تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی “طلوعی‌فر” یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین خانه‌های بافت تاریخی دزفول در معرض آسیب جدی قرار دارد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: خانه طلوعی‌فر یکی از بناهای زیبای محله قلعه است که در کوچه ریسمان‌باف و بافت تاریخی دزفول واقع شده است.این بنابه شماره ۲۹۹۱۶ ثبت ملی شده است. قدمت این بنا به دوره قاجاریه می‌رسد اما در دوره‌های مختلف تغییراتی در بخش‌هایی از بنا صورت گرفته است. نام‌گذاری این بنا بر اساس نام آخرین مالکآن در زمان به ثبت رسیدن بنا است.

وی افزود: شهر تاریخی دزفول سرشار از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی است. در صورتی که برنامه هدف‌مندی برای بافت تاریخی آن برنامه‌ریزی شود می‌توان دزفول را به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم استان و کشور تبدیل نماید. خانه طلوعی‌فر در شمار بناهایی قرار دارد که شایسته توجه جدی جهت حفظ، مرمت و بهره‌برداری در این راستا است.

طلوعی فر

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با بیان این که خانه تاریخی طلوعی‌فر در بخش مهمی از بافت تاریخی قرار دارد خاطرنشان کرد: اطراف آن بناهای شاخص و با ارزشی همچون خانه تاریخی سوزنگر، زرگر، ویسی، نمدمال، چینی‌ساز، رخشان‌فر و ساباط‌های کاروان و باقلیون و مسجد دروازه قرار دارند و همین موضوع حساسیت حفظ این بنا را دو چندان می نماید زیرا احیای بنا و حفاظت اصولی از آن می‌تواند مکمل چرخه مسیر گردشگری در قلب بافت تاریخی دزفول باشد.

او یادآوری کرد: خانه طلوعی‌فر در سال‌های پیش از استحکام سازه‌ای مناسبی برخوردار بود اما در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است به ویژه در سال اخیر که بارندگی بیشتری صورت گرفت خانه‌های آسیب‌پذیر نیازمند توجه ویژه‌ای شده‌اند ونبود رسیدگی فوری بنا را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد زیرا بخش‌هایی از بنا در معرض فروریزی قرار گرفته‌اند
آذرکیش با اشاره به ویژگی‌های معماری این بنا توضیح داد: ورودی بنا کوچک و ساده با تزیینات ساده آجری است و پس از عبور ازدالان ورودی به حیاط مرکزی در چهار جبهه وارد می شویم. در نماهای داخلی حیاط، نمونه‌های زیبایی از طاق‌های پنج و هفت و کلیل دیده می شود. تزیینات گچ‌بری زیبا و ارسی به فضای داخلی حیاط صفایی ایرانی و اصیل می‌دهد. در بالای طاق‌های حیاط تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خوون چینی اجرا شده است.

وی با بیان این که بنا به صورت دو طبقه است خاطرنشان کرد: در حیاط مرکزی آن شکوه آجری خود را به رخ می‌کشد. سه باب مغازه با سازه سنتی جزیی نیز در یکی از ورودی‌های آن قرار دارند که با توجه به عدم رسیدگی مناسب در حال فروریزی قرار گرفته‌اند و سازه آسیب‌ جدی دیده و نیاز به توجه فوری دارند.

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول اظهار کرد: با توجه به موقعیت ویژه‌ای که این بنا دارد و مساحت آن که بالغ بر ۳۲۷ متر مربع است خانه تاریخی طلوعی‌فر پتانسیل بالایی جهت تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد. از یک طرف نزدیکی به خیابان طالقانی و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری تاریخی تبدیل نموده است.

آذرکیش گفت: با توجه به اینکه مالکیت بنا در اختیار میراث فرهنگی است در صورت مرمت و رسیدگی مناسب می‌توان به آینده آن امیدوار بود اما در صورتی که رسیدگی لازم صورت نگیرد با توجه به وضعیت بنا، آسیب جدی دیده و هزینه بهسازی و مرمت آن افزایش خواهد یافت و این موضوع توجه فوری به آن را دو چندان می‌نماید.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی طلوعی فر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 24 آذر 1394
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: حمام تاریخی میان دره دزفول یکی از ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان در معرض آسیب جدی قرار دارد.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است. بناهایی که قرن‌ها تجربه و فن و دانش سنتی مردمان هنرمند و خوش ذوق این دیار را در خود جای داده‌اند. یکی از آثار باارزش در این بافت حمام تاریخی میاندره است که تاکنون توجه ویژه‌ای در راستای بهره‌برداری از ظرفیت‌های فرهنگی تاریخی آن صورت نگرفته است و علاوه بر آن به دلیل همین بی‌توجهی در معرض فرسودگی و آسیب جدی قرار گرفته است.

وی افزود: حمام تاریخی میاندره دزفول با مساحتی در حدود 700 مترمربع یکی از بزرگترین و ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان است که به شماره 7902 در تاریخ 17 اسفند سال 1381 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و هم‌اکنون مالکیت آن در اختیار بخش خصوصی است اما به دلیل ارزش‌های تاریخی و معمارانه این بنا نیازمند توجه ویژه جهت بهسازی و احیای آن به عنوان اثری فرهنگی و ارزشمند برای استفاده عموم مردم به ویژه گردشگران است. بنایی که معماری آن با الهام از دوران صفویه بوده و قدمت ساخت آن به بیش از 200 سال می‌رسد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: بنای حمام دو هسته‌ای است یعنی فضاهای جداگانه‌ای به عنوان حمام مردانه و زنانه وجود دارد. دسترسی به دو بخش حمام به دلیل ایجاد محرمیت از دو کوچه متفاوت صورت می‌گرفته و تزیینات زیبای آجرکاری و خوون‌چینی شالوده‌ای (اشکال پاباریک و شاپرک) در سقف گنبدی شکل حمام مردانه دیده می‌شود که در نوع خود بی‌نظیر است.

hamam

وی توضیح داد: حمام‌ها در گذشته به عنوان فضایی عمومی محسوب می‌شدند و علاوه بر کارکرد خود به عنوان محلی است برای شست‌وشوی تن و سر و صورت فضایی ارزشمند جهت برقراری تعاملات اجتماعی بین افراد هر محل بود. وجود کاشی‌های معرق، هفت رنگ و کاشی‌های خشتی، با تصویر انسانی از زیبایی‌ها و ویژگی‌های ظاهری حمام‌ها بوده است و در معماری و ساخت هر یک دقت فراوانی صورت می‌گرفت.

مورث‌نوری گفت: حمام میاندره ویژگی‌های منحصر به فردی دارد. یکی از مسایل بسیار مهمی که هنوز هم در این بنا وجود دارد و مشابه آن در هیچ بنایی دیده نشده چرخ چاه‌چوبی هست که جهت بالا کشیدن آب از شبکه سنتی آب زیرزمینی با نام قنات و هدایت آب به فضاهای داخلی و ذخیره آب در حوضچه‌های موجود در فضای داخلی حمام استفاده شده است.


وی تصریح کرد: این بنا در یکی از این محلات بافت قدیمی دزفول که به نام میاندره معروف است و نام‌گذاری آن نیز با الهام از نام محله است واقع شده است. علت نام‌گذاری آن به میاندره قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت با آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: میاندره هم‌اکنون در مجاورت با شریان اصلی شهر (خیابان امام خمینی(ره)) و بین خیابان‌های شهید منتظری و طالقانی قرار گرفته است. زنجیره‌ای از بناهای باشکوه و تاریخی در این محله وجود دارد که هر کدام به لحاظ قدمت و معماری شایسته بررسی هستند.

وی افزود: از جمله این بناها که بیشتر آن‌ها به ثبت ملی رسیده‌اند خانه قلمبر، خانه نفیسی، خانه مرد سلطانی، خانه سوزنگر، مسجد تاریخی میاندره (علی ابن ابی‌طالب(ع))، خانه طهرانی، نخل کلبی‌خانی، خانه کِلی، خانه طهماسبی و در کنار این آثار ارزشمند حمام بزرگ و باشکوه میاندره واقع شده است و از این رو ارزش و اعتبار این بنای با شکوه را بیشتر می‌نماید. محله میاندره با وجود چنین آثاری گران‌بهایی می‌تواند یکی از محلات هدف گردشگری تاریخی استان انتخاب شده و از این رو نیازمند توجه ملی و منطقه‌ای ویژه‌ای است.

مورث نوری ادامه داد: از دیگر ویژگی‌های حمام میاندره دزفول می‌توان به احداث سکوهای سربینه زنانه در دوران جدید، گوشه‌سازی و ایوان‌های محاط کننده در سربینه مردانه، پوشش آتش‌خانه حمام با قوس و خیز زیاد و دیگ آب گرم در کف مخزن آب اشاره کرد.

او با بیان این که با وجود تمام ویژگی‌های خاصی که ذکر شد آسیب‌هایی جدی بنا را با خطر مواجه می‌سازد خاطرنشان کرد: آسیب‌دیدگی ورودی کاملا ورودی آن را مسدود کرده، متروکه ماندن، افزایش رطوبت‌های ناشی از بارش نزولات جوی، رشد گیاهان خودرو، تجمع آب در پشت بام، تجمع حشرات، پرندگان و حیوانات موزی و بسیاری موارد و مشکلات دیگر، زنگ خطر آسیب‌دیدگی جدی این بنا را به صدا درآورده و در صورتی که توجه جدی به آن صورت نگیرد، علاوه بر ایجاد ترس و اضطراب سلامت و بهداشتی که در محله به وجود آورده بیم از بین رفتن یکی از آثار گرانب‌های تاریخی ایرانی نیز می‌رود.

او توضیح داد: ارزش این محله که جزو محلات قدیمی و ویژه کشور به شمار می‌رود لزوم توجه به آن وظیفه‌ای خطیر و ملی به شمار می‌آید. اگر سازمان میراث فرهنگی استان و نهاد‌های مربوطه و بخش خصوصی در این امر مهم وارد شوند می‌توان با تخصیص بودجه و تسهیلات مناسب حیاتی دوباره به کالبد این بنای ارزشمند بازگرداند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: محله میاندره با وجود این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره و خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول باشد و احیای آن عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان باشد.

او تاکید کرد: شهر دزفول با داشتن حمام‌های تاریخی نظیر کرناسیون، شاه رکن الدین، میاندره و... حرف‌های بسیاری از نظر معماری حمام‌های سنتی در ایران دارد که توجه به این میراث کم‌نظیر را ضروری می‌سازد. 



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بناهای شاخص بافت قدیم دزفول،  حمام های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، حمام های تاریخی دزفول، حمام تاریخی میاندره دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی مجاهد دزفول با حدود یک و نیم قرن قدمت زیر غبار فراموشی‌ها و کمبود اعتبارات متروکه مانده و به حال خود رها شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: با توجه به آغاز فصل بارش این بنای تاریخی در خطر فرسودگی و آسیب پذیری جدی قرار دارد. بنایی که در صورت بهسازی کامل می‌تواند تبدیل به یکی از بهترین اقامتگاه‌های سنتی استان خوزستان شود. این خانه ارزشمند در مرکز بافت تاریخی شهر دزفول قرار دارد. شهری که به خاطر وجود بناهای آجری به موزه آجری ایران شهرت دارد.

وی گفت: دزفول شهری تاریخی در شمال استان خوزستان است که در کنار رودخانه دز واقع شده و به مدد قرن‌ها تمدن و تجربه و مرور زمان بافت تاریخی ارزشمند آن شکل گرفته است و با وجود همه صدماتی که بافت تاریخی دزفول در دهه‌های گذشته دیده اما همچنان کارشناسان معتقدند که هنوز هم می‌شود بافت تاریخی شهر را نجات داد و در آن صفای فرهنگ سنتی دزفول را لمس کرد و زندگی را در آن با آداب و رسوم و سنن کهن‌اش جاری کرد و به شکلی مناسب به گردشگران مشتاق اصالت و هویت‌هایی با غنای تاریخی عرضه نمود.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان این که بافت قدیم دزفول سه ظرفیت ممتاز دارد تصریح کرد: این ظرفیت‌ها قرار گرفتن دزفول در کانون توجهات ملی را ضروری می‌نماید. اولین ظرفیت آن، ظرفیت فرهنگی این بافت تاریخی است؛ وجود حسینه‌ها،‌ مساجد تاریخی، هیات‌های مذهبی و ارتباطات قوی همسایگی در آن نشان از سرزندگی و حیات اجتماعی خاص شهر دزفول در گذشته بوده که می‌تواند الگو و سرمایه‌ای برای تعاملات در محلات جدید شهر باشد.

mojahed.dezful

او با اشاره به دیگر ظرفیت‌های این بافت تاریخی گفت: ظرفیت دوم این بافت معماری آن است که با توجه به روند پرشتاب جهانی شدن و از بین رفتن هویت ساختمان‌های شهرها، می‌تواند الگویی برای استفاده در نمای ساخت و سازهای جدید در شهر باشد. با همه پیشرفت‌ها در مصالح، آرامشی که در طرح نماهای سنتی ساختمان‌ها به انسان دست می‌دهد، گواه این مدعا است، گسترش فضاهای رستوران‌ها و قهوه‌خانه‌های سنتی نشان از انطباق فطرت ایرانیان با کالبد و معماری سنتی است که چنین حس و هویتی در بافت تاریخی دزفول سرشار است.

مورث‌نوری بیان کرد: سومین ظرفیت این بافت ارزشمند گردشگری آن است. بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده‌اند دل هر بیننده و صاحب ذوقی را می‌رباید. استقبال گردشگرانی که تاکنون از این بافت دیدن نموده‌اند بهترین گواه فرصت‌های گردشگری و اقتصادی است. فرصتی عظیم که سایر شهرهای تاریخی نظیر یزد، کرمان، ‌قزوین و برخی دیگر به خوبی از آن بهره گرفته‌اند.

وی ادامه داد: یکی از زیباترین و دیدنی‌ترین بناهای دزفول در بافت کهن آن خانه تاریخی مجاهد است. این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانی و در مرکز محله شاه‌رکن الدین واقع شده است. محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول در خصوص وجود آثار ارزشمند است. قرارگیری خانه مجاهد در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، محسنی، نفیسی، غفاری، گلچین و نیلساز، اهمیت توجه به آن را دو چندان می‌نماید.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه کرد: خانه مجاهد در 24 آذر سال 1388 به شماره 28204 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و یکی از بناهای با شکوه معماری قدیم دزفول به شمار می‌رود که مربوط به دوره قاجاریه بوده و بیش از 140 سال از عمر آن می‌گذرد. وسعت خانه مجاهد 580 متر است و نوع کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده و در حال حاضر در تملک بخش خصوصی است.

وی توضیح داد: خانه مجاهد همچون دیگر بناهای عصر قاجاری برخوردار از تزیینات مجلل و باشکوه، اصالت و معماری و طرحی مناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است. از جمله ویژگی‌های این اثر ساخت آن در دوطبقه و دارای بودن طاق‌های متنوع آجری شامل طاق‌های هلالی، رومی و پنج و هفت و فضاهای متنوع درون خود در جبهه‌های مختلف به همراه دیوار بیرونی با تزیینات متنوع آجری به صورت خوون چینی است. علاوه بر آن خانه مجاهد دارای شبستانی وسیع و شوادانی بی نظیر که به شوادان اتاق (زیر مجموعه شاه رکن الدین) منتهی می‌شود.

مورث‌نوری اظهار کرد: از دیگر عناصر ارزشمند بنا، فضایی به عنوان حوض‌خانه در جبهه شمالی وجود دارد که در قدیم الایام توسط سقاها به صورت روزانه پر از آب می‌شده و در کنار این حوض آب باغچه‌ای با درخت همیشه سرسبز کنار است.

وی ادامه داد: از ویژگی‌های خاص معماری این بنا تزیینات آجری متنوع و زیبایی است که در نمای داخلی بنا مشهود است و ذهن بیننده را مهمان گره‌های آجری می‌نماید که به دست معماران سنتی دزفول در گرداگرد حیاط این بنا خلق شده‌اند و نمونه‌هایی بی‌بدیل از آن‌ها با اشکالی چشم نواز که مشابه آن در دیگر بناها دیده نشده است در نماهای داخلی خانه مجاهد خود نمایی می‌کند. از دیگر ویژگی‌های کم نظیر این بنا می‌توان به ایوان بسیار بزرگ و زیبای آن اشاره کرد که جلوه باشکوهی به آن بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با داشتن چنین ویژگی‌هایی و مساحت مناسب بنا در سال‌های گذشته بخش‌هایی از این سازه ارزشمند جهت راه‌اندازی مسافرخانه سنتی در دزفول توسط اداره میراث فرهنگی مرمت شد ولی متاسفانه عملیات مرمت به دلیل عدم تخصیص اعتبار کافی نیمه کاره ماند و در حال حاضر خانه مجاهد به صورت متروکه رها شده است.

او خاطرنشان کرد: با توجه به موقعیت مکانی و قرارگیری خاص و منحصر به فرد این بنا و دسترسی به خیابان اصلی و سهولت استفاده از وسایل نقلیه عمومی می‌توان با برنامه‌ریزی صحیح و حمایت از بخش خصوصی، با وارد کردن سرمایه لازم و تکمیل مرمت‌خانه مجاهد از آن به عنوان مهمان‌پذیر یا سفره‌خانه سنتی استفاده نمود تا از این ظرفیت ملی و ارزشمند در جهت بازدید و اقامت گردشگران نهایت استفاده صورت پذیرد و چرخ صنعت گردشگری شهر تاریخی دزفول را به حرکت درآورد. 



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی مجاهد دزفول، خانه مجاهد،
ارسال توسط نجمه نوری
 دزفول - خانه تاریخی «محسنی» یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری با شماره ثبت ملی و جزو بافت تاریخی دزفول ، هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: شهر دزفول با وجود زنجیره‌ای زیبا و قدیمی از سازه‌های تاریخی و شکوه‌مند همچون گذر‌ها، حمام‌ها، کاروانسرا‌ها، مساجد و خانه‌های ارزشمند در ردیف قدیمی‌ترین شهرهای کشور قرار گرفته است؛این را همه اهل جنوب می‌دانند و عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هم بر آن تاکید می‌کند. او از شهری می‌گوید که با داشتن بافتی تاریخی و منحصر به فرد در جنوب غربی ایران و ۱۴۱ کیلومتری مرکز استان خوزستان قرار دارد.

«نجمه مورث نوری» در گفتگو با خبرنگار مهر ابتدا ترجیح می‌دهد بر این نکته تاکید کند که : آثار تاریخی، غنی‌ترین عناصر فرهنگ مادی هر سرزمین و نشانه تمدن نیاکان آن جامعه و شناسنامه‌ای برای بیان موجودیت یک تاریخ است. در جای جای سرزمین پهناور ایران و به خصوص در جنوب کشور و شهرستان دزفول، آثار و نشانه‌هایی از تاریخ کهن و دیرینه کشورمان وجود دارد. هر یک از این آثار، گوشه‌هایی از تمدن و تاریخ پرافتخارمان را بازگو می‌کنند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان اینکه آثار تاریخی دزفول با وجود بافتی آجری که «خوون چینی» نامیده شده و خاص دزفول است، همچون نگینی ارزشمند در دل خاک ایران می‌درخشند، حالا دیگر سر اصل مطلب می‌رود و انگشت بر یکی از این آثار تاریخی می‌گذارد و می‌گوید: خانه تاریخی «محسنی» یکی از عالیترین و زیبا‌ترین خانه‌های سنتی دزفول است. این بنا از مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار است. مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است. بنایی که هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

dezful

با ارزش‌ترین سازه معماری در جنوب کشور

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اطلاعات این بنا را تکمیل‌تر می‌کند و ادامه می‌دهد: خانه تاریخی محسنی که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری در جنوب کشور به شمار می‌رود که با مساحت ۵۸۸ متر مربع در مرکز شهر دزفول و محله شاه رکن الدین واقع شده است.

مورث نوری همچنین با بیان اینکه محله شاه رکن الدین محله نمونه گردشگری و تاریخی دزفول است، اظهار می‌کند: خانه محسنی به دلیل موقعیت مناسب مکانی و قرار گرفتن در بین مجموعه‌ای ارزشمند همچون بقعه، مدرسه و مسجدشاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی مانند مهدوی، نفیسی و مجاهد، ارزش حفظ و نگهداری و بهره برداری از آن چندین برابر شده است.

مورث نوری حالا به اصل ماجرا می‌رسد و می‌گوید: با وجود اهمیت زیادی که حفظ این بنا دارد، سالهاست که به حال خود‌‌ رها شده و زندگی در آن جریان ندارد.

وی با بیان اینکه از تاریخچه تعمیرات بنا اطلاعات درستی در دست نیست و تنها اقدام مرمتی صورت گرفته در آن، بهسازی دیواره بیرونی و در چوبی اثر در ایام اخیر از سوی سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول است، می‌گوید: با این همه طبق گفته افراد محلی، شوادان(زیر زمین) این خانه به علت ریزش توسط مالک پرشده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با اشاره به اینکه خانه تاریخی محسنی دارای سازه‌ای نسبتا پایدار است، می‌افزاید: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های مختلفی به خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشتر و بخش‌هایی از هشتی ورودی خانه نیز تخریب شده است.

در ادامه وی به دیگر ویژگی‌های خاص این اثر اشاره می‌کند و می‌افزاید: سر در خانه محسنی بسیار زیبا و با در چوبی قدیمی بوده که بر روی سر در آن کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود. جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستند و در نماسازی بنای مذکور از طاق‌های پنج، هفت و هلالی شکل استفاده شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه می‌کند: این سازه تاریخی با یک هشتی مرسوم در بناهای دزفول به حیات مرکزی می‌رسد و در مقابل، دو اتاق در فضایی با سطح بلند‌تر از حیاط قرار دارد که در کنار هشتی، دو اتاق که به یکدیگر مرتبط هستند نیز واقع است، ضمن اینکه شبستانی نسبتا کوچک در زیر اتاق‌های جبهه غربی این خانه نیز قرار دارد.
لزوم توجه میراث فرهنگی استان

مورث نوری عنوان می‌کند: خانه محسنی با وجود اینکه می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد، این روز‌ها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، ضمن اینکه از دیگر آسیب‌های وارده به این بنا می‌توان به تخریب دالان ورودی، ریزش سقف‌های اتاق‌های طبقه همکف و آثار رطوبت صعودی در دیوار‌ها اشاره کرد که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود شاهد از بین رفتن تدریجی یکی از آثار ارزشمند ثبت ملی ایران خواهیم بود.

وی یادآور می‌شود: با توجه به اینکه خانه تاریخی محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود و موقعیت مکانی، بافت خاص بنا و با توجه به قرارگیری آن در مجاورت با یک بنای مخروبه و وجود خطرات احتمالی برای این خانه، لازم است که سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوه‌مند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور و تبدیل آن به سفره خانه سنتی، بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین با بیان اینکه محله تاریخی شاه رکن الدین دزفول یکی از پتانسیل‌های ارزشمند گردشگری استان خوزستان است، در انتها می‌گوید: در صورت توجه ویژه و تغییر کاربری بناهای تاریخی، این محله می‌تواند به عنوان اولین محله گردشگری تاریخی در جنوب کشور مطرح شود و نقش مهمی در رونق صنعت گردشگری داشته باشد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط نجمه نوری

بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: خانه "کلک‌چی" دزفول بنایی ارزشمند است که نیازمند مرمت و توجه ویژه می‌باشد.
نجمه مورث‌نوری اظهار داشت: بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند. شاید درباره خانه‌های تاریخی دزفول کمتر شنیده باشید اما در بافت سنتی این شهر خانه‌های وجود دارد که ویژگی‌های ارزشمند معماری با هویت ایرانی را در دل خود جمع کرده‌اند. یکی از خانه‌های ارزشمند تاریخی دزفول خانه قدیمی کلک‌چی است.
ی خاطرنشان کرد: دردهه‌های اخیر بافت مرکزی شهرها به خصوص آنهایی که دارای قدمتی تاریخی می‌باشند دچار تغییرات فیزیکی زیادی شده است که گاه منجر به دگرگونی و یا حتی از بین رفتن بافت قدیم شهر بوده است. گذر زمان، ورود تکنولوژی در عرصه‌های مختلف زندگی، تغییرات نظام اجتماعی و تحولات فرهنگی، دگرگونی‌هایی را در کالبد شهرها به وجود آورده است که در این میان لزوم ثبت و ضبط الگوهای معماری پیشین مسجل است.

مورث‌نوری ادامه داد: خانه کلک‌چی یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های شهر دزفول است که هنوز می‌توانید با قدم زدن در گوشه‌گوشه این خانه تاریخی از زیبایی معماری آن لذت ببرید. این بنا واقع در خیابان امام خمینی(ره) شمالی کوچه شهدا و کوچه باستان است و با وجود فضاهای معمارانه و سنتی در جای‌جای اثر هنوز ثبت ملی نشده است.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی: تاریخ ساخت بنا و پیکره اصلی این خانه عصر قاجاری به حدود یک صد سال قبل بازمی‌گردد و کاربری آن در گذشته و حال به صورت مسکونی بوده و مالکیت آن خصوصی و به اسم مالک فعلی آن آقای کلک‌چی نام‌گذاری شده است.

او افزود: خانه کلک‌چی با مساحتی در حدود 150 مترمربع یکی از زیباترین بناهای محله ساکیان دزفول است. از جمله ویژگی‌ها و مشخصات خاص این اثر که آن را با سایر سازه‌های اطراف خود متمایز می‌نماید. سر در زیبای بنا با کتیبه‌ای آجری مزین به بسم‌الله الرحمن الرحیم و تاریخ 1358 ه.ق پیرامون آن نقش بسته است بازشوهایی با طاق‌های هلالی، هواکش دریزه‌های شوادان از دیگر عناصر تزیینی دیوارهای بیرونی است.

وی گفت: حجم بیرونی بنا دارای تزیینات مختلفی است که با ایجاد سایه روشن در نما نگاه عابران را به خود معطوف می‌نماید. گوش پره‌ای یا مقرنس‌کاری عنصری است که با چینش آجرها به صورت پلکانی برای پخ نمودن کنج تیز کوچه مورد استفاده قرار می‌گیرد و با تابش نور خورشید در ساعات مختلف روز سایه روشن‌های زیبایی ایجاد می‌کند.
مورث‌نوری ادامه داد: این بنا در دو طبقه ساخته شده و به صورت حیاط مرکزی است و پیرامون آن ساخت و سازهایی معماری صورت گرفته است. فضاهای زیستی در جبهه‌های شمالی و غربی واقع شده است و به خاطر این که اتاق‌ها از تابش نور خورشید محفوظ بماند ورود به اتاق‌ها از طریق ایوان صورت می‌گیرد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان کرد: دیوارهای داخلی با انواع طاق‌های هلالی نماسازی شده است. نکته جالب در نمای داخلی بنا استفاده فراوان از منافذی است که به عنوان لانه گنجشک‌ها و کبوتران وجود دارد که بر زیبایی نمای داخلی افزوده شده است. ساختمان بنا در دو طبقه ساخته شده و شبستانی دارد که متاسفانه بخشی از سقف آن فرو ریخته است. این اثر دارای ورودی کوچک با تزیینات آجری است. پس از ورود از دالان به حیاط مرکزی با ساخت و سازهای معماری در چهار جبهه آن می‌رسیم که در بالای آنها تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خون‌چینی اجرا شده است.

وی تصریح کرد: متاسفانه تاکنون هیچ گونه اقداماتی درباره حریم اثر پیشنهاد نشده است
از جمله دخل و تصرفات انجام شده و مشهود در اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. استفاده از ازارهای سیمانی، بالا بردن سطح حیاط با اجرای موزاییک، برداشت در و پنجره چوبی و نصب در و پنجره فلزی، اجرای اندود‌های گچی و رنگ پلاستیک در فضاهای داخلی
او افزود: در برخی از قسمت‌ها به علت خالی بودن خانه از سکنه و همچنین عدم مرمت به موقع تخریباتی دیده می‌شود و کلیه تعمیرات انجام شده نیز در سال‌های اخیر است. ولی تاکنون هیچ گونه اقدامات پژوهشی و مرمتی درباره بنای مذکور صورت نگرفته است اما با توجه به تعمیرات نادرست صورت گرفته در سال‌های اخیر در صورتی که اصلاح نشوند آسیب‌های جدی را به بنا وارد می‌کند. پس ضروری است که نسبت به ترمیم هر چه زودتر بنا اقدام شود.
مورث‌نوری خاطرنشان کرد: بنا از نظر سازه‌ای سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است. همچنین قرارگیری در میان محله‌ای با کالبد و چهره سنتی و نزدیکی به بناهای ثبتی از قبیل مسجد تاریخی لب خندق و خانه عبدی و سالم بودن آن از ویژگی‌هایی است که شرایط مناسبی را از جهت مرمت و تغییر کاربری آن به مکانی فرهنگی فراهم نموده است.

کلک چی
این دوستدار میراث فرهنگی دزفول تاکید کرد: یکی از مهمترین نیاز بافت تاریخی دزفول و آثار آن بازگرداندن حیات فرهنگی و اجتماعی در آنها است و در این زمینه دولت در برنامه‌های خود در شهرهای مختلف ستاد بازآفرینی شهری پایدار را راه‌اندازی نموده است. بنابراین توجه به بناهای ارزشمند تاریخی در بافت‌های سنتی شهرها می‌تواند موجب بازآفرینی سرزندگی در این مناطق باشد.
وی اظهار داشت: پیشنهاد می‌شود که پس از مرمت و بازسازی خانه کلک‌چی با تغییر کاربری به عنوان اثری گردشگری و یا با توجه به پایین بودن سرانه فضاهای فرهنگی در محله می‌توان به عنوان فرهنگسرا نیز مورد بهره‌برداری قرار گیرد
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول یادآوری کرد: استان خوزستان دارای ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های تاریخی و فرهنگی است که توجه و برنامه‌ریزی استفاده از این پتانسیل‌ها آینده‌ای روشن‌تر را پیش روی مردمان این دیار می‌گذارد. مرمت خانه‌های ارزشمند شهر دزفول یکی از راه‌کارهای مهم  در این زمینه است.
مورث‌نوری گفت: برنامه مرمت بافت تاریحی دزفول نیاز است از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان به عنوان متولی اصلی گردشگری و میراث فرهنگی استان به طور جدی پیگیری شود. علاوه بر آن با اطلاع‌رسانی ظرفیت‌ها در جامعه و تشویق سرمایه‌گذاران بخش خصوصی بعد از مرمت بناهای تاریخی زمینه‌ساز شکوفایی استان را با همراهی فعال بخش خصوصی فراهم آورد. .



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه کلک چی دزفول، کلک چی، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی کلک چی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 16 آبان 1394
به گزارش ایرنا خانه معزی یکی از با ارزش ترین و دیدنی ترین بناهای تاریخی دزفول است که درگذر مجدیان به سمت بازار قدیم شهر و در محله قلعه و مشرف به رودخانه دز واقع شده است.
این بنای تاریخی که با شماره ثبت ملی 7586 سالهاست به حال خود رها شده و در معرض فرسودگی شدید کالبدی قرار دارد در صورت مرمت به عنوان بنایی با شکوه در رونق صنعت گردشگری و هویت بخشی به شهرستان دزفول و استان خوزستان تاثیر گذار خواهد بود.
با وجود پیگیری شهرداری و اداره میراث فرهنگی دزفول به دلیل کمبود اعتبار بافت تاریخی و بناهای ثبت ملی به ویژه خانه معزی در حدی که نیازمند رسیدگی است مورد مرمت و توجه قرار نگرفته اند.
یک عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول روز شنبه به ایرنا گفت:با توجه به آغاز فصل بارندگی، آسیب دیدگی کالبدی خانه معزی شدت یافته و روند تخریب آن بیشتر شده است ، این خانه نیازمند آوار برداری، بهبود وضعیت سازه ای و مرمت برخی تزئینات آجری است.
نجمه مورث نوری افزود:این خانه که از شاهکارهای هنر معماری قدیم به شمار می رود دارای سردرب ترکیبی موزون از طاق های هلالی با تزیینات آجری ظریف می باشد و همچون دیگر بناهای تاریخی شهر آجر، برخوردار از تزئینات مجلل و باشکوه، اصالت معماری و طراحی متناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است که در دو طبقه بنا شده است.
وی اظهار کرد:گذر زمان و عدم رسیدگی به موقع و صحیح موجب تخریب طبقه اول و ریزش سقف بسیاری از فضاهای طبقه همکف این بنای تاریخی شده است.
مورث نوری گفت:از دیگر ویژگی های این بنا که آنرا از سایر آثار و ابنیه تاریخی متمایز می کند سهولت دسترسی به خیابان اصلی، دید مستقیم به مناظر طبیعی رودخانه و ساحل دز، نمای بیرونی و بکارگیری عناصر خاص معماری بومی منطقه شامل سر در، دهلیز و دالان ورودی حیاط مرکزی و انواعی از طاق ها ، قوس ها و تزیینات می باشد که در مجموع بنای تاریخی ارزشمندی را شکل داده اند.
این دوستدار میراث فرهنگی با بیان اینکه مالکیت این بنا خصوصی با کاربرد مسکونی بوده است اظهار کرد:بناهای تاریخی با توجه به قدمت نیازمند مرمت دوره ای و رسیدگی هستند و خانه معزی دچار فرسودگی شدید کالبدی شده و بنای این سازه ارزشمند تاریخی نیازمند توجه ویژه است.
وی همچنین بیان داشت:به رغم اهمیت تاریخی، فرهنگی و معماری خانه معزی تاکنون طرح مطالعاتی و مرمتی برای احیا و بازسازی آن تهیه نشده و در سال های گذشته تنها بخشی از دیوار بیرونی این بنا به صورت محدود مرمت شد اما عملیات مرمتی که نجات بخش وضعیت سازه خانه معزی باشد صورت نگرفته است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری دزفول نیز با اشاره به مشخصات خانه تاریخی معزی به ایرنا گفت:خانه تاریخی معزی واقع در محله قلعه (بازار) و گذر اصلی تاکنون دچار تخریب های زیادی شده است.

moezzzi

یعقوب زلقی افزود:به دلیل کم توجهی به این خانه تاریخی سقف بنا فرو ریخته و تنها ستون ها و دیوارهای آن باقی مانده است که به دلیل عدم وجود سقف مقاومت این بنا در مقابل بارندگی کم شده و سستی و کاهش مقاومت جداره را در پی داشته است.
وی افزود:خانه تاریخی معزی دارای سبک و سیاق معماری بافت قدیم دزفول می باشد که مرمت آن به دلیل تاریخی بودن و معماری زیبا از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری دزفول اظهار کرد:مرمت خانه تاریخی معزی به دلیل اهمیت و تاریخی بودن آن در فهرست پیشنهادی اداره میراث فرهنگی دزفول قرار دارد تا با تامین اعتبار لازم عملیات بازسازی آن انجام می شود.
خانه معزی دزفول با توجه به منظر ویژه ، محل خاص آن در مرکز شهر و یکی از نقاط حساس بافت تاریخی دزفول، مرمت ، بهسازی و احیای آن می تواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان خوزستان ایفا نماید.
دزفول دارای 250 هکتار بافت قدیم می باشد و حدود 200 اثر تاریخی دزفول ثبت ملی شده است.
خانه های تاریخی دزفول از جمله بناهای باارزش معماری ایرانی هستند که در بافت قدیم این شهر واقع شده و با گذشت سالها و صدمات وارده همچنان هویت غنی این شهر را به نمایش می گذارند.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی معزی، معزی، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

خوراک سرای تخت سلیمان دزفول در اواخر سال ۱۳۹۳، در ورودی شمالی پارک ساحلی دووه دزفول احداث شد. این بنای آجری از آن جهت اهمیت دارد که شکل ساختمان آن برگرفته از سازه آسیاب های آبی تاریخی دزفول و نمای آن نیز با الهام از معماری سنتی دزفول ساخته شده است. طراحی این بنا را واحد طراحی شهرداری دزفول بر عهده داشته و توسط بخش خصوصی اجرا شده است.
نمای سنتی و هویت بخش این بنا، و برگزیدن نام تخت سلیمان که از اسامی قدیمی این منطقه از شهر دزفول است، در مجموع فضایی ویژه ایجاد نموده است. معماری دزفول ارزش های بسیاری دارد که می توان از آنها در ساختن بناهای جدید بهره جست و زنجیره ی هویت تاریخی تمدن چند هزار ساله ی دزفول را با به روز رسانی بهره برداری از آن تداوم داد.

در سال های اخیر با افزایش آگاهی ها در خصوص اهمیت معماری دزفول، بناهایی با الگو گیری از آن در شهر دزفول ساخته شده است که از آن جمله می توان به مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول، سازمان عمران شهرداری، خانه کریمی و … اشاره نمود.

عکس و متن : محمد آذرکیش

تخت سلیمان




طبقه بندی: فرهنگ و معماری سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، تخت سلیمان، دووه، بوستان ساحلی دووه دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول گفت: خانه تاریخی "نیل‌ساز" متاسفانه به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی نیمه مرمت و متروکه رها شده است.

نسترن زاهدیان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: این خانه که خاطرات چندین نسل را به یادگار داشته و اعتقادات و فرهنگ و شیوه زندگی نیاکان مان را برای ما یادآور می‌شد اکنون دارد خود از یاد می‌رود.

وی ادامه داد: هنگامی که پا در خانه "نیل‌ساز" می‌گذاریم آجر به آجر آن با ما سخن می‌گوید و هر بخش از آن روایتگر بخشی از الگو و سبک زندگی مردمی از دیار دارالمومنین است که عاشقانه خشت خشت چنین خانه‌هایی را روی هم قرار داده‌اند.

زاهدیان عنوان کرد: اولین پرسشی که با دیدن تمام زیبایی‌های خاص این خانه که این قدر مظلومانه به فراموشی سپرده شده مطرح می‌شود این است که آیا آیندگان سهمی از این میراث تاریخی فرهنگی ندارند؟ آیا وقت آن نشده برای ماندگاری هویت و میراث‌مان قدمی برداریم پیش از آن که مجبور باشیم بر سوگ از دست دادن شان بنشینیم؟

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول درباره این خانه تاریخی توضیح داد: خانه تاریخی نیلساز با فضای سنتی و بافت زیبای آجرین به رغم گذر زمان همچنان کالبد و سیمای تاریخی را در خود حفظ کرده و زینت بخش بافت قدیم شهر دزفول است. قدمت این خانه به دوره قاجاریه برمی‌گردد و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود به شماره 2564 در سال 78 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
او خاطرنشان کرد: خانه‌های سنتی دزفول با معماری زیبا و اصیل، زمین و آسمان را به هم گره زده و با ترکیب خشت، خاک و رنگ افلاک تصویری بی‌نظیر آفریده‌ شده است. در کوچه فیروزه منشعب از خیابان طالقانی (سیروس سابق) پس از عبور از ساباطی که تنها بخشی از تویز آن باقی مانده، در جانب شرقی گذر به خانه تاریخی "نیل‌ساز" می‌رسیم. سر در خانه با طاقی سه بخشی و نقوش آجری به صورت خون‌چینی تزیین شده است. بر پیشانی این بنای تاریخی کتیبه‌ای آجری که تاریخ 1344(ه ق) بر آن نقش بسته توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

زاهدیان افزود: در بدو ورود به خانه تاریخی "نیل‌ساز" پس از عبور از هشتی با کاربندی‌های زیبایی از سقف به حیاط مرکزی می‌رسیم که پیرامون آن فضاهای زیستی و خدماتی مطابق با اقلیم منطقه بنا شده است. خانه نیلساز دارای دو حیاط مجزا است که فضای عمومی (بیرونی ) و خصوصی (اندرونی) در آن‌ها به صورتی کاربردی ایجاد شده است. در حیاط بیرونی پلکانی دوطرفه وجود دارد که به طبقه بالا می‌رسد، یک طرف به اتاق مهمان و طرف دیگر به بخش خصوصی راه دارد. در آجرکاری‌های این خانه اشکال هندسی و گره‌چینی‌های زیبایی که از بارزترین عناصر تزیینی معماری سنتی دزفول است چشم را نوازش می‌دهد.

وی ادامه داد: موقعیت قرارگیری خاص این بنا در میان مجموعه عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی نظیر مجموعه شاهرکن الدین (حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاه‌رکن الدین)، بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی چون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می‌گردد شرایط مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است. از موقعیت‌های استثنایی دیگر می‌توان به هم‌جواری این خانه با خانه‌های تاریخی چون خانه گلچین و عصارخانه گلچین اشاره کرد که در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی تفریحی سنتی دارد.

house

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان دزفول گفت: به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه "نیل‌ساز" امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسیرانی و اتوبوسرانی در مسافت‌های شهری با سهولت امکان پذیر بوده و از این حیث برای ارایه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است.

زاهدیان اظهار کرد: خانه "نیل‌ساز" خوشبختانه از مالکان خصوصی خریداری شده و در اختیار سازمان میراث فرهنگی دارد. پروژه طراحی و مرمت این خانه تاریخی با هدف بهره‌برداری از آن به عنوان مکانی فرهنگی هنری در مهر سال 88 و با هدف حفاظت از ارزش‌های کالبدی و معنوی آن آغاز شد اما متاسفانه با وجود تمام ویژگی‌های حایز اهمیت موقعیتی و معماری خود به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی، مرمت آن چند سالی است که نیمه رها شده و در حال حاضر خانه متروکه شده و به طرز اسف‌باری در معرض آسیب‌دیدگی است.


او ابراز امیدواری کرد، این بار سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این بافت تاریخی ارزشمند دلسوزانه وارد عمل شده و با اختصاص بودجه‌ای مرمت این خانه تاریخی را تسریع بخشیده و اجازه ندهد تا این طلای ناب آجری این چنین زیر تلی از خاک فرو رود و هویتی را با خود به خاک ببرد.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با توجه به پتانسیل‌های ویژه این خانه و موقعیت‌های مکانی و بافتی خاص آن با کمی توجه می‌توان از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن برای رونق‌بخشی هر چه بیشتر استان خوزستان استفاده شایانی برد و چرخ صنعت گردشگری شهرستان دزفول را نیز به گردش درآورد.



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی، خانه ی تاریخی نیل ساز، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 به گزارش ایرنا خانه های تاریخی بافت دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت ملی ایران می باشند ، بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده و با وجود ویژگی های خاص و منحصر به فرد بنا و قدمت آن، تاکنون در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده و در معرض آسیب قرار دارند.
خانه تاریخی عبدی دزفول با 410 متر مربع مساحت یکی از بزرگترین بناهای موجود در محله ساکیان می باشد که کاربرد مسکونی داشته و نامگذاری آن براساس نام مالک آن صورت گرفته است.
بنای موصوف در انت های کوچه ای در محله ذکر شده قرار دارد که ورودی آن زمانی در زیر ساباطی به نام ساباط عبدی قرار داشت اما اکنون این ساباط تاریخی تخریب شده است.
ازجمله ویژگی های خاص معماری این اثر می توان به ورودی بنا که سردری با تزئینات آجری زیبا و دارای کتیبه ای با تاریخ 1353 هجری قمری است اشاره کرد.
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول خانه تاریخی عبدی با مساحتی حدود 410 متر مربع به صورت حیاط مرکزی در دو طبقه بنا شده که با پلانی مربع شکل در تمامی ضلع های آن ساخت و ساز معماری صورت گرفته و در نمای شمالی بنا نقوش آجری به همراه تاریخ 1349 هجری قمری به چشم می خورد.
نجمه مورث نوری افزود:فضاهای اصلی در ضلع غربی بنا شده و به لحاظ برخورداری از نور مناسب از بهترین نوع چیدمان فضایی می باشد ضمن اینکه در ضلع شمالی بنا نیز در طبقه همکف فضاهای خدماتی شامل آب انبار و انباری و در طبقه اول فضاهایی با ارتفاع کمتر و نماسازی متفاوت احداث شده است.
در ضلع شرقی نیز در طبقه های همکف و اول تعداد زیادی اتاق وجود دارد که در نماهای آن تزئینات آجری زیبا و متنوعی مشاهده می شود.
مورث نوری افزود:با همه ارزش های این بنای تاریخی تاکنون تعیین حریم نشده و حتی ساباط جلوی بنای موصوف که متعلق به همین خانه بوده در سال 84 تخریب شده است.
abddi
از جمله دخل و تصرفات انجام شده در این بنا می توان به نصب ناودان به شیوه نادرست، مسدود کردن برخی دهانه ها و طاق نماهای موجود در نما ، کف سازی سیمانی حیاط و پلکان بام ، تعویض درب های چوبی و نصب درب های فلزی اشاره نمود که باعث آشفتگی منظری شده و لوله کشی نادرست بنا نیز باعث گسترش رطوبت در پای دیوارها شده است ،
علاوه بر آن اجرای سامانه روشنایی نادرست نیز سبب آسیب دیدگی بیشتر بنا گردیده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین گفت:خانه تاریخی عبدی سالهاست که به حال خود رها شده و خالی از سکنه است و چون زندگی در آن جریان ندارد همین امر سبب تخریب بخش هایی از آن شده است.
در این میان خانه تاریخی عبدی با وجود آجرکاری زیبا و نمونه ای از معماری ایرانی در جنوب کشور به شمار می رود که تاکنون در ردیف خانه های ثبت ملی قرار نگرفته است.
خانه عبدی این ظرفیت را دارد که در صورت ثبت ملی و بهسازی به صورت موزه ای گردشگری و یا اقامتگاهی سنتی مورد بهره برداری قرار گیرد تا گردشگرانی که از استان خوزستان دیدن می نمایند از فضای تاریخی و معماری آن بهره مند شوند.
 خانه تاریخی عبدی به عنوان یک بنای تاریخی با ارزش با سبک معماری سنتی دزفول نام برد و گفت:آجر کاری خوب ، ایوان و اتاق های بزرگ از جمله ویژگی های این بنای تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار است.
 مساحت خانه عبدی را 410 متر مربع عنوان کرد و افزود:اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر تامین اعتبار لازم برای مرمت این خانه تاریخی است.
 با اشاره به اقداماتی که برای مرمت خانه های تاریخی دزفول صورت گرفته است .در سالهای اخیر 30 خانه تاریخی در دزفول مرمت و بازسازی شده ضمن اینکه مرمت و بازسازی خانه تاریخی قلمبر دزفول نیز توسط میراث فرهنگی از ابتدای امسال آغاز شده است.
همه خانه های تاریخی دزفول نیاز به مرمت و بازسازی دارند لذا اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر جذب هفت میلیارد ریال اعتبار برای مرمت خانه های تاریخی است تا سه خانه تاریخی را مرمت کند.
بیش از 80 خانه تاریخی در بافت قدیم دزفول وجود دارد که برای معرفی هرچه بهتر آنها تابلوهایی حاوی اطلاعاتی چون اسم خانه ، شماره ثبت ملی و دوره تاریخی ساخت بنا درج شده است.
این خانه های تاریخی متعلق به اواخر صفویه و دوره قاجار می باشند .خانه سوزنگر،خانه قلمبر ، خانه باغبان ، خانه صمیمی ، خانه قصاب و خانه خلج از جمله خانه های تاریخی معروف و زیبای دزفول می باشند که با معماری زیبا از ارزش تاریخی بالایی برخوردار می باشند.
در بافت قدیم دزفول با 200 هکتار وسعت بین 200 تا 300 اثر تاریخی وجود دارد.






طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی عبدی، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه عبدی،
ارسال توسط نجمه نوری
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "خلج قصاب" دزفول که جزو آثار ثبت شده ملی است سال‌ها است که بدون توجه و برنامه خاصی، بلا استفاده و مرمت نشده رها شده و در معرض فرسودگی است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: بافت قدیم شهر دزفول یکی از آثار بی‌بدیل در فضای معماری شهری است. در دوران گذشته در تزیینات بناها به شیوه‌های مختلف و در قسمت‌های مختلف یک بنا از آجر با تزیینات مخصوص آن قسمت به کار برده شده که زیبایی خاصی به بناهای قدیمی شهر داده است. اکثر بناهای این بافت آجری بوده و به همین دلیل این شهر به موزه‌ی آجری ایران نیز شهرت دارد.

او ادامه داد: در گذر از این بافت تاریخی خانه قدیمی "خلج قصاب" به چشم می‌خورد. این سازه ارزشمند در محله قلعه و کوچه مجدیان در بین زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و باشکوهی چون تیزنو، شایگان، باییز و کوهی‌نژاد و در کنار بافت بازار قدیم واقع بوده و از طریق گذر معزی با مسجد بازار و سایر عناصر کهن شهری در ارتباط مطلوب بوده است. با توجه به خصوصیات و شیوه معماری آن، قدمت این بنا به اوایل دوره قاجار یعنی حدود 200 سال پیش می‌رسد.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه تاریخی خلج قصاب با توجه به دارا بودن ارزش‌های معماری سنتی و اصیل در تاریخ 17 اسفند 81 به شماره 7589 به ثبت ملی رسید و مالکیت آن ورثه‌ای و به صورت خصوصی است.

این دوستدار میراث فرهنگی درباره خصوصیات این خانه تاریخی توضیح داد: تزیینات زیبای بنا به صورت آجرکاری، خون‌چینی در دو نوع خون‌چینی الحاقی و خون‌چینی شالوده‌ای در قسمت کتیبه جبهه جنوبی و نیز سطح جانبی حیاط مرکزی به چشم می‌خورد. رگ‌چینی به صورت تزیینی و ساده و دیواره یا جان پناه پشت بام به صورت مشبک آجری است. گچ‌بری و تُنک‌بری در اتاق واقع در جبهه شرقی بنا قرار دارد و شومینه دیواری که در آن هنر گچ‌بری و تُنک‌بری به کار رفته است.

وی افزود: این بنا با مساحتی حدود 270 متر دارای مشخصاتی همانند حیاط مرکزی شمالی جنوبی و ساخت‌وساز در جبهه شمالی جنوبی و شرقی است. مصالح به کار رفته در آن شامل آجر، خشت، ملات گل، کاه‌گل، آهک، گچ و ساروج است. همچنین سازه بنا از خشت و سطوح بیرونی، نما و کف‌ آن آجری و پوشش بام از کاه‌گل است.


مورث‌نوری یادآوری کرد: این بنا از دیرباز مسکونی بوده و از جمله خصوصیات بارز آن وجود ایوان رفیع و عریض است که به صورت طاق و تویزه اجرا شده است. از دیگر خصوصیات بارز این بنا که در برخی دیگر از این بناها وجود دارد حیاط دو طبقه آن است. حیاط پایین را به صورت حیاط و بالایی را به صورت صحن بالا می‌شناختند.

nnccc
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول، سازه این بنا سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است ولی تاکنون هیچ گونه برنامه مرمت خاصی روی آن صورت نگرفته و خالی از سکنه رها شده است. به دلیل این که زندگی در این سازه وجود ندارد سبب شده که آسیب‌دیدگی و تخریب بیشتری را برای بنا در پی داشته باشد.

او اضافه کرد: در برخی قسمت‌ها ترک‌هایی در آن به وجود آمده که ادامه آن به کلیت بنا آسیب جدی می‌رساند. نکته جالب توجه بنا، ابعاد و تناسب نسبتا بزرگ در آن به خصوص ایوان بزرگ و اتاق همجوار با آن است که عظمت و بزرگی خاصی به بنا بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: متاسفانه در دوران جنگ تحمیلی بر اثر موج انفجارات در سال 66-67 دیواره جنوبی ضلع جنوبی آن آسیب دید و پس از آن تعمیر مختصر شد. در چوبی اصلی آن در حال حاضر وجود ندارد و جای خود را به یک در فلزی نامناسب داده است.

مورث‌نوری گفت: این سازه که یکی از شاهکارهای معماری در جنوب کشور است به رغم ارزش‌های بی‌نظیری که دارد در صورت نبود توجه به معماری و قدمت تاریخی ارزشمند بنا و آثار تاریخی همجوار آن دچار فرسودگی و تخریب بیشتر خواهد شد.

وی افزود: با توجه به اهمیت خانه خلج قصاب که جزو آثار ثبت ملی شده به شمار می‌رود و موقعیت خاص آن که نه تنها یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های بافت کهن دزفول بلکه جزو قدیمی‌ترین خانه‌های ایرانی موجود به شمار می‌رود و علاوه بر آن همجواری با گذر معزی و بازار تاریخی شهر دزفول بر ارزش‌های آن می‌افزاید می‌توان با مشارکت بخش خصوصی و اداره میراث فرهنگی برنامه‌ریزی‌هایی برای مرمت، بازسازی و بهسازی آن انجام داد تا به شایستگی از ظرفیت‌های آن استفاده شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری که خانه خلج قصاب در آن قرار گرفته این ظرفیت را دارد که با مرمت و بهسازی و معرفی صحیح استفاده مناسبی از آثار موجود در آن صورت گیرد تا علاوه بر حفظ هویت بافت تاریخی دزفول از جنبه‌های اقتصادی و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان موثر باشد، از این رو حمایت از مرمت این بنای تاریخی نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان حفاظت آثار تاریخی کشور و متولیان توسعه گردشگری کشور است.




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت قدیم، معماری دزفول، خانه تاریخی خلج قصاب دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 7 شهریور 1394
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" سرمایه ارزشمند فراموش شده در معرض آسیب جدی قرار دارد.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: استان خوزستان از ظرفیت گردشگری خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" دزفول محروم مانده است. این خانه نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان گردشگری استان خوزستان و میراث فرهنگی کشور است.

او یادآور شد: بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. به عقیده بسیاری از بزرگان شهرسازی، امر احیا و مرمت بافت‌های تاریخی امری آیینی و مداوم است و لازم است مرمت، احیا، بهسازی و نوسازی بناها به گونه‌ای انجام شود که کلیت مجموعه هویت خود را از دست ندهد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" دزفول در حاشیه شمال غربی محله قلعه و در گذر تاریخی منصوری مشرف بر رودخانه دز واقع شده است. این بنا در مجاورت قدیمی‌ترین هسته شهر قرار دارد. براساس ساخت و معماری و نوع تزیینات و بافت پیرامون آن قدمت این سازه ارزشمند به اوایل دوره قاجاریه و بیش از 100 سال برمی‌گردد. مالک بنا خاندان کوهی‌نژاد هستند، از این رو این اثر هم‌اکنون به خانه "کوهی‌نژاد" معروف و مشهور است.

او ادامه داد: گسترش این بنای تاریخی زیبا را می‌توان به صورت عمودی دانست که ناشی از محدودیت زمین برای احداث در گذشته است. متراژ بنا 255 متر و به صورت حیاط مرکزی در 2 طرف ساخته شده که در طبقه همکف فضاهای خدماتی و طبقه فوقانی اتاق‌ها برای پذیرایی و استراحت پیش‌بینی شده است.

مورث‌نوری با بیان اینکه سازه اصلی این بنا از خشت و نما و تزیینات آن از آجر تشکیل شده است، اظهار کرد: مصالح به کار رفته در ساخت این بنای با ارزش، خشت آجر، گچ، آهک و قلوه سنگ رودخانه‌ای و ساروج است.

وی اضافه کرد: از جمله ویژگی‌هایی که این بنا را با سایر آثار و ابنیه تاریخی متمایز می‌کند می‌توان به دسترسی به خیابان اصلی، داشتن دید مستقیم به مناظر طبیعی رودخانه و ساحل دز، داشتن نمای بیرونی به نحوی که قسمت اعظمی از کالبد بافت شهری پیرامون را به خود اختصاص داده است، دارا بودن عناصر خاص معماری بومی منطقه شامل سر در، دهلیز و دالان ورودی حیاط مرکزی و انواعی از طاق‌ها و قوس‌ها و تزیینات خون‌چینی و حوض‌خانه اشاره کرد که در مجموع بنای تاریخی ارزشمندی را شکل داده‌اند، بنابراین نیازمند توجهی ویژه است.

او یادآور شد: این بنا در گذشته کاربری مسکونی داشته است و هم‌اکنون به صورت کارگاه رنگ‌آمیزی و نجاری از آن استفاده می‌شود که باعث تخریب بیشتر آن شده است. ورودی بنا به صورت رفیع و کم عرض و گسترش کلی بنا عمودی است و پلانی مثلثی شکل دارد.

عضو انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول با اشاره به اینکه جبهه شرقی این ساختمان شامل طبقه همکف و فوقانی است، توضیح داد: از ویژگی‌های این طبقات می‌توان به برگه‌های ورودی تزیین شده با آجر به شیوه آجرکاری خون‌چینی شامل نیم ستون آجری یا مقرنس در طبقه همکف و در طبقه فوقانی درگاه ورودی که بخش‌های تزیینی آن با شیوه رگ‌چینی آرایش یافته اشاره کرد. خانه تاریخی "کوهی‌نژاد" نمونه تحسین‌برانگیزی از معماری ایرانی در جنوب کشور است. این بنای ارزشمند در تاریخ سال 1381 به شماره 7581 ثبت ملی شده است.

وی بیان کرد: با همه این ارزش‌های برشمرده شده به دلیل عدم سکونت در آن از نظر سازه‌ای متاسفانه آثار فرسودگی و ریزش مصالح در برخی از قسمت‌ها و بروز ترک در برخی قسمت‌های سازه مشاهده می‌شود و این یکی از آسیب‌های جدی موجود در بناست.

مورث‌نوری ادامه داد: به رغم ظرفیت ارزشمندی که این بنای تاریخی دارد و نقشی که می‌تواند در توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان ایفا نماید سال‌ها است که متروکه رها شده است. با توجه به اهمیت حفظ این بنا با اقداماتی نه چندان هزینه‌بر مانند سبک‌سازی بام و عایق‌کاری سنتی، آجرفرش و تمیز کردن سقف‌ها و جداره‌ها می‌توان تا حد زیادی مانع از بین رفتن بیشتر این بنا شد.

این دوستدار میراث فرهنگی یادآور شد: خانه تاریخی کوهی‌نژاد علاوه بر دارا بودن تمام عناصر سنتی آجرکاری و قرار گرفتن در زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و با شکوهی همچون شایگان، باییز، تیزنو و خلج قصاب این امکان را دارد که با ورود سرمایه‌گذار بخش خصوصی تغییر کاربری یافته و از آن به عنوان سفره‌خانه سنتی، چای‌خانه یا محل دایمی نمایشگاهی برای به نمایش گذاشتن آثاری چون نسخ خطی و ظروف قدیمی و همچنین موزه‌ای خصوصی و نگارخانه و حتی محلی برای اسکان مسافران و گردشگران استفاده شود.

عضو انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول بیان کرد: این بنا در کنار همه این فرصت‌ها با توجه به موقعیت ویژه‌ می‌تواند مرکزی برای توسعه گردشگری شهرستان دزفول باشد و با همکاری آژانس‌های مسافرتی از این خانه به عنوان مکانی برای تهیه و فروش بلیت و راهنمایی تورهای گردشگری سود برد. وجود چنین مجموعه بی‌نظیری در قدیمی‌ترین محله دزفول می‌تواند سالانه هزاران گردشگر را پذیرا باشد و علاوه بر رونق صنعت گردشگری شهرستان دزفول استان خوزستان را به عنوان یکی از مقاصد سفر در کشور مطرح کند.
منبع: ایسنا
عکس:محمدآذرکیش

دزفوللل



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، کوهی نژاد، خانه کوهی نژاد دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 14 مرداد 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی سیدصدر دزفول فرصتی برای راه‌اندازی موزه توسط بخش خصوصی در استان خوزستان است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: این بنای ارزشمند پتانسیل مناسبی برای رونق و تنوع بخشیدن به صنعت گردشگری شمال خوزستان است اما در برنامه‌ریزی‌های گردشگری استان به آن توجه لازم صورت نگرفته است.

وی افزود: بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به ‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص آن ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. این بافت تاریخی و زیبا در خود ده‌ها اثر ثبت ملی شامل ساباط‌ها، خانه‌ها، حمام‌ها، مساجد و گذرهای تاریخی را جای داده که امکان بهره‌گیری از این بافت در توسعه صنعت گردشگری منطقه شمال خوزستان به خوبی مهیا است. تاکنون فرصت‌های گردشگری آن به خوبی معرفی نشده و از این ظرفیت استفاده شایسته‌ای نشده است.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه قدیمی سیدصدر یکی از بناهای ارزشمند بافت تاریخی دزفول است که در خیابان امام خمینی شمالی کوچه شهدا، محله کتکتان، نرسیده به کوچه خیمه‌گاه و در نزدیکی محله کرناسیون که خود یکی از مناطق ارزشمند و تاریخی شهر دزفول می‌باشد واقع شده است. قدمت این سازه ارزشمند به اواسط دوران قاجار و به بیش از دو قرن پیش بازمی‌گردد. از جمله ویژگی‌های خاص معماری این بنا می‌توان به سردری کوچک و زیبا با تزیینات آجرکاری ساده نام برد.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی، هنگام بازدید از این خانه پس از عبور از سردر ورودی به هشتی کوچک و زیبایی می‌رسیم که با داشتن یک پله کم ارتفاع حریم خصوصی بنا کاملا تعریف شده است. در معماری دزفول خانه‌ها دو حیاط بیرونی و اندرونی داشته‌اند که حیاط بیرونی ویژه مهمانان با تزیینات آجری بیشتر و حیاط اندرونی ویژه اهل خانه برای امور روزانه مورد استفاده بوده است.

وی ادامه داد: در برخی خانه‌ها نظیر خانه سیدصدر که متراژ آن ۱۸۷مترمربع می‌باشد حیاط خانه تقریبا کوچک است و امکان در نظر گرفتن دو بخش خانه وجود نداشته است ولی در عوض در قسمت شمالی آن فضاهای خدماتی و انباری و در ضلع جنوبی آن فضاهای اصلی و شوادان و شبستان قرار گرفته که متناسب با اقلیم منطقه‌ای دزفول بهترین نوع چیدمان فضایی محسوب می‌شود. از دیگر ویژگی‌های خاص این بنا می‌توان به فضای داخلی آن اشاره کرد. اتاق‌های موجود در طبقه همکف شامل یک ایوان بزرگ (شدادی) و اتاق‌های کوچکی در طرفین آن می‌باشد. از بارزترین ویژگی‌های خانه موصوف علاوه بر سر در زیبا و کوچک آن مقرنس‌کاری یا گوش‌پره‌ای است.

صدر

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با اشاره به این که در شبستان این بنای تاریخی نسخ خطی و اشیائ قدیمی ارزشمندی از خاندان سید صدر موجود است یادآور شد: کاربری بنای مذکور در گذشته به صورت مسکونی و در حال حاضر مالکیت آن خصوصی و در اختیار خاندان آقا سید شمس‌الدین صدر، یکی از علمای دزفول، است. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته نقشه این خانه نیز توسط سید شمس‌الدین طراحی شده و به این جهت با دیگر بناهای اطراف متفاوت است. خانه سیدصدر به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری به شماره ۲۰۱۳۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث‌نوری ادامه داد: با توجه به اهمیت حفظ این بنا در سال‌های اخیر با مشارکت مالکان خصوصی و سازمان نوسازی و بهسازی و زیر نظر اداره میراث فرهنگی مراحل نوسازی و بهسازی آن انجام شد. با این همه بنا خالی از سکنه رها شده است و زندگی در آن جریان ندارد. در عین حال مالکان این بنا به اهمیت این اثر تاریخی آگاهی کامل دارند و برای زنده نگه داشتن یاد و نام آبا و اجداد خود قصد برپایی نمایشگاهی از آثار و اسناد قدیمی در این مکان را دارند. پیشنهاد می‌شود برای مددرسانی به عاملان این اقدام فرهنگی زمینه مقدمات اولیه آن با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان فراهم شود.

این دوستدار میراث فرهنگی تصریح کرد: خانه سیدصدر این ظرفیت را دارا است که با همکاری سازمان‌های مرتبط، تبدیل به موزه خانوادگی خاندان صدر شود. در کنار آن می‌توان از این خانه قدیمی زیبا برای برگزاری کلاس‌های آموزشی صنایع دستی استفاده شود. همچنین در سال گذشته مراسم روز جهانی کودک با همکاری یونیسف در این خانه باشکوه و قدیمی برگزار شد.

وی با ابراز امیدواری برای توجه بیشتر به این اثر و تبدیل آن به موزه و بازدید منظم گردشگران از این بنای تاریخی گفت: استفاده صحیح از این بناهای تاریخی ضمن حفظ هویت اصیل شهر دزفول سبب رشد فرهنگی و گردشگری استان خوزستان شده و زمینه‌ را برای حفظ سایر آثار تاریخی استان نیز فراهم می‌آورد.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه های تاریخی دزفول، ایران، خوزستان، خانه تازیخی سیدر صدر دزفول، بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 10 مرداد 1394
از پیچ و خم کوچه های این شهر کهن که می گذری و  دیوارهای آجری بلند بر سرت سایه می افکند تا از گزند آفتاب در امان بمانی . کوچه ها آغوشی باز است برای رهگذری خسته که از آشفتگی و هیاهوی شهر رهیده و به این مامن رسیده است.بازی نور و سایه در عبور از کوچه به ساباط ، گویی آرامشی عمیق در وجودت جوانه می زند.آرام و آهسته گام بر میداری، زمین فرش شده است با قلوه سنگ هایی که ره آورد سفر آب است از فراز کوه ها بر پهنای رودخانه زلال دز .
پس از عبور از ساباط در جانب شمالی کوچه ای بن بست به ورودی خانه سوزنگر می رسی با سردری ظریف و تزئیناتی ساده که گویی چشمانت را به جهانی دیگر می گشاید و تو را از مرز خیال به واقعیتی وصف ناشدنی می رساند. سادگی و بی پیرایگی بنا در کنار در چوبی تمام می شود و این تفسیر ملموس درونگرایی است؛ چنان که گویی معمار مایل نیست آنچه را با سرانگشتان هنرمندش آفریده است به راحتی بر سر کوی و برزن به نمایش بگذارد .
به هشتی می رسی ، سقف با چرخش طاقها و قوسها و چینش شاپرکها و پاباریک ها استوار گردیده و تو را از رفتن باز می دارد . سکونی همراه با تامل ؛ حکیمانه محرمیت را به ارمغان می آورد.
پلکانی در گوشه هشتی تو را به اشکوب بالاییهدایت می کند و این گونه اندرونی از بیرونی جدا می شود. طبقه همکف حیاط بیرونی و طبقه اول اندرونی بناست. بیرونی محل انجام مراودات اجتماعی صاحب خانه ، برگزاری میهمانی ، مولودی خوانی ، مرثیه خوانی و  … می باشد.
بنا حیاط مرکزی است و ایوان و ایوانچه هایی با طاقهای هلالی و پنج او هفت پیرامون آن بنا شده است. بر پیشانی یکی از طاقها ، درست در مقابل ایوان ورودی ، کتیبه ای حکاکی شده با نام مبارک پنج تن آل عبا (ع) وجود دارد . حوضخانه ای در گوشه حیاط به چشم می خورد . در قدیم الایام سقاها آب را با مشک از رودخانه آورده و برای مصرف روزانه ساکنین در حوض خانه ها ذخیره کرده اند.
طبقه اول یا اندرونی نیز شامل پیش بام ، ایوان و اتاقهایی در پیرامون آن است و نماهای آن از تزئینات آجری متنوعی تری برخوردار است.
آجر پرکاربردترین مصالح در معماری سنتی دزفول است که معمار چیره دست با تراشیدن آن در اندازه ها و شکل های مختلف شگفتی آفریده است. کف و دیوارها ، طاق و قوس ها ، تزئینات خوون چینی متنوع ، ستون های گرد و سرستونهای پلکانی با نام سنتی کرتله ، جانپناه های مشبک ؛  همگی از جنس آجرند و این وحدتی که در عین کثرت اشکال و احجام به کار رفته در این بنا دیده می شود زیبایی آن را دوچندان نموده است .

متن: زهرا گیتی فروز

عکس: محمدآذرکیش

sozangar



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه سوزنگر دزفول، خانه تاریخی سوزنگر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول (دزپارس) گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور است که تاکنون ثبت ملی نشده است.

نجمه نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار داشت: این خانه نیازمند توجه جدی از سوی میراث فرهنگی خوزستان برای مرمت و معرفی و استفاده از ظرفیت آن برای توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان است.

وی خاطرنشان کرد: بافت قدیم شهرستان دزفول با قدمتى بیش از یک هزار سال در مركز شهر و در كنار رودخانه دز شكل گرفته است. خانه‌های قدیمی بزرگ و زیبا از جمله عناصری هستند كه در این بافت ارزشمند به چشم می‌خورند و بخش اعظمی از هویت تاریخی، معماری و فرهنگی آن را شکل می‌دهند و در کنار آن مساجد، بقعه‌ها، حمام‌ها، كاروانسراها، بازار قدیم و… بافتی خاص و کم نظیر با ویژگی‌های منحصر به فرد را در شهر دزفول شکل داده‌اند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از خانه‌های ارزشمند بافت قدیم دزفول است. این بنا متعلق به خان محله سیاهپوشان به نام جعفرخان سهرابی است که دلیل نامگذاری این بنا همین می‌باشد. با توجه به کتیبه‌های موجود در این بنا قدمت آن به سال ۱۳۳۹ هجری قمری یعنی به اواخر دوران حکومت قاجار می‌رسد. این خانه تاریخی در خیابان امام خمینی شمالی، خیابان قاضی شرقی و در شمالی‌ترین بخش بافت تاریخی شهر واقع شده است. مالكیت بنا خصوصی است و فقط بخشی از آن اخیرا توسط شهرداری دزفول خریداری شده است.

نوری بیان کرد: سر در بزرگ این خانه با تزیینات آجرکاری زیبا و بی‌نظیر و هشتی زیبا از جمله عناصر معماری است که در اکثر خانه‌های قدیمی دزفول وجود دارد و در این بنا به گون‌ ای استثنایی چشم هر بیننده‌ای را مسحور زیبایی خود می‌کند. تزیینات خوون‌چینی که خاص معماری زیبا و اصیل سنتی دزفول است در این بنا به گونه‌ای ویژه خودنمایی می‌کند چیدمان فضاهای خانه به صورت حیاط مرکزی و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است.

او افزود: اندرونی خانه علاوه بر داشتن یک ورودی از حیاط دارای یک ورودی مستقیم با درچوبی و هشتی کوچک از کوچه همجوار نیز می‌باشد. در تمامی جبهه‌های داخلی حیاط ساخت و ساز معمارانه صورت گرفته است. ساختار معماری بی‌نظیر، منظر زیبا، قرارگیری در محله‌ای با مجموعه‌ای از بناهای تاریخی پابرجا، موقعیت مناسب از نظر دسترسی به خیابان اصلی از ویژگی‌هایی است که این بنا را با سایر ابنیه تاریخی متمایز می‌سازد و آن را در شمار اولویت‌های برنامه‌ریزی توسعه گردشگری استان خوزستان قرار می‌دهد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: این خانه با وجود گذشت سالیان زیاد از احداث آن فضای تاریخی خود را تا حدی حفظ کرده ولی به دلیل متروکه بودن بنا سقف فضاهای موجود در جبهه‌های جنوبی و غربی تخریب شده است. ولی دیوارها از ایستایی مناسبی برخوردارند. این خانه تاریخی با متراژ ۹۲۰ متر دارای شبستان، شوادان و اتاق‌های با کاربری‌های متفاوت است. کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده اما با توجه به موقعیت خاص بنا می‌تواند به کاربری‌های متناسب گردشگری اختصاص پیدا کند.

نوری گفت: با توجه به این که این بنا در طول دهه‌های اخیر به صورت خالی از سکنه رها شده دخل و تصرف خاصی در آن صورت نگرفته است. اما گذشت زمان سبب شده آسیب‌هایی چون تخریب سقف اتاق‌ها، وجود ترک در دیوارها، فرسودگی اندود دیوارها، ریزش مصالح در دیوارهای داخلی حیاط و… از جمله آسیب‌های وارده به آن باشد که همین امر توجه به مرمت و پیگیری احیای آن را ضروری می‌کند.

وی اظهار کرد: به دلیل اهمیت این خانه تاریخی و ارزشمند در بافت قدیم دزفول کار احیا، مرمت و نوسازی آن زیر نظر اداره میراث فرهنگی توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول شروع شده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: یکی از موضوعات مهم در خصوص خانه تاریخی سهرابی دزفول این است که با وجود ارزش‌های فراوان این بنا تاکنون ثبت ملی نشده و فقط به عنوان یک پیشنهاد مطرح گردیده است. امید است که اقدامات لازم به زودی این سازه تاریخی ارزشمند در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسد و قابلیت بازدید آن برای گردشگران علاقمند به ابنیه تاریخی فراهم شود. در صورتی که این خانه می‌تواند به عنوان یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور مطرح شود.

نوری ادامه داد: موقعیت ویژه این خانه تاریخی و دسترسی آسان به آن فرصت برنامه‌ریزی‌های فراوانی را برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های گردشگری آن فراهم می‌کند. برای جذب گردشگران بیشتر پیشنهاد می‌شود از این سازه ارزشمند برای ایجاد یک موزه یا سفره‌خانه سنتی و کاربری‌هایی از این دست متناسب با فضای عمومی آن استفاده شود.

سهرابی




طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه سهرابی، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 27 تیر 1394
خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ بافت تاریخی دزفول یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی کشور به‌شمار می‌رود که هویت و معماری خاص آن، ویژگی منحصر به فردی به آن داده است. اما با این وجود نبود برنامه‌ای مشخص برای احیا و زنده نگه داشتن آن سبب شده که بافت روز به روز فرسوده‌تر شده و به تدریج هویت خود را از دست دهد.

به‌گزارش CHN، با وجود ثبت بیش از یکصد اثر در بافت تاریخی دزفول، اما همچنان خانه‌های بسیاری در این بافت وجود دارند که هنوز به ثبت آثار ملی نرسیده‌اند. فعالان میراث‌فرهنگی معتقدند، نزدیک به یک دهه است که تلاش خاصی برای ثبت این آثار ارزشمند از سوی متولیان میراث‌فرهنگی صورت نگرفته است و از همین رو بسیاری از خانه‌های ارزشمندی که دچار فرسودگی شده‌اند، با گذشت زمان و دخالت عوامل جوی و انسانی تخریب می‌شوند و جایگزین آنها بناهایی می‌شود که هیچ‌گونه همخوانی با معماری اصیل بافت تاریخی دزفول ندارد.

«محمد آذرکیش»، فعال میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول در این رابطه به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید: «به طور معمول در بافت‌های تاریخی حتی در صورتی که بناها فرسوده باشند لازم است مرمت، احیا، بهسازی و نوسازی بناها به صورت گفتگویی بین گذشته و آینده صورت گیرد و به گونه ای با بناها برخورد شود که کلیت مجموعه هویت خود را از دست ندهد اما بافت تاریخی دزفول به عنوان بخش مهمی از هویت تاریخی ملی ایران با همه ظرفیت‌ها و ارزش‌های تاریخی خود به سمت بی هویتی پیش می رود و خانه‌های آن بدون هیچ گونه تلاشی از سوی نهادهایی که بایستی از آنها حفاظت شود، تخریب و بی‌هویت می‌شوند.»

پیشتر نیز مدیر اداره میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول با اشاره بر اینکه ۳۰ خانه تاریخی در دزفول درحال تخریب است اعلام کرد، برخی خانه‌های تاریخی دزفول که قدمت آنها به اواخر دوره زندیه می رسد سالهاست که توسط مالکان رها شده است.

رییس اداره میراث فرهنگی دزفول به رسانه‌ها گفته است: «رها کردن این خانه‌های تاریخی توسط مالکان موجب شده تا این بناها به مکانی برای تجمع افراد معتاد تبدیل شده و محدوده بافت تاریخی دزفول از این بابت ناامن شود چنانچه خانه تاریخی قلمبر که مربوط به اواخر دوره زندیه می‌شود از نظر سازه‌ای و فنی مشکلات بسیاری دارد.»

آذرکیش می‌گوید: «برای جلوگیری از این روند و از دست رفتن یکی از بافت‌های تاریخی کشور، نیاز است ضمن توقف روند مجوز تخریب و نوسازی کامل بناها، ضمن اولویت بندی این آثار که ثبت ملی نیستند، نحوه مداخله به صورت بهسازی و مرمت و بازسازی با هویت صورت پذیرد. همچنین برای ساماندهی و جلوگیری بیشتر از بی هویت شدن آن نیازمند توجهی ملی است و کلیت بافت بایستی ثبت ملی شود . زیرا این بافت متعلق به یک شهر و استان نیست بلکه بخشی از با ارزش ترین مجموعه‌های تاریخی کشور است و از بین رفتن آن نابودی معماری اصیل ایرانی است.»

این فعال میراث‌فرهنگی معتقد است، با وجود اینکه صاحبان این خانه‌های ارزشمند حق دارند که از ملک خود استفاده ای بهینه کنند اما تخریب و نوسازی کامل این خانه‌ها بدون توجه به هویت بافت تاریخی دزفول در سال‌های اخیر سبب شده که این بافت بیشتر شکل فرسوده پیدا کند. این درحالی است که هزینه‌های بالای مرمت، مالکان بناها را به انتخاب ساده‌ترین راه ممکن تشویق می نماید و در نهایت به تخریب خانه بپردازند. از این رو نیاز است برای حفظ بافت تاریخی دزفول، توجه ویژه‌ای از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور صورت پذیرد تا این بافت ارزشمند بیش از این آسیب نبیند و در نبود توجهی ویژه، جان ندهد.

بافت



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بازار بافت سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، بافت قدیم دزفول دررسانه ها، بافت سنتی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
(تعداد کل صفحات:7)      [1]   [2]   [3]   [4]   [5]   [6]   [7]  

آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin