و تُنک‌بری به کار رفته است.

وی افزود: این بنا با مساحتی حدود 270 متر دارای مشخصاتی همانند حیاط مرکزی شمالی جنوبی و ساخت‌وساز در جبهه شمالی جنوبی و شرقی است. مصالح به کار رفته در آن شامل آجر، خشت، ملات گل، کاه‌گل، آهک، گچ و ساروج است. همچنین سازه بنا از خشت و سطوح بیرونی، نما و کف‌ آن آجری و پوشش بام از کاه‌گل است.


مورث‌نوری یادآوری کرد: این بنا از دیرباز مسکونی بوده و از جمله خصوصیات بارز آن وجود ایوان رفیع و عریض است که به صورت طاق و تویزه اجرا شده است. از دیگر خصوصیات بارز این بنا که در برخی دیگر از این بناها وجود دارد حیاط دو طبقه آن است. حیاط پایین را به صورت حیاط و بالایی را به صورت صحن بالا می‌شناختند.

nnccc
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول، سازه این بنا سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است ولی تاکنون هیچ گونه برنامه مرمت خاصی روی آن صورت نگرفته و خالی از سکنه رها شده است. به دلیل این که زندگی در این سازه وجود ندارد سبب شده که آسیب‌دیدگی و تخریب بیشتری را برای بنا در پی داشته باشد.

او اضافه کرد: در برخی قسمت‌ها ترک‌هایی در آن به وجود آمده که ادامه آن به کلیت بنا آسیب جدی می‌رساند. نکته جالب توجه بنا، ابعاد و تناسب نسبتا بزرگ در آن به خصوص ایوان بزرگ و اتاق همجوار با آن است که عظمت و بزرگی خاصی به بنا بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: متاسفانه در دوران جنگ تحمیلی بر اثر موج انفجارات در سال 66-67 دیواره جنوبی ضلع جنوبی آن آسیب دید و پس از آن تعمیر مختصر شد. در چوبی اصلی آن در حال حاضر وجود ندارد و جای خود را به یک در فلزی نامناسب داده است.

مورث‌نوری گفت: این سازه که یکی از شاهکارهای معماری در جنوب کشور است به رغم ارزش‌های بی‌نظیری که دارد در صورت نبود توجه به معماری و قدمت تاریخی ارزشمند بنا و آثار تاریخی همجوار آن دچار فرسودگی و تخریب بیشتر خواهد شد.

وی افزود: با توجه به اهمیت خانه خلج قصاب که جزو آثار ثبت ملی شده به شمار می‌رود و موقعیت خاص آن که نه تنها یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های بافت کهن دزفول بلکه جزو قدیمی‌ترین خانه‌های ایرانی موجود به شمار می‌رود و علاوه بر آن همجواری با گذر معزی و بازار تاریخی شهر دزفول بر ارزش‌های آن می‌افزاید می‌توان با مشارکت بخش خصوصی و اداره میراث فرهنگی برنامه‌ریزی‌هایی برای مرمت، بازسازی و بهسازی آن انجام داد تا به شایستگی از ظرفیت‌های آن استفاده شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری که خانه خلج قصاب در آن قرار گرفته این ظرفیت را دارد که با مرمت و بهسازی و معرفی صحیح استفاده مناسبی از آثار موجود در آن صورت گیرد تا علاوه بر حفظ هویت بافت تاریخی دزفول از جنبه‌های اقتصادی و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان موثر باشد، از این رو حمایت از مرمت این بنای تاریخی نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان حفاظت آثار تاریخی کشور و متولیان توسعه گردشگری کشور است.




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم، معماری دزفول، خانه تاریخی خلج قصاب دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin