تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول - شوادون مأمنی پایدار
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : شنبه 23 اسفند 1393

مقابله با وضعیت آب و هوایی حاد خوزستان مهم ترین دغدغۀ معماران و دست اندرکاران ساختمان سازی از گذشته تا حال این دیار بوده است. یکی از روش های سنتی مقابله با این معضل اقلیمی، شوادون بعنوان یک مامن مناسب برای فرار از تنگنای شدید اقلیمی بوده که تا زمان معاصر استفاده از آن در دزفول رایج بوده است. به طوریکه در هر خانه یک شوادون حفر شده است.

کلمۀ شوادون چنانچه در کتاب « شهرهای ایران در روزگار پارتیان و پارسیان » آورده شده از ریشۀ «شوتاپواتا» است( عنایت اله،1377،292). این واژه که در قدیمی ترین متون در رابطه با فضاهای زیرزمینی به زبان پهلوی آمده است، به معنی «شریک بودن در کندن کت» می باشد. برخی از صاحبنظران آن را برگرفته از ترکیب «شب + آبادان» عنوان نموده اند ولی از آنجایی که اوج استفاده از شوادون در ساعات بسیار گرم ( ظهر) می باشد، می توان به ریشۀ اولی تاکید نمود.

شوادون یک فضای خنک زیرزمینی در بناهای سنتی دزفول است که با توجه به جنس بسیار محکم زمین( کنگلومرا) با حفاری در دل زمین (بدون اجرای دیوار و سقف) بعضا با عمق بیش از 10 متر از سطح زمین ایجاد می گردد که از آن در تابستان برای استراحت روزانه و همچنین نگهداری مواد غذایی و در کل نیازهای برودتی استفاده می شود. خنکای شوادون با دمایی حدود 25 درجۀ سانتی گراد ، در حالی که دمای خیابان های اطراف به 54 درجه سانتی گراد می رسد بسیار شگفت آور می باشد. البته شوادون ها براساس حجم و عمقشان خنکای متفاوت دارند و هر چه قدر حجم و عمق آنها بیشتر باشد هوای خنک تر و پایدارتری دارند.به طوری که در زمان استفاده خنکی شوادون های کم عمق از 27 درجه تجاوز نمی کند.

 شوادون ها دارای اجزای مختلفی هستند از قبیل : ورودی، پلکان، پلۀ پهن، صحن، کت، تال، دریچه یا دریزه (تصویر 1)

تصویر 1

لذا پیشنهاد می گردد حتی الامکان شوادون های موجود حفظ گردند و با وضع مقررات تشویقی از سوی مراجع ذی ربط ، مانع پر کردن شوادون ها شوند و شوادون های ابنیۀ موجود مورد بهسازی و راه اندازی مجدد قرار گیرند.

تصویر2

گردآوری مطلب : مریم سخاوت برگرفته از مقالۀ تجزیه و تحلیل اقلیمی شوادون ها در خانه های دزفول، مهندس محسن بینا ،شمارۀ 33 نشریۀ هنرهای زیبا، بهار 1387، ص 37-46.

تصویر 1: پلان عمومی شوادون، ماخذ: مهندس محسن بینا

تصویر2 : نمونه ای از شوادون های دزفول، محمد آذرکیش







طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: شوادون، شوادون های دزفول، معماری اقلیمی، معماری دزفول، بافت دزفول، دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin