تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول از بافت تاریخی دزفول به عنوان  گنجینه تاریخی ارزشمند نام برد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار کرد: بافت قدیم و تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور است که قرن‌ها هویت معماری اصیل ایرانی را در خود جای داده است. وجود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی فرصت بسیار مناسبی  را برای گذران لحظاتی به یاد ماندنی در فضایی تاریخی فراهم می‌آورد.

وی گفت: در این بافت آجرکاری اختصاصی دزفول (خوون‌چینی) در خانه‌ها به وفور به کار گرفته شده که نشان‌ از ذوق سرشار معماران دزفولی دارد. این بافت تاریخی با گذرهای سرپوشیده‌ای به نام ساباط به هم متصل می‌شوند که سال‌ها هویت معماری بومی این منطقه را دربرمی‌گیرند. نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول این شهر تاریخی را ملقب به شهر آجر کرده است.

آذرکیش ادامه داد: در طی سال‌های اخیر با گسترش تحقیقات و مطالعات بیش از گذشته ارزش‌های این بافت تاریخی مشخص شده که از جمله می‌توان به انتشار کتاب‌های «دزفول شهر آجر»، «ارزش‌های پایدار در معماری ایران»، راه‌اندازی دفتر نمایندگی کمیسیون ملی یونسکو در دزفول، انجام پروژه‌های مطالعاتی و شناسایی ویژگی‌های بافت، مقالات و پایان‌نامه‌های زیادی در این خصوص اشاره کرد که در بالا رفتن سطح نگرش و آگاهی‌ها مؤثر بوده است.

او خاطرنشان کرد: در کنار این روند پژوهشی و مطالعاتی میراث فرهنگی خوزستان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول کوشیده‌اند تا با توجه به قدمت و فرسودگی‌ بناهای بافت و نیاز مبرم آن به مرمت، بخش‌هایی از بافت قدیم نظیر ساباط‌ها، گذرها، حمام‌ها و خانه‌های تاریخی را بهسازی و احیا کنند.

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: به عقیده بسیاری از معماران بزرگ ایرانی، بافت دزفول نسبت به سایر بافت‌های تاریخی ایران منحصر به فرد است و همین امر دقت در مرمت و نگه‌داری آن را ضروری می‌سازد.

وی با اشاره به ویژگی‌های منحصر به فرد بافت تاریخی دزفول گفت: نخستین ویژگی مکان این بافت است که با مناطق مرکزی ایران که روی سطح صاف قرار می‌گیرند، متفاوت است. وجود یک رودخانه در کنار آن، واقع شدن در منطقه بلندی که از زمینی سخت شکل گرفته و به راحتی قابل کندن نیست. دومین ویژگی قرار گرفتن بافت قدیمی دزفول روی سطح شیبدار چیزی است که در مناطق مرکزی ایران کمتر دیده می‌شود. اصفهان، شیراز، کرمان، کاشان و شهرهای مناطق حاشیه کویر و مرکزی ایران بیشتر در دشت قرار دارند.

او اضافه کرد: سومین ویژگی این است که نوع خانه‌های این بافت از شاخصه‌های منحصر به فرد بودن این بافت است چراکه  این خانه‌ها حیاط مرکزی به اضافه سه ـ چهار طبقه زیر و روی زمین دارد که فضای زیرزمین آن (به غیر از شوشتر که باز آن هم شهری در نزدیکی دزفول است جای دیگری وجود ندارد.) که به این زیرزمین‌ها «شوادان» می‌گویند.

آذرکیش بیان کرد: یکی از ارزش‌های بافت تاریخی دزفول با توجه به گذرهای باریک، دیوارهای بلند خانه‌ها و مصالح آجری همخوان آجری با شرایط بومی منطقه و دمای نسبتا مناسب‌تر آن در فصول گرم سال است که گشت‌و‌گذار در آن را برای عابران قابل تحمل‌تر می‌نماید.

او تصریح کرد: با ویژگی‌هایی که برشمردیم می‌توان گفت که بافت قدیم دزفول این ظرفیت را دارد که نظیر بافت‌های تاریخی شهرهایی نظیر اصفهان، یزد، کاشان و سایر شهرهای اصیل ایرانی مقصد گردشگرانی از سراسر کشور باشد. همچنین با توجه به گسترش شهر دزفول از ۲۴۰ هکتار به بیش از ۴۴۰۰ هکتار شهروندانی که در بافت قدیم و تاریخی شهر زندگی نمی‌کنند می‌توانند با گردش در این بافت تاریخی با هویت اصیل شهر و معماری دزفول آشنا شوند.

مسؤول انجمن دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران دزفول گفت: انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با هماهنگی اداره میراث فرهنگی و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول در اقدامی ابتکاری و به منظور آشنایی شهروندان و گردشگران با ظرفیت‌های گردشگری و هویت تاریخی و معماری شهر دزفول تاکنون چهار مسیر مناسب عمومی گردش در بافت تاریخی دزفول را شناسایی کرده و گردش‌هایی به صورت رایگان برگزار می‌کند که با استقبال خوب شهروندان، علاقه‌مندان و گردشگرانی از سایر شهرهای استان مواجه شده است.

عزیزپور





طبقه بندی: ساباط های دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، باقت قدیم، ساباط، ساباط های دزفول، ایران، خوزستان، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
یک دوستدار میراث فرهنگی دزفول از مزایا و مضرات واگذاری بناها تاریخی به بخش خصوصی گفت.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ درباره واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی اظهار کرد: اگر این کار باعث رونق اقتصادی شود و کاربری بنا نیز حفظ شود خیلی خوب است و حتی شرایطی مهیا می‌شود تا مابقی آثار تاریخی نیز به بخش خصوصی واگذار شوند.

وی افزود: اما اگر بنا به بخش خصوصی واگذار شود و آن‌ها ارزش بنا را ندانند و باعث تخریب آن شوند بهتر است که واگذاری از ابتدای امر صورت نگیرد.

آذرکیش ادامه داد: نحوه واگذاری بناهای خیلی مهم است چراکه با توجه به تجربه‌های ناموفقی که در بحث خصوصی‌سازی در بسیاری از زمینه‌ها داشته‌ایم میراث فرهنگی باید در انتخاب سرمایه‌گذار دقت کند نه این که فقط خودش را از زیر بار مسؤولیت خالی کند.

وی بیان کرد: میراث فرهنگی می‌تواند در ابتدا به صورت موقت و قراردادی بنا را واگذار کند. اگر موفقیت آمیز بود که کار را ادامه دهد و اگر این گونه نبود بنا را پس بگیرد و این طور نباشد قرارداد بدون بازگشت باشد.

او بیان کرد: همچنین خیلی خوب است که میراث فرهنگی فرهنگ‌سازی کند تا خیرین مدرسه‌ساز و سرمایه‌گذارها به سمت مرمت بناها بیایند.

تیززنو



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: بافت قدیم، دزفول، ایران، خوزستان، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول، بافت قدیم دزفول در رسانه ها،
ارسال توسط نجمه نوری
یک دوستدار میراث فرهنگی:
بافت قدیم دزفول نیازمند نگاهی ملی و فرامنطقه‌ای است

یک دوستدار میراث فرهنگی گفت: بافت تاریخی دزفول میراثی آجری است که هنوز نفس می‌کشد

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در خوزستان بیان کرد: بافت قدیم دزفول یکی از معدود بافت‌های تاریخی ارزشمند کشور است که با وجود همه تغییرات فرهنگی در نحوه معیشت، زندگی و معماری شهرها هنوز هم به دلیل اصالت و ریشه‌دار بودن ارزش‌هایش تا حدود زیادی هویت خود را حفظ کرده است.

او خاطرنشان کرد: در طی سال‌های اخیر با گسترش تحقیقات و مطالعات بیش از گذشته ارزش‌های این بافت تاریخی مشخص شده که از جمله این موارد می‌توان به انتشار کتاب دزفول شهر آجر، کتاب ارزش‌های پایدار در معماری ایران، انجام پروژه‌های مطالعاتی و بررسی و شناسایی بافت قدیم توسط سازمان میراث فرهنگی و مقالات و پایان نامه‌های زیادی در این خصوص اشاره کرد که در بالا رفتن سطح نگرش و آگاهی‌ها مؤثر بوده است.

آذرکیش ادامه داد: در کنار این روند پژوهشی و مطالعاتی میراث فرهنگی خوزستان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول کوشیده‌اند تا با توجه به قدمت و فرسودگی‌ها و نیاز مبرم به مرمت آن بخش‌هایی از بافت قدیم نظیر ساباط‌ها، گذرها، حمام ها و خانه‌های تاریخی را بازسازی کنند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: از جمله بناهای مرمت شده به خانه‌های تاریخی چون خانه تیزنو، سوزنگر، شهید عراقی، سید صدر، خانه اسماعیلی، حمام‌های کرناسیون و شاه رکن‌الدین‌، ساباط‌های زرنگار، بیدل، مجدیان، سیلانی، مقدمیان، غفوری، کاروان، لامی و مرمت راسته آهنگران بازار قدیم، مرکز محله شاه رکن‌الدین، گذر معزی و بخش‌های دیگری اشاره کرد.

وی تصریح کرد: اما با وجود بیش از ۱۰۰ اثر ثبت شده ملی و بسیاری از مساجد، حمام‌ها، خانه‌ها و گذرهای تاریخی که در حدود ۲۰۰ هکتار بافت قدیم دزفول وجود دارند نیازمند نگاهی ملی و فرامنطقه‌ای به بافت قدیم دزفول که یکی از سرمایه‌های ارزشمند معماری، تاریخی و فرهنگی کشور است، وجود دارد چراکه بافت قدیم دزفول نیازمند بهبود مشکلاتی و مسایلی چون بهبود روشنایی معابر، مرمت بدنه‌های آسیب دیده، آموزش نیروهای متخصص و اطلاع‌رسانی و آموزش ساکنان بافت برای حفاظت جدی‌تر، بهبود وضعیت فاضلاب، نظارت و همکاری دولت با مردم در خصوص ساخت و ساز و بازسازی‌ها  در کنار توجه ویژه به آثار ثبت شده ملی در سطح آن است.

به گفته آذرکیش؛ بافت قدیم دزفول از ۲۸ محله تشکیل شده که هر محله با دارا بودن ویژگی‌های خاص خود، دوره تاریخی و سایر خصوصیات منحصر به فرد در صورت توجه بیشتر می‌تواند پتانسیل قوی و مناسب برای آماده‌سازی جهت بازدید گردشگران داخلی و خارجی باشد. معماری و شهرسازی خاص بافت قدیم دزفول و آجرکاری ویژه آن با نام “خوون چینی” سبب شده که دزفول را شهر آجر و موزه آجری ایران بنامند.

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول اظهار کرد: حرکت‌هایی که تاکنون صورت گرفته سبب شده تا بافت قدیم دزفول همچنان به حیات خود ادامه دهد. با این همه، به هیچ وجه جوابگوی نیازهای روز افزون آن نیست و به نظر می‌رسد حفاظت از این میراث گران قدر نگاه همه جانبه مسؤولان را می‌طلبد تا در مرمت و احیای آن را در قالب پروژه‌ای ملی تعریف کنند چراکه  پژوشگران و صاحب نظران بر این باوران که فقط نگاهی ملی به بافت تاریخی دزفول می‌تواند چاره‌ مشکلات فعلی و برنامه‌ریزی آینده آن باشد.

لینک خبر در ایسنا

لامی



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم، معماری دزفول، بافت قدیم دزفول در رسانه ها، فرهنگ و معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 27 تیر 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: از جمله سازه‌های ارزشمند بافت قدیمی دزفول خانه تاریخی مهدوی است که متاسفانه بیشتر قسمت‌های این بنا تخریب شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، خاطرنشان کرد: خانه تاریخی مهدوی در قلب بافت قدیم و تاریخی شهر دزفول قرار داد که برای ثبت در فهرست آثار ملی ایران پیشنهاد شده ولی تاکنون به ثبت نرسیده است. این بنا در مرکز محله شاه رکن‌الدین که یکی از مستعدترین محلات نمونه گردشگری بافت قدیم دزفول است و روبه‌روی حمام شاه رکن‌الدین واقع شده است.

وی با اشاره به این که متراژ این بنا 290 متر و تاریخ ساخت آن به دوره قاجاریه می‌رسد و مالکیت بنا در اختیار خاندان مهدوی است، اظهار کرد: از جمله ویژگی‌های این بنای ارزشمند نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول است. این بنا که از بناهای اعیانی مرکز محله شاه رکن‌الدین بوده به خاطر بی‌توجهی به شکل مخروبه درآمده و به دلیل ریزش آوار تقسیمات فضایی آن به طور کامل و روشن مشخص نیست اما از کلیات و وضعیت باقیمانده ویژگی‌های ارزشمند بنا پیدا است سازماندهی و فضای جالبی دارد.

مورث‌نوری افزود: خانه تاریخی مهدوی از جنبه دیگری نیز دارای اهمیت است. موقعیت قرارگیری این بنا در مرکز محله شاه‌رکن الدین از اهم ویژگی‌های این بنا است به خصوص که بر خلاف اکثر بناهای دزفول که از سه سمت محصورند این بنا از دو نبش آزاد بوده و پنجره‌هایی به بیرون از خانه دارد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: با این که بیشتر قسمت‌های بنا تخریب شده و سقف آن فروریخته اما هیبت و شاکله اصلی بنا پابرجا است و با توجه به قدمت و ویژگی‌های خاص آن ارزش مرمت و استفاده فرهنگی دارد. بنابراین لازم است پس از قرارگیری این بنا در ردیف آثار ملی به دلیل خطرپذیری فراوان آن هر چه سریع‌تر برای مرمت آن اقداماتی انجام شود به خصوص که از ارکان مهم مرکز محله شاه رکن‌الدین است.

وی تاکید کرد: محل قرارگیری خاص این بنا در محله شاه رکن‌الدین که یکی از محلات قدیمی و ارزشمند بافت تاریخی دزفول و دارای مسجد تاریخی، حمام، مدرسه علمیه و چند خانه تاریخی از جمله محسنی، گلچین، مجاهد و نیل‌ساز است در کنار بقعه شاه رکن‌الدین که همگی جزء آثار ثبت ملی ایران هستند رسیدگی به این خانه تاریخی را بسیار بااهمیت می‌کند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: باید با پیگیری تدوین پرونده ثبت ملی این بنای ارزشمند نهادهای مرتبط هر چه زودتر و پیش از آسیب دیدن بیشتر این بنا عملیات آواربرداری و طرح مرمت آن را آغاز کنند. خانه مهدوی علاوه بر ویژگی‌های ارزشمند ذاتی خود بنا از آن جا که مکمل فضای محله تاریخی شاه رکن‌الدین است اهمیت ویژه‌ای دارد و از این رو باید به آن توجه ویژه‌ای داشت.

مورث‌نوری بیان کرد: محله شاه رکن‌الدین با ویژگی‌هایی که برشمرده شد جزو ارزشمندترین محلات تاریخی و سنتی کشور است و حفظ هویت تاریخی آن جزئی از میراث گرانقدر ایرانی است که همه در مقابل حفظ و احیاء این میراث باارزش و اصیل مسئول هستند.

وی ادامه داد: با توجه به رویکرد مثبت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در زمینه توسعه گردشگری لازم است تا پیش از آن که بخشی از هویت تاریخی و معماری این سرزمین به ویرانه‌ای بدل شود تصمیمی جدی برای حفاظت، حراست و احیاء آن اتخاذ گردد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول معتقد است: برای مرمت خانه تاریخی مهدوی می‌توان کلاف‌بندی برخی بخش‌های سازه، بهسازی پنجره‌ها، احیاء پنجره‌ها به صورت سنتی و چوبی، اصلاح بندکشی‌ها و تعویض و مرمت آجرهای فرسوده در کنار اصلاح سقف‌ها را انجام داد.

مهدوی




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، خانه تاریخی مهدوی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
خانه فیروزی یکی از خانه های تاریخی محله لوریان بافت قدیم شهر دزفول بوده که قدمت آن به دوره ی قاجار می رسد. می توان گفت خانه فیروزی در بلندترین نقطه ی بافت تاریخی مشرف به رودخانه دز قرار دارد. این خانه در سال های اخیر بخش هایی از آن توسط سازمان نوسازی شهرداری مرمت شده است. یکی از ویژگی های ممتاز این خانه تنوع آجر کاری های آن می باشد که بیش از 25 نوع آجرکاری در تزئینات نمای آن به کار رفته است. ین خانه دردوطبقه كه هركدام نیز از حجره های متعددی تشكیل شده است ساخته شده و یکی از بناهای بسیار ارزشمتد است. قرار گیری این خانه در نزدیکی آثاری چون ساباط عزیزیز پور و پلا بچیلون و دست نخورده بودن بافت شهرسازی منطقه به آن جایگاه ویژه ای داده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. عکس و متن : محمد آذرکیش

فیروزی



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، بافت تاریخی، خانه فیروزی دزفول، معماری دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم و معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 11 تیر 1394
ساباط سیلانی (سیلونی) یكی از ساباط های ارزشمند بافت تاریخی دزفول می باشد. قدمت این ساباط به دوره قاجاریه می رسد و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .این ساباط ازسمت شرق به گذر خراطان و ازغرب به گذر آبشار منتهی می شود .نام این ساباط برگرفته از نام خانه مجاور خود بنام سیلانی(پاكارزاده)ا ست كه بهمراه سه ساباط دیگر بانام های آبشار،مقدمیان وعراقی دربهم تنیدگی محدوده مرمتی مقدمیان نقش بسزایی را ایفا می كند.این ساباط در سال 1387 توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول مورد مرمت جامع قرارگرفت.
عکس : محمد آذرکیش

سیلانی



طبقه بندی: ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، بافت تاریخی، ساباط، ساباط سیلانی، ساباط سیلانی دزفول، ایران، خوزستان،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 31 خرداد 1394
بافت قدیم دزفول را گذرهای سرپوشیده ای به نام ساباط به هم تنیده تر و متصل می کند. این گذرها که با معماری زیبای سنتی دزفول ساخته شده اند ساباط نام دارند. ساباط کاروان نیز یکی از این ساباط هاست که در کنار ساباط باقلیون در محله ای با همین نام در بافت قدیم و تاریخی دزفول قرار دارد. این ساباط با شماره 7103 در ردیف آثار ملی ایران در سال 1381 به ثبت رسیده است.
عکس و متن: محمدآذرکیش

کاروان
Iran Khuzestan Dezful Karavan Sabat



طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، ساباط، ساباط کاروان دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 19 خرداد 1394
ساباط زرشناس دزفول یکی از ساباط های زیبای بافت قدیم دزفول می باشد که در کوچه هفت پر در دل کوچه های آجری بافت این شهر واقع شده است. دزفول به دلیل داشتن بافت ارزشمند تاریخی آجری ، مهد بخش هایی از معماری اصیل ایرانی است و آثار بسیاری از آن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محوطه ی اطراف ساباط زرشناس، بناهای تاریخی چون خانه ی فیروزی، مسجد ملاحاجی، ساباط کپش و … ارزشمند نموده و یکی از محورهای باارزش برای برگزاری برنامه های بافت گردی است. فضای سنتی گذر منتهی به ساباط زرشناس آدمی را همراه با چینش زیبای آجری آن از دل زمینی خاکی تا به آسمانی آجری هدایت می کند و بی هیچ ادعایی به آرامشی دلنشین میهمان می نماید.
عکس و متن: محمد آذرکیش

ساباط




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، ساباط زرشناس دزفول، ساباط، بافت تاریخی دزفول، sabat zarshenas،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 27 اردیبهشت 1394
خانه زرگر مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله مجدیان واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس: سامان پورفلاطون

dezful



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه تاریخی زرگر، ایران، خوزستان، بافت قدیم، معماری دزفول، dezful،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : جمعه 18 اردیبهشت 1394
ساباط مقدمیان در بافت قدیم آجری دزفول

ساباط مقدمیان

Iran Khuzestan Dezful Moghadamian Sabat




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم دزفول، دزفول شهر آجر، معماری دزفول، ساباط مقدمیان،
ارسال توسط نجمه نوری

در کوچه های بافت قدیم دزفول برای پخ نمودن کنج تیز کوچه ها حرکات بسیار متنوعی با آجر صورت می گیرد که دارای زیبایی خاصی می باشد. ردیف های آجر با حرکات حساب شده دلپذیری روی هم قرار می گیرند. با تابش نور خورشید در ساعات مختلف روز به این کنج های آجری( گوش پره ای) ، سایه روشن های بسیار زیبایی به وجود می آید.

متن برگرفته از دزفول شهر آجر، غلامرضا نعیما

عکس : مقرنس کاری( گوش پره ای) در کنج کوچه ای واقع در محلۀ قلعه ، دزفول، مریم سخاوت





طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: گوش پره ای، کنج کوچه ها، کوچه های دزفول، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول، پخی کوچه ها، جزییات آجرکاری در دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
یکی دیگر از موارد استفاده از آجر در بناهای بافت قدیم دزفول، کاربرد تیغه ای آجر می باشد. در درگاه هایی که نمی خواهند  از آن استفاده شود  آن را به صورت تیغه ای به کار می برند و هر گاه بخواهند می توانند تیغه را خراب کنند و در بسیاری از موارد از آجر تیغه ای جهت حجاب در درگاه ها استفاده می شود. در اصطلاح محلی به این نوع استفاده از آجر مطبق کلاغ پر اطلاق می گردد.
در تصاویر زیر این نوع استفادۀ تیغه ای  از آجر را در سیمای نماهای بافت قدیم دزفول مشاهده می نمایید :


طبقۀ اول، پوشش درگاه ها با آجر به صورت مطبق کلاغ پر، منبع : کتاب دزفول شهر آجر



استفادۀ تیغه ای از آجر(مطبق) در نمای خانۀ سوزنگر ، دزفول، مریم سخاوت




نحوۀ چیدمان آجرهای خشتی در حالت مطبق (کلاغ پر)



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: آجر مطبق، آجر کلاغ پر، استفاده تیغه ای از آجر، نماهای بناهای دزفول، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 5 فروردین 1394

دیوارۀ آجری مشبک دست انداز بام را ریه ( riya) گویند . ارتفاع دست انداز مشبک بام اکثراَ دارای ارتفاعی است به بلندای یک قد و بام را به صورت حیاطی خصوصی و حجاب دار تبدیل می نماید . از طرفی مشبک بودن آجرها عبور جریان هوا را ممکن می سازد .

در خانه های دزفول از بام و پیش بام برای خوابیدن، زندگی کردن و فضایی خدماتی در برخی از ماه های سال استفاده می شده است. (تصویر 1)

تصویر 1 : دست انداز بام ( ریه ) در پیش بام و بام خانۀ سوزنگر دزفول ، مریم سخاوت


دست انداز بام بیشتر به صورت رگ چین مشبک به وسیلۀ آجر کامل و نیمه ساخته و انتهای دست انداز یک رگ چین به صورت کله به کار برده می شود (تصویر 2)

تصویر 2 : نحوۀ چیدمان آجر به صورت رگ چین مشبک در دست انداز بام ( ریه ) ، خانۀ تیزنو، مریم سخاوت


تصویر زیر(تصویر 3) سیمای متراکم بافت تاریخی دزفول را نشان می دهد که انواع دست انداز بام ها در آن دیده می شود.


                               تصویر 3 : انواع ریه در سیمای بافت سنتی دزفول، مریم سخاوت




طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: ریه، دست انداز بام، بام، پیش بام، خانه های دزفول، معماری دزفول، بافت سنتی دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : دوشنبه 3 فروردین 1394
در انتهای بالای کار خوون چینی در نمای بناهای بافت سنتی دزفول فریز(Frieze) چیده می شود. فریز جلوتر از سطح خوون ها می باشد و جهت جلوگیری و حفاظت و ریزش باران بر روی خوون ها صورت می پذیرد. فریز آجری معمولا در دو رج چیده می شود و اکثرا به شکل زیر می باشد(تصویر 1) که آن را به وسیلۀ تیشه داری و آب ساب نمودن به این شکل در می آورند. رج پایین را معمولا به شکل پوزگاوی و رج بالا را به صورت مداخل می چینند( تصاویر 2 و 3).


تصویر 1 : طرز چیدن فریز ، منبع : کتاب دزفول شهر آجر.



تصویر 2: فریز در بدنۀ نمای ورودی خانۀ سوزنگر ،دزفول، مریم سخاوت



تصویر3 : فریز در بدنۀ نمای خانۀ عنایت الله طهماسبی( معروف به خانۀ زرگر)، دزفول، مریم سخاوت



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: فریز، نماسازی بناهای سنتی دزفول، Frieze، معماری دزفول، بافت دزفول، خوون چینی و فریز چینی،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : شنبه 23 اسفند 1393

مقابله با وضعیت آب و هوایی حاد خوزستان مهم ترین دغدغۀ معماران و دست اندرکاران ساختمان سازی از گذشته تا حال این دیار بوده است. یکی از روش های سنتی مقابله با این معضل اقلیمی، شوادون بعنوان یک مامن مناسب برای فرار از تنگنای شدید اقلیمی بوده که تا زمان معاصر استفاده از آن در دزفول رایج بوده است. به طوریکه در هر خانه یک شوادون حفر شده است.

کلمۀ شوادون چنانچه در کتاب « شهرهای ایران در روزگار پارتیان و پارسیان » آورده شده از ریشۀ «شوتاپواتا» است( عنایت اله،1377،292). این واژه که در قدیمی ترین متون در رابطه با فضاهای زیرزمینی به زبان پهلوی آمده است، به معنی «شریک بودن در کندن کت» می باشد. برخی از صاحبنظران آن را برگرفته از ترکیب «شب + آبادان» عنوان نموده اند ولی از آنجایی که اوج استفاده از شوادون در ساعات بسیار گرم ( ظهر) می باشد، می توان به ریشۀ اولی تاکید نمود.

شوادون یک فضای خنک زیرزمینی در بناهای سنتی دزفول است که با توجه به جنس بسیار محکم زمین( کنگلومرا) با حفاری در دل زمین (بدون اجرای دیوار و سقف) بعضا با عمق بیش از 10 متر از سطح زمین ایجاد می گردد که از آن در تابستان برای استراحت روزانه و همچنین نگهداری مواد غذایی و در کل نیازهای برودتی استفاده می شود. خنکای شوادون با دمایی حدود 25 درجۀ سانتی گراد ، در حالی که دمای خیابان های اطراف به 54 درجه سانتی گراد می رسد بسیار شگفت آور می باشد. البته شوادون ها براساس حجم و عمقشان خنکای متفاوت دارند و هر چه قدر حجم و عمق آنها بیشتر باشد هوای خنک تر و پایدارتری دارند.به طوری که در زمان استفاده خنکی شوادون های کم عمق از 27 درجه تجاوز نمی کند.

 شوادون ها دارای اجزای مختلفی هستند از قبیل : ورودی، پلکان، پلۀ پهن، صحن، کت، تال، دریچه یا دریزه (تصویر 1)

تصویر 1

لذا پیشنهاد می گردد حتی الامکان شوادون های موجود حفظ گردند و با وضع مقررات تشویقی از سوی مراجع ذی ربط ، مانع پر کردن شوادون ها شوند و شوادون های ابنیۀ موجود مورد بهسازی و راه اندازی مجدد قرار گیرند.

تصویر2

گردآوری مطلب : مریم سخاوت برگرفته از مقالۀ تجزیه و تحلیل اقلیمی شوادون ها در خانه های دزفول، مهندس محسن بینا ،شمارۀ 33 نشریۀ هنرهای زیبا، بهار 1387، ص 37-46.

تصویر 1: پلان عمومی شوادون، ماخذ: مهندس محسن بینا

تصویر2 : نمونه ای از شوادون های دزفول، محمد آذرکیش







طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: شوادون، شوادون های دزفول، معماری اقلیمی، معماری دزفول، بافت دزفول، دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
آخرین مطالب
(تعداد کل صفحات:7)      [1]   [2]   [3]   [4]   [5]   [6]   [7]  

آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin