تبلیغات
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول
بافت تاریخی و معماری دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت فرهنگی و تاریخی ایران

مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 17 تیر 1395
Zarshenas sunshade of Dezful
Iran has many hostorical cities that each one of them with its special architecture and atmosphere has many attractions for visit.Each one is such a sealed mystery that needs to be discovered

ساباط زرشناس دزفول

 Historical context of Dezful is one of Iran's historical attractions and sealed mysteries that makes viewers to watch its passes and monuments.One of this context's valuable buildings is Zarshenas sunshade that isone of beautiful passes of this city's historical context.Zarshenas sunshade is located in Haft par alley in context's bricky alleys and Moghadamian neighbourhood of this city and its dating back more than a century.Because of having valuable historical bricky context Dezful is cradle of some parts of Irani's traditional architecture and many works of that have been registered in the Iran's national index. Zarshenas sunshade ,monuments like Firuzi(Aramesh) home, Molahaji mosque, Kpsh sunshade,... has made the area valuable and is one of valuable focuses for visit textures of the city.The traditional pass leading to Zarshenas sunshadewith its beautiful bricky architecture guides people to a spiritual feeling and invite them to a pleasant lull.
If you are travelling to Khuzestan, you can make visit of Dezful's historical contexts one of special parts of  your visiting.Visiting the place will be pleasant on most days of year specially since Mehr (late September) to the end of Ordibehesht(late May)
 
Translated by: Roya Delgosha

Text & Photo: Mohammad Azarkish




طبقه بندی: ساباط های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، ساباط زرشناس دزفول، ساباط های دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : دوشنبه 17 خرداد 1395
ساباط در زبان فارسی دارای ریشه‌ای کهن است. بخش اول آن «سا» به‌معنای آسایش و بخش دوم آن «باط» نمودار ساختمان، آبادی و عمارت است که این نوع معماری خاص مناطق آب و هوای گرمسیر و کویری است.
ساباط ساخته می شود تا با سایه اندازی و ایجاد مسیری خنک برای رهگذران، آنها را از شدت تابش نور خورشید و گرما  محافظت کند.
در بسیاری از این ساباط‌ها ورودی چند خانه  در کنار هم قرار گرفته است که از نظر افزایش حس همسایگی و همبستگی محله‌ای حائز اهمیت است.
فضاها در معماری به سه دسته فضاهای باز ، نیمه باز و فضاهای بسته تقسیم میشوند. ساباط در گروه فضاهای نیمه باز قرار میگیرد.
نیمه باز بودن ساباط ها در تابستان به پدید آمدن کوران هوا منجر ‌شده و هوای درون ساباط را از بیرون آن خنک‌تر می‌کند، همین ویژگی در زمستان به گرم‌تر شدن هوای درون ساباط نسبت به  گذرهای روباز می‌انجامد.
ساباط‌ها هم‌چنین مایه‌ی یکپارچگی و استواری خانه‌های کنارشان هستند و به آنها در پایداری در برابر نیروهای پدید آمده از فشار سازه کمک می‌کنند.
ساباطها گاهی در انتهای کوچه ای بن بست  ، گاهی در امتداد یک گذر و گاهی در تقاطع دو گذر عمود بر هم قرار می گیرند و همین تنوع در موقعیت احداث ساباط، منجر به خلق سازه هایی بی نظیر شده است.
معمولاً پشت‌بام ساباط‌ها مورد استفاده واحدهای هم‌جوار قرار می‌گیرد که برخی به‌صورت اتاقی مشرف به کوچه جلوه‌گر شده و یا به عنوان فضایی روباز استفاده شده است

متن:زهرا گیتی فروز
عکس: محمدآذرکیش

ساباط های دزفول



طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول،  ساباط های دزفول،  گذرهای تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، ساباط، بافت تاریخی دزفول، گذرهای تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 12 اردیبهشت 1395
دزفول- خانه تاریخی «گلچین» یکی از آثار ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان به دست فراموشی سپرده شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان ندارد.

خانه تاریخی گلچین دزفول

هرچند با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل از افراد مختلف با تحصیلات و مشاغل گوناگون  درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «گلچین» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

نبود برنامه ای هدفمند

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار می کند: در هجوم شهرسازی بی هویت مدرن، خانه های تاریخی و بافت آجری آن یکی پس از دیگری در نبود برنامه ای هدفمند برای احیای آنها فرو می ریزند و یا در تعریض کوچه ها و معابر، منظر تاریخی خود را از دست می دهند.

نجمه مورث نوری می افزاید: با این همه بیش از ۱۰۰ اثر در این محدوده به ثبت رسیده که برنامه ریزی جهت استفاده صحیح از آنها موجب حفظ بخش زیادی از فرهنگ و هویت این سرزمین می شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول عنوان می کند: در مرکز شهر دزفول، خانه گلچین با معماری زیبا و اصیل خود یکی از بناهای تاریخی محسوب می شود که با وجود اینکه به شماره ۱۴۷۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اما تا کنون هیچ بهره برداری صحیحی از آن نشده و مرمت آن نیز سال هاست نیمه کاره رها شده است.

مورث نوری با بیان اینکه خانه تاریخی «گلچین» از نظر موقعیت قرارگیری در محله تاریخی مسجد در مرکز شهر و درخیابان طالقانی غربی کوچه فیروزه قرار گرفته، تصریح می کند: این خانه که یکی از زیباترین خانه های بافت تاریخی و ارزشمند دزفول محسوب می شود از نظر مشخصه های معماری بی نظیر است.

وی با اشاره به اینکه بنای خانه قدیمی گلچین به صورت یک حیاط کوچک در مرکز خانه همراه با نقوش زیبای خوون چینی است، می گوید: نقوشی که با خلاقیت وصف ناشدنی معماران خوش ذوق سنتی دزفول کنار هم خلق شده اند زیبایی غیرقابل وصفی به این مکان تاریخی داده اند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول درادامه با بیان اینکه فضاهای بیرونی و اندرونی خانه گلچین در طبقات ساخته شده اند، می افزاید: قدمت اولیه بنا با توجه به نوع تقارن‌های موجود در پلان و نما و تزئینات آجری پیرامون حیاط که از زیبایی‌های معماری این بنای تاریخی به شمار می‌آیند به بیش از ۱۰۰ سال و به دوره  قاجاریه می رسد که تا اوایل دوره  پهلوی تغییراتی در آن اعمال شده است.

مورث نوری، کاربری خانه گلچین در گذشته را مسکونی عنوان می کند که بخشی از آن به عنوان عصار خانه یا کارگاه ارده کشی مورد استفاده قرار گرفته و در حال حاضر در مالکیت اداره میراث فرهنگی شهرستان است.

عدم اختصاص اعتبار لازم

وی عنوان می کند: با وجود اینکه به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه تاریخی گلچین امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسی و اتوبوس در مسافت‌های شهری با سهولت انجام گرفته و از این حیث برای ارائه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است و طی سالهای ۸۸-۸۹ مرمت شده، ولی متاسفانه به علت عدم تخصیص اعتبار لازم نیمه تمام مانده و در حال حاضر به صورت متروکه رها شده است در صورتی که می توان با مشارکت موسسه ها و شرکت های مختلف موارد متعددی درراستای کاربری آن در نظر گرفته و جانی دوباره در کالبد تاریخی خانه گلچین دمید.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآور می شود: موقعیت قرارگیری خاص خانه گلچین در میان مجموعه ای عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی دزفول نظیر مجموعه شاهرکن الدین یعنی حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاهرکن الدین،  بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی همچون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می شوند شرایط بسیار مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است.

مورث نوری اظهار می کند: از جمله موارد استثنایی دیگر می‌توان به همجواری این خانه با خانه‌ تاریخی نیل ساز اشاره کرد که این دو خانه تاریخی در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی ، تفریحی سنتی را دارند.

وی گفت: اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان با برنامه ریزی هدفمند و فرهنگ سازی در خصوص استفاده بهینه از بناهای تاریخی استان خوزستان می تواند زمینه حفظ این آثار و رونق هر چه بیشتر صنعت گردشگری به ویژه در بافت تاریخی دزفول را فراهم آورد.

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده بی مهری و کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است درصورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول ازچنین شانسی بهره نبرده است هرچند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنها است. امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی گلچین دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 23 اسفند 1394

حوض در وسط حیاط های کوچک دزفول جایی ندارد. این مسئله اولا به واسطۀ ممانعت از تبخیر آب در اثر تابش مستقیم خورشید و افزایش نیافتن میزان رطوبت محیط بوده است. ثانیا فضای کوچک اکثریت حیاط ها با وجود پلکان شوادان در میان آنها، فضای مناسبی را برای حوض و فعالیت های وابسته به آن تامین نمی کرده است.

مکان حوض به صورتی متفاوت در فضایی سرپوشیده در کنار دیوار حیاط و ترجیحا نزدیک هشتی تعریف می شد و در بعضی موارد با هدایت ناودان اصلی بام به داخل حوض، بخشی از آب لازم را از طریق آب باران تامین می نمودند و در غیر این صورت با برداشت آب از قمش، آن را پر می کردند (تصاویر1و 2).

تصویر 1. حوض مسقف در حیاط کوچک خانۀ پناهی

تصویر2. مکان حوض خانه سوزنگر که توسط آب باران جاری در ناودان پر می شود.


منبع : داعی پور، زینب.1392. گذر و خانه در بافت سنتی دزفول، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی




طبقه بندی: عناصر معماری بافت سنتی دزفول،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: خانه های دزفول، حوض، بافت قدیم دزفول، حوض در معماری، آب در معماری دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 11 اسفند 1394

درخت یکی از عناصر طبیعت است که نقش بسیار بارزی در زندگی بشر داشته و علاوه بر اینکه به عنوان یکی از منابع بسیار مهم تغذیه از ادوار دور شناخته می شده، در فرهنگ و اعتقادات جوامع مختلف نیز تجلی پیدا کرده است)طاهری، 1390). با توجه به ارتباط تنگاتنگ درخت با زندگی بشر، بسیاری از جوامع حالتی از قدسیت را برای درخت قایل بودند. ریشه، تنه و شاخ و ‌‌برگ درختان وجه اسرارآمیزی را القا می کردند و درخت به عنوان نمادی از رابطه بین دنیای زیرزمینی، زمینی و آسمانی درآمد)همان) در بسیاری از جوامع نیز اعتقاد به درختی مقدس به نام "درخت زندگی" داستان های فولکلوریک و اساطیری را تحت تأثیر خود قرار داد. این تأثیرگذاری چنان قوی بود که باعث شد این درخت در هنرهای آنان با گونه های مختلف گیاهی تصویر شد. در هنر ایران پیش از تاریخ، مارلیک، لرستان، در بین النهرین و غیره "درخت زندگی"، ترکیبی از رستنی های گوناگونی است که به طول عمر و زیبایی و سودمندی شان مقدس شمرده می شوند : درخت سدر که چوبش گرانبهاست، نخل که خرما میدهد، تاک بن با خوشه های انگور،... تقدس درخت زندگی باعث شده است که نگاهبانانی همیشه در دو طرف آن به محافظت پردازند، این نگاهبانان می توانند حیوانات واقعی یا افسانه ای باشند)همان).

همچنین کلمه سدر، 4 بار در قرآن کریم در آیات 16 سوره سباء، 28 سوره واقعه، 14 و 16 سوره نجم آمده ‏است.

" (فِی سِدْرٍ مَخْضُودٍ) " . در حقیقت این رساترین توصیفى است که براى درختان بهشتى در قالب الفاظ دنیوى ما امکان پذیر است، زیرا" سدر" به گفته بعضى از ارباب لغت درختى است تناور که بلندیش گاهى تا چهل متر مى رسد، و مى ‏گویند تا دو هزار سال عمر مى‏ کند و سایه بسیار سنگین و لطیفى دارد .

درخت سدر به دلیل سرسبزی آن در تمام فصول سال و نیز پر ثمر بودن آن از برگ تا میوه و تنه و چوب و نیز مقاومتش در برابر بلایای طبیعی و عمر بالایش عموما در میان اقوام از احترام و توجه خاصی برخوردار است این درخت به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی در خوزستان و خاصه در دزفول به وفور یافت می شود تا آنجا كه در گذشته هایی نچندان دور كُنارستان های بزرگ دزفول و شوشتر از اعتبار و شهرت خاصی برخوردار بوده اند و هرساله در فصل زمستان و بهار برداشت میوه ی آن یعنی كُنار و صدور آن به اقصا نقاط كشورانجام می پذیرفته است. با شروع فصل تابستان چیدن برگ های زائد و خشك كردن و كوبیدن و پودر كردن آنها برای تبدیل شدن به سرشوی گیاهی سِدر از شغل های پردرآمد خانوارها محسوب می شده است عجین شدن این درخت با زندگی مردم خصوصا در دزفول باعث به وجود آمدن نزدیكی های عاطفی هم شده است ومردم به دلیل سرسبزی آن سیدّش می نامند و داستان ها و متل ها و نذر و نیازها با آن انجام می دهند كه نتیجه اش گاهی رنگی از واقعیت هم می گیرد (رضاپور،1390).

کاشت زیاد درختان به صورت انبوه در محدودۀ قدیم دزفول به دلایل متعدد( اقلیمی، جنس بستر، چگونگی دسترسی به آب، وجود فضاهای زیرزمینی و ...) ، در معابر هم، مانند خانه ها رایج نبوده اما به صورت تک درخت در میادین محله ای و نیز تقاطع گذرها با انگیزۀ ایجاد شرایط مکث، توجه، سایه اندازی، تلطیف هوای محیط و زیباسازی فضا وجود داشته است. درخت سدر یا «کُنار» ، درخت غالب در بافت قدیم دزفول است. این درخت به لحاظ نیاز به آب کم، در دزفول قدیم که به لحاظِ قرارگیری در سطحی بسیار بالاتر از رود، دسترسی به آب در آن مشکل بود، بسیار مناسب بوده است( داعی، 1392).


طاهری، علیرضا. 1390. درخت مقدس درخت سخنگو و روند شکل گیری نقش واق، باغ نظر، 8، 19

رضاپور، داریوش، 1390. درخت سدر مقدس

داعی پور، زینب . 1392. گذر و خانه در بافت سنتی دزفول، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی




طبقه بندی: عناصر نمادین در معماری سنتی دزفول، 
برچسب ها: ُکُنار، درخت کُنار، سِدر، درخت سِدر، درخت مقدس، دزفول، درختان دزفول،
ارسال توسط مریم سخاوت
دزفول- خانه تاریخی «صنیعی» دزفول یکی از خانه‌های ارزشمند با معماری زیبا در دزفول است که در صورت مرمت می تواند باعث رونق گردشگری این شهر شود.

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی مثل خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، خلج قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز و گلچین سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد.

sanieee

با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای آثار تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به این بناهای تاریخی ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.


خانه تاریخی «صنیعی» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی را در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه در بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر ثبت ملی وجود دارد که هر یک از ویژگی های خاص و منحصر به فردی برخوردار هستند، اظهار کرد: یکی از ارزشمندترین بناهای بافت تاریخی دزفول که به شکلی با شکوه درمحله مقدمیان و کوچه سیمرغ و قلب آن جای گرفته خانه تاریخی صنیعی است
نجمه مورث نوری افزود: این بنا دارای موقعیت خاص و مشرف به رودخانه دز است.

وی عنوان کرد: قرار گرفتن این خانه تاریخی بر روی زمین تپه ماهوری مشرف و توپوگرافی ویژه آن در بستری شیب دار این امکان را فراهم آورده تا معمار با بهره گیری از این قابلیت بتواند به نحو چشم گیری با بازی حجم ها به خلق بنایی هوشمند و مطابق با اقلیم و بستر بنا بپردازد و این عامل مهم موجب طراحی بسیار خاص و زیبای بنا به صورت پلکانی و در امتداد شیب منتهی به رودخانه شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: به نحوی که تمامی فضاهای این خانه در طبقات همکف، اول و شبستان دارای پنجره ها و بازشوهایی رو به آب زلال دز است به همین دلیل جریان هوا در فضاها موجب تهویه طبیعی بنا می شود.

قدمتی ۱۰۰ ساله

مورث نوری با اشاره به اینکه این بنا با شماره ۳۱۲۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و دارای مساحت ۳۵۰ مترمربع است، بیان کرد: خانه تاریخی صنیعی متعلق به دوران قاجار بوده و قدمتش به بیش از ۱۰۰ سال می رسد.

معماری خاص و کم نظیر
وی، معماری خاص و کم نظیر این بنا را مربوط به دو دوره تاریخی عنوان و اظهار کرد: بخش هایی ازاین بنا با پوشش طاق و تویزه ای مربوط به دوران قاجار و بخش هایی دارای پوشش تخت که به دوره پهلوی اول برمی گردد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: نامگذاری بنا بر اساس نام معماران آن صورت گرفته  یعنی استاد معمار حاج ملا مصطفی سازنده بخش قاجار بنا و استاد معمار حاج عبد الحسین صنیعی نیز سازنده بخش پهلوی بنا است.

مورث نوری با بیان اینکه در گذشته و حال، کاربری بنا به صورت مسکونی بوده و هم اکنون مالکیت بنا خصوصی و در اختیار خاندان صنیعی است، اضافه کرد: از ویژگی های خانه تاریخی صنیعی دارا بودن سه حیاط مجزا است که در پیرامون هر کدام از حیاط ها فضاهای مسکونی و خدماتی با زیبایی خاصی طراحی و به اجرا درآمده اند. بنا در دو طبقه احداث شده که با دارا بودن اختلاف سطح های متعدد علاوه برایجاد سایه افکنی بر قسمت ها، فرم و حجم بسیار زیبایی را پدید آورده است.

وی با اشاره به اینکه بخش های قدیمی بنا با پوشش سقف تویزه ای، هنر دست استاد معمار صنیعی است که خالق این بنا و بسیاری از بناهای تاریخی شهر همچون مسجد ملاحاجی، مرمت پل باستانی دزفول، ساباط ها، خانه های بافت تاریخی دزفول و معمار قلعه تاریخی شوش نیز است، تصریح کرد: این بنا دارای دو گونه زیر زمین، شوادان و شبستان است. شوادان این بنا بسیار وسیع، عمیق و دارای فضایی در سطوح مختلف و با عمق های متفاوت از کف حیاط بوده که در نوع خود بی نظیر است.
لزوم بهسازی خانه صنیعی

 وی تصریح کرد: با توجه به ویژگی های خانه تاریخی صنیعی شایسته است که نگاهی نو به این خانه شود. تغییر کاربری خانه صنیعی و تکمیل چرخه ارزش های تاریخی و گردشگری محله مقدمیان که این بناها در آن واقع شده می تواند این محله تاریخی را به یکی از مقاصد ارزشمند برای علاقمندان به گردشگری فرهنگی – تاریخی تبدیل کند.

مورث نوری با بیان اینکه خانه صنیعی به منظور جلوگیری از آسیب بیشتر بنا، در دوره های مختلف توسط مالکان به صورت محدودی تعمیرشده است، گفت: با این وجود با توجه به دخل و تصرفات آسیب رسان به هویت تاریخی اثر، برای بهسازی و آماده سازی آن، ضروری است اقدامات مرمتی لازم از سوی نهادهای مسئول صورت بگیرد.

وی یادآور شد: با توجه به موقعیت خاص قرار گیری خانه صنیعی در بافت تاریخی دزفول و نظر به اینکه این خانه یکی از بناهای ارزشمند سنتی در جنوب کشور بوده و محل سکونت معمار نامی کشور یعنی «حاج ملا مصطفی صنیعی» بوده است، می بایست به شایستگی از پتانسیل های این بنا بهره برداری شده و از آن برای رونق هر چه بیشتر بافت تاریخی دزفول استفاده کرد.


قابلیت تبدیل کاربری بنا

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ادامه داد: این بنا با داشتن ویژگی های از جمله برخورداری از فضاهای باز متعدد شامل سه حیاط و ایوان و پیش بام هایی با منظر رو به رودخانه، به کارگیری مهارت و فن در طراحی و ساخت بنا در دوره های تاریخی متفاوت، همسان سازی ساختار بنا در دوره ای متاخر با بخش های قدیمی تر، استفاده و بهره گیری از شرایط طبیعی زمین در طراحی به نحوی که اثر با بستر خود تعامل مطلوبی دارد و متراژ بالای ۳۵۰ متری بنا و همچنین دارا بودن حیاط و پشت بام های متعدد و مجزا با سرویس های بهداشتی اختصاصی قابلیت تغییر کاربری و تبدیل به هتل، سفره خانه سنتی و یا موزه ی فرهنگی – هنری را دارا است.

مورث نوری تاکید کرد: از این رو نهادهای متولی بافت تاریخی دزفول می توانند با معرفی صحیح این بنای با ارزش به سرمایه گذاران بخش خصوصی و مرمت و بهسازی آن، زمینه  احیای پایدار آن و بهره گیری از ظرفیت آن در جهت رونق صنعت گردشگری استان خوزستان را فراهم کنند که این مهم با همت و توجه به دست می آید




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی صنیعی دزفول، خانه صنیعی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی “طلوعی‌فر” یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین خانه‌های بافت تاریخی دزفول در معرض آسیب جدی قرار دارد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: خانه طلوعی‌فر یکی از بناهای زیبای محله قلعه است که در کوچه ریسمان‌باف و بافت تاریخی دزفول واقع شده است.این بنابه شماره ۲۹۹۱۶ ثبت ملی شده است. قدمت این بنا به دوره قاجاریه می‌رسد اما در دوره‌های مختلف تغییراتی در بخش‌هایی از بنا صورت گرفته است. نام‌گذاری این بنا بر اساس نام آخرین مالکآن در زمان به ثبت رسیدن بنا است.

وی افزود: شهر تاریخی دزفول سرشار از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی است. در صورتی که برنامه هدف‌مندی برای بافت تاریخی آن برنامه‌ریزی شود می‌توان دزفول را به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم استان و کشور تبدیل نماید. خانه طلوعی‌فر در شمار بناهایی قرار دارد که شایسته توجه جدی جهت حفظ، مرمت و بهره‌برداری در این راستا است.

طلوعی فر

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول با بیان این که خانه تاریخی طلوعی‌فر در بخش مهمی از بافت تاریخی قرار دارد خاطرنشان کرد: اطراف آن بناهای شاخص و با ارزشی همچون خانه تاریخی سوزنگر، زرگر، ویسی، نمدمال، چینی‌ساز، رخشان‌فر و ساباط‌های کاروان و باقلیون و مسجد دروازه قرار دارند و همین موضوع حساسیت حفظ این بنا را دو چندان می نماید زیرا احیای بنا و حفاظت اصولی از آن می‌تواند مکمل چرخه مسیر گردشگری در قلب بافت تاریخی دزفول باشد.

او یادآوری کرد: خانه طلوعی‌فر در سال‌های پیش از استحکام سازه‌ای مناسبی برخوردار بود اما در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است به ویژه در سال اخیر که بارندگی بیشتری صورت گرفت خانه‌های آسیب‌پذیر نیازمند توجه ویژه‌ای شده‌اند ونبود رسیدگی فوری بنا را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد زیرا بخش‌هایی از بنا در معرض فروریزی قرار گرفته‌اند
آذرکیش با اشاره به ویژگی‌های معماری این بنا توضیح داد: ورودی بنا کوچک و ساده با تزیینات ساده آجری است و پس از عبور ازدالان ورودی به حیاط مرکزی در چهار جبهه وارد می شویم. در نماهای داخلی حیاط، نمونه‌های زیبایی از طاق‌های پنج و هفت و کلیل دیده می شود. تزیینات گچ‌بری زیبا و ارسی به فضای داخلی حیاط صفایی ایرانی و اصیل می‌دهد. در بالای طاق‌های حیاط تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خوون چینی اجرا شده است.

وی با بیان این که بنا به صورت دو طبقه است خاطرنشان کرد: در حیاط مرکزی آن شکوه آجری خود را به رخ می‌کشد. سه باب مغازه با سازه سنتی جزیی نیز در یکی از ورودی‌های آن قرار دارند که با توجه به عدم رسیدگی مناسب در حال فروریزی قرار گرفته‌اند و سازه آسیب‌ جدی دیده و نیاز به توجه فوری دارند.

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول اظهار کرد: با توجه به موقعیت ویژه‌ای که این بنا دارد و مساحت آن که بالغ بر ۳۲۷ متر مربع است خانه تاریخی طلوعی‌فر پتانسیل بالایی جهت تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد. از یک طرف نزدیکی به خیابان طالقانی و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری تاریخی تبدیل نموده است.

آذرکیش گفت: با توجه به اینکه مالکیت بنا در اختیار میراث فرهنگی است در صورت مرمت و رسیدگی مناسب می‌توان به آینده آن امیدوار بود اما در صورتی که رسیدگی لازم صورت نگیرد با توجه به وضعیت بنا، آسیب جدی دیده و هزینه بهسازی و مرمت آن افزایش خواهد یافت و این موضوع توجه فوری به آن را دو چندان می‌نماید.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی طلوعی فر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 24 آذر 1394
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: حمام تاریخی میان دره دزفول یکی از ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان در معرض آسیب جدی قرار دارد.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است. بناهایی که قرن‌ها تجربه و فن و دانش سنتی مردمان هنرمند و خوش ذوق این دیار را در خود جای داده‌اند. یکی از آثار باارزش در این بافت حمام تاریخی میاندره است که تاکنون توجه ویژه‌ای در راستای بهره‌برداری از ظرفیت‌های فرهنگی تاریخی آن صورت نگرفته است و علاوه بر آن به دلیل همین بی‌توجهی در معرض فرسودگی و آسیب جدی قرار گرفته است.

وی افزود: حمام تاریخی میاندره دزفول با مساحتی در حدود 700 مترمربع یکی از بزرگترین و ارزشمندترین حمام‌های تاریخی استان خوزستان است که به شماره 7902 در تاریخ 17 اسفند سال 1381 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و هم‌اکنون مالکیت آن در اختیار بخش خصوصی است اما به دلیل ارزش‌های تاریخی و معمارانه این بنا نیازمند توجه ویژه جهت بهسازی و احیای آن به عنوان اثری فرهنگی و ارزشمند برای استفاده عموم مردم به ویژه گردشگران است. بنایی که معماری آن با الهام از دوران صفویه بوده و قدمت ساخت آن به بیش از 200 سال می‌رسد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: بنای حمام دو هسته‌ای است یعنی فضاهای جداگانه‌ای به عنوان حمام مردانه و زنانه وجود دارد. دسترسی به دو بخش حمام به دلیل ایجاد محرمیت از دو کوچه متفاوت صورت می‌گرفته و تزیینات زیبای آجرکاری و خوون‌چینی شالوده‌ای (اشکال پاباریک و شاپرک) در سقف گنبدی شکل حمام مردانه دیده می‌شود که در نوع خود بی‌نظیر است.

hamam

وی توضیح داد: حمام‌ها در گذشته به عنوان فضایی عمومی محسوب می‌شدند و علاوه بر کارکرد خود به عنوان محلی است برای شست‌وشوی تن و سر و صورت فضایی ارزشمند جهت برقراری تعاملات اجتماعی بین افراد هر محل بود. وجود کاشی‌های معرق، هفت رنگ و کاشی‌های خشتی، با تصویر انسانی از زیبایی‌ها و ویژگی‌های ظاهری حمام‌ها بوده است و در معماری و ساخت هر یک دقت فراوانی صورت می‌گرفت.

مورث‌نوری گفت: حمام میاندره ویژگی‌های منحصر به فردی دارد. یکی از مسایل بسیار مهمی که هنوز هم در این بنا وجود دارد و مشابه آن در هیچ بنایی دیده نشده چرخ چاه‌چوبی هست که جهت بالا کشیدن آب از شبکه سنتی آب زیرزمینی با نام قنات و هدایت آب به فضاهای داخلی و ذخیره آب در حوضچه‌های موجود در فضای داخلی حمام استفاده شده است.


وی تصریح کرد: این بنا در یکی از این محلات بافت قدیمی دزفول که به نام میاندره معروف است و نام‌گذاری آن نیز با الهام از نام محله است واقع شده است. علت نام‌گذاری آن به میاندره قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت با آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار کرد: میاندره هم‌اکنون در مجاورت با شریان اصلی شهر (خیابان امام خمینی(ره)) و بین خیابان‌های شهید منتظری و طالقانی قرار گرفته است. زنجیره‌ای از بناهای باشکوه و تاریخی در این محله وجود دارد که هر کدام به لحاظ قدمت و معماری شایسته بررسی هستند.

وی افزود: از جمله این بناها که بیشتر آن‌ها به ثبت ملی رسیده‌اند خانه قلمبر، خانه نفیسی، خانه مرد سلطانی، خانه سوزنگر، مسجد تاریخی میاندره (علی ابن ابی‌طالب(ع))، خانه طهرانی، نخل کلبی‌خانی، خانه کِلی، خانه طهماسبی و در کنار این آثار ارزشمند حمام بزرگ و باشکوه میاندره واقع شده است و از این رو ارزش و اعتبار این بنای با شکوه را بیشتر می‌نماید. محله میاندره با وجود چنین آثاری گران‌بهایی می‌تواند یکی از محلات هدف گردشگری تاریخی استان انتخاب شده و از این رو نیازمند توجه ملی و منطقه‌ای ویژه‌ای است.

مورث نوری ادامه داد: از دیگر ویژگی‌های حمام میاندره دزفول می‌توان به احداث سکوهای سربینه زنانه در دوران جدید، گوشه‌سازی و ایوان‌های محاط کننده در سربینه مردانه، پوشش آتش‌خانه حمام با قوس و خیز زیاد و دیگ آب گرم در کف مخزن آب اشاره کرد.

او با بیان این که با وجود تمام ویژگی‌های خاصی که ذکر شد آسیب‌هایی جدی بنا را با خطر مواجه می‌سازد خاطرنشان کرد: آسیب‌دیدگی ورودی کاملا ورودی آن را مسدود کرده، متروکه ماندن، افزایش رطوبت‌های ناشی از بارش نزولات جوی، رشد گیاهان خودرو، تجمع آب در پشت بام، تجمع حشرات، پرندگان و حیوانات موزی و بسیاری موارد و مشکلات دیگر، زنگ خطر آسیب‌دیدگی جدی این بنا را به صدا درآورده و در صورتی که توجه جدی به آن صورت نگیرد، علاوه بر ایجاد ترس و اضطراب سلامت و بهداشتی که در محله به وجود آورده بیم از بین رفتن یکی از آثار گرانب‌های تاریخی ایرانی نیز می‌رود.

او توضیح داد: ارزش این محله که جزو محلات قدیمی و ویژه کشور به شمار می‌رود لزوم توجه به آن وظیفه‌ای خطیر و ملی به شمار می‌آید. اگر سازمان میراث فرهنگی استان و نهاد‌های مربوطه و بخش خصوصی در این امر مهم وارد شوند می‌توان با تخصیص بودجه و تسهیلات مناسب حیاتی دوباره به کالبد این بنای ارزشمند بازگرداند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: محله میاندره با وجود این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره و خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول باشد و احیای آن عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان باشد.

او تاکید کرد: شهر دزفول با داشتن حمام‌های تاریخی نظیر کرناسیون، شاه رکن الدین، میاندره و... حرف‌های بسیاری از نظر معماری حمام‌های سنتی در ایران دارد که توجه به این میراث کم‌نظیر را ضروری می‌سازد. 



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  بناهای شاخص بافت قدیم دزفول،  حمام های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، حمام های تاریخی دزفول، حمام تاریخی میاندره دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی مجاهد دزفول با حدود یک و نیم قرن قدمت زیر غبار فراموشی‌ها و کمبود اعتبارات متروکه مانده و به حال خود رها شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: با توجه به آغاز فصل بارش این بنای تاریخی در خطر فرسودگی و آسیب پذیری جدی قرار دارد. بنایی که در صورت بهسازی کامل می‌تواند تبدیل به یکی از بهترین اقامتگاه‌های سنتی استان خوزستان شود. این خانه ارزشمند در مرکز بافت تاریخی شهر دزفول قرار دارد. شهری که به خاطر وجود بناهای آجری به موزه آجری ایران شهرت دارد.

وی گفت: دزفول شهری تاریخی در شمال استان خوزستان است که در کنار رودخانه دز واقع شده و به مدد قرن‌ها تمدن و تجربه و مرور زمان بافت تاریخی ارزشمند آن شکل گرفته است و با وجود همه صدماتی که بافت تاریخی دزفول در دهه‌های گذشته دیده اما همچنان کارشناسان معتقدند که هنوز هم می‌شود بافت تاریخی شهر را نجات داد و در آن صفای فرهنگ سنتی دزفول را لمس کرد و زندگی را در آن با آداب و رسوم و سنن کهن‌اش جاری کرد و به شکلی مناسب به گردشگران مشتاق اصالت و هویت‌هایی با غنای تاریخی عرضه نمود.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان این که بافت قدیم دزفول سه ظرفیت ممتاز دارد تصریح کرد: این ظرفیت‌ها قرار گرفتن دزفول در کانون توجهات ملی را ضروری می‌نماید. اولین ظرفیت آن، ظرفیت فرهنگی این بافت تاریخی است؛ وجود حسینه‌ها،‌ مساجد تاریخی، هیات‌های مذهبی و ارتباطات قوی همسایگی در آن نشان از سرزندگی و حیات اجتماعی خاص شهر دزفول در گذشته بوده که می‌تواند الگو و سرمایه‌ای برای تعاملات در محلات جدید شهر باشد.

mojahed.dezful

او با اشاره به دیگر ظرفیت‌های این بافت تاریخی گفت: ظرفیت دوم این بافت معماری آن است که با توجه به روند پرشتاب جهانی شدن و از بین رفتن هویت ساختمان‌های شهرها، می‌تواند الگویی برای استفاده در نمای ساخت و سازهای جدید در شهر باشد. با همه پیشرفت‌ها در مصالح، آرامشی که در طرح نماهای سنتی ساختمان‌ها به انسان دست می‌دهد، گواه این مدعا است، گسترش فضاهای رستوران‌ها و قهوه‌خانه‌های سنتی نشان از انطباق فطرت ایرانیان با کالبد و معماری سنتی است که چنین حس و هویتی در بافت تاریخی دزفول سرشار است.

مورث‌نوری بیان کرد: سومین ظرفیت این بافت ارزشمند گردشگری آن است. بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده‌اند دل هر بیننده و صاحب ذوقی را می‌رباید. استقبال گردشگرانی که تاکنون از این بافت دیدن نموده‌اند بهترین گواه فرصت‌های گردشگری و اقتصادی است. فرصتی عظیم که سایر شهرهای تاریخی نظیر یزد، کرمان، ‌قزوین و برخی دیگر به خوبی از آن بهره گرفته‌اند.

وی ادامه داد: یکی از زیباترین و دیدنی‌ترین بناهای دزفول در بافت کهن آن خانه تاریخی مجاهد است. این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانی و در مرکز محله شاه‌رکن الدین واقع شده است. محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول در خصوص وجود آثار ارزشمند است. قرارگیری خانه مجاهد در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، محسنی، نفیسی، غفاری، گلچین و نیلساز، اهمیت توجه به آن را دو چندان می‌نماید.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه کرد: خانه مجاهد در 24 آذر سال 1388 به شماره 28204 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و یکی از بناهای با شکوه معماری قدیم دزفول به شمار می‌رود که مربوط به دوره قاجاریه بوده و بیش از 140 سال از عمر آن می‌گذرد. وسعت خانه مجاهد 580 متر است و نوع کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده و در حال حاضر در تملک بخش خصوصی است.

وی توضیح داد: خانه مجاهد همچون دیگر بناهای عصر قاجاری برخوردار از تزیینات مجلل و باشکوه، اصالت و معماری و طرحی مناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است. از جمله ویژگی‌های این اثر ساخت آن در دوطبقه و دارای بودن طاق‌های متنوع آجری شامل طاق‌های هلالی، رومی و پنج و هفت و فضاهای متنوع درون خود در جبهه‌های مختلف به همراه دیوار بیرونی با تزیینات متنوع آجری به صورت خوون چینی است. علاوه بر آن خانه مجاهد دارای شبستانی وسیع و شوادانی بی نظیر که به شوادان اتاق (زیر مجموعه شاه رکن الدین) منتهی می‌شود.

مورث‌نوری اظهار کرد: از دیگر عناصر ارزشمند بنا، فضایی به عنوان حوض‌خانه در جبهه شمالی وجود دارد که در قدیم الایام توسط سقاها به صورت روزانه پر از آب می‌شده و در کنار این حوض آب باغچه‌ای با درخت همیشه سرسبز کنار است.

وی ادامه داد: از ویژگی‌های خاص معماری این بنا تزیینات آجری متنوع و زیبایی است که در نمای داخلی بنا مشهود است و ذهن بیننده را مهمان گره‌های آجری می‌نماید که به دست معماران سنتی دزفول در گرداگرد حیاط این بنا خلق شده‌اند و نمونه‌هایی بی‌بدیل از آن‌ها با اشکالی چشم نواز که مشابه آن در دیگر بناها دیده نشده است در نماهای داخلی خانه مجاهد خود نمایی می‌کند. از دیگر ویژگی‌های کم نظیر این بنا می‌توان به ایوان بسیار بزرگ و زیبای آن اشاره کرد که جلوه باشکوهی به آن بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با داشتن چنین ویژگی‌هایی و مساحت مناسب بنا در سال‌های گذشته بخش‌هایی از این سازه ارزشمند جهت راه‌اندازی مسافرخانه سنتی در دزفول توسط اداره میراث فرهنگی مرمت شد ولی متاسفانه عملیات مرمت به دلیل عدم تخصیص اعتبار کافی نیمه کاره ماند و در حال حاضر خانه مجاهد به صورت متروکه رها شده است.

او خاطرنشان کرد: با توجه به موقعیت مکانی و قرارگیری خاص و منحصر به فرد این بنا و دسترسی به خیابان اصلی و سهولت استفاده از وسایل نقلیه عمومی می‌توان با برنامه‌ریزی صحیح و حمایت از بخش خصوصی، با وارد کردن سرمایه لازم و تکمیل مرمت‌خانه مجاهد از آن به عنوان مهمان‌پذیر یا سفره‌خانه سنتی استفاده نمود تا از این ظرفیت ملی و ارزشمند در جهت بازدید و اقامت گردشگران نهایت استفاده صورت پذیرد و چرخ صنعت گردشگری شهر تاریخی دزفول را به حرکت درآورد. 



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی مجاهد دزفول، خانه مجاهد،
ارسال توسط نجمه نوری
 دزفول - خانه تاریخی «محسنی» یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری با شماره ثبت ملی و جزو بافت تاریخی دزفول ، هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: شهر دزفول با وجود زنجیره‌ای زیبا و قدیمی از سازه‌های تاریخی و شکوه‌مند همچون گذر‌ها، حمام‌ها، کاروانسرا‌ها، مساجد و خانه‌های ارزشمند در ردیف قدیمی‌ترین شهرهای کشور قرار گرفته است؛این را همه اهل جنوب می‌دانند و عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هم بر آن تاکید می‌کند. او از شهری می‌گوید که با داشتن بافتی تاریخی و منحصر به فرد در جنوب غربی ایران و ۱۴۱ کیلومتری مرکز استان خوزستان قرار دارد.

«نجمه مورث نوری» در گفتگو با خبرنگار مهر ابتدا ترجیح می‌دهد بر این نکته تاکید کند که : آثار تاریخی، غنی‌ترین عناصر فرهنگ مادی هر سرزمین و نشانه تمدن نیاکان آن جامعه و شناسنامه‌ای برای بیان موجودیت یک تاریخ است. در جای جای سرزمین پهناور ایران و به خصوص در جنوب کشور و شهرستان دزفول، آثار و نشانه‌هایی از تاریخ کهن و دیرینه کشورمان وجود دارد. هر یک از این آثار، گوشه‌هایی از تمدن و تاریخ پرافتخارمان را بازگو می‌کنند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با بیان اینکه آثار تاریخی دزفول با وجود بافتی آجری که «خوون چینی» نامیده شده و خاص دزفول است، همچون نگینی ارزشمند در دل خاک ایران می‌درخشند، حالا دیگر سر اصل مطلب می‌رود و انگشت بر یکی از این آثار تاریخی می‌گذارد و می‌گوید: خانه تاریخی «محسنی» یکی از عالیترین و زیبا‌ترین خانه‌های سنتی دزفول است. این بنا از مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار است. مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است. بنایی که هم اکنون به مخروبه تبدیل شده است.

dezful

با ارزش‌ترین سازه معماری در جنوب کشور

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اطلاعات این بنا را تکمیل‌تر می‌کند و ادامه می‌دهد: خانه تاریخی محسنی که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، یکی از با ارزش‌ترین سازه‌های معماری در جنوب کشور به شمار می‌رود که با مساحت ۵۸۸ متر مربع در مرکز شهر دزفول و محله شاه رکن الدین واقع شده است.

مورث نوری همچنین با بیان اینکه محله شاه رکن الدین محله نمونه گردشگری و تاریخی دزفول است، اظهار می‌کند: خانه محسنی به دلیل موقعیت مناسب مکانی و قرار گرفتن در بین مجموعه‌ای ارزشمند همچون بقعه، مدرسه و مسجدشاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی مانند مهدوی، نفیسی و مجاهد، ارزش حفظ و نگهداری و بهره برداری از آن چندین برابر شده است.

مورث نوری حالا به اصل ماجرا می‌رسد و می‌گوید: با وجود اهمیت زیادی که حفظ این بنا دارد، سالهاست که به حال خود‌‌ رها شده و زندگی در آن جریان ندارد.

وی با بیان اینکه از تاریخچه تعمیرات بنا اطلاعات درستی در دست نیست و تنها اقدام مرمتی صورت گرفته در آن، بهسازی دیواره بیرونی و در چوبی اثر در ایام اخیر از سوی سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول است، می‌گوید: با این همه طبق گفته افراد محلی، شوادان(زیر زمین) این خانه به علت ریزش توسط مالک پرشده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول با اشاره به اینکه خانه تاریخی محسنی دارای سازه‌ای نسبتا پایدار است، می‌افزاید: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های مختلفی به خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشتر و بخش‌هایی از هشتی ورودی خانه نیز تخریب شده است.

در ادامه وی به دیگر ویژگی‌های خاص این اثر اشاره می‌کند و می‌افزاید: سر در خانه محسنی بسیار زیبا و با در چوبی قدیمی بوده که بر روی سر در آن کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود. جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستند و در نماسازی بنای مذکور از طاق‌های پنج، هفت و هلالی شکل استفاده شده است.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اضافه می‌کند: این سازه تاریخی با یک هشتی مرسوم در بناهای دزفول به حیات مرکزی می‌رسد و در مقابل، دو اتاق در فضایی با سطح بلند‌تر از حیاط قرار دارد که در کنار هشتی، دو اتاق که به یکدیگر مرتبط هستند نیز واقع است، ضمن اینکه شبستانی نسبتا کوچک در زیر اتاق‌های جبهه غربی این خانه نیز قرار دارد.
لزوم توجه میراث فرهنگی استان

مورث نوری عنوان می‌کند: خانه محسنی با وجود اینکه می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد، این روز‌ها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، ضمن اینکه از دیگر آسیب‌های وارده به این بنا می‌توان به تخریب دالان ورودی، ریزش سقف‌های اتاق‌های طبقه همکف و آثار رطوبت صعودی در دیوار‌ها اشاره کرد که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود شاهد از بین رفتن تدریجی یکی از آثار ارزشمند ثبت ملی ایران خواهیم بود.

وی یادآور می‌شود: با توجه به اینکه خانه تاریخی محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود و موقعیت مکانی، بافت خاص بنا و با توجه به قرارگیری آن در مجاورت با یک بنای مخروبه و وجود خطرات احتمالی برای این خانه، لازم است که سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوه‌مند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور و تبدیل آن به سفره خانه سنتی، بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین با بیان اینکه محله تاریخی شاه رکن الدین دزفول یکی از پتانسیل‌های ارزشمند گردشگری استان خوزستان است، در انتها می‌گوید: در صورت توجه ویژه و تغییر کاربری بناهای تاریخی، این محله می‌تواند به عنوان اولین محله گردشگری تاریخی در جنوب کشور مطرح شود و نقش مهمی در رونق صنعت گردشگری داشته باشد.




طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، دزفول شهر آجر،
ارسال توسط نجمه نوری

بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: خانه "کلک‌چی" دزفول بنایی ارزشمند است که نیازمند مرمت و توجه ویژه می‌باشد.
نجمه مورث‌نوری اظهار داشت: بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند. شاید درباره خانه‌های تاریخی دزفول کمتر شنیده باشید اما در بافت سنتی این شهر خانه‌های وجود دارد که ویژگی‌های ارزشمند معماری با هویت ایرانی را در دل خود جمع کرده‌اند. یکی از خانه‌های ارزشمند تاریخی دزفول خانه قدیمی کلک‌چی است.
ی خاطرنشان کرد: دردهه‌های اخیر بافت مرکزی شهرها به خصوص آنهایی که دارای قدمتی تاریخی می‌باشند دچار تغییرات فیزیکی زیادی شده است که گاه منجر به دگرگونی و یا حتی از بین رفتن بافت قدیم شهر بوده است. گذر زمان، ورود تکنولوژی در عرصه‌های مختلف زندگی، تغییرات نظام اجتماعی و تحولات فرهنگی، دگرگونی‌هایی را در کالبد شهرها به وجود آورده است که در این میان لزوم ثبت و ضبط الگوهای معماری پیشین مسجل است.

مورث‌نوری ادامه داد: خانه کلک‌چی یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های شهر دزفول است که هنوز می‌توانید با قدم زدن در گوشه‌گوشه این خانه تاریخی از زیبایی معماری آن لذت ببرید. این بنا واقع در خیابان امام خمینی(ره) شمالی کوچه شهدا و کوچه باستان است و با وجود فضاهای معمارانه و سنتی در جای‌جای اثر هنوز ثبت ملی نشده است.

به گفته این دوستدار میراث فرهنگی: تاریخ ساخت بنا و پیکره اصلی این خانه عصر قاجاری به حدود یک صد سال قبل بازمی‌گردد و کاربری آن در گذشته و حال به صورت مسکونی بوده و مالکیت آن خصوصی و به اسم مالک فعلی آن آقای کلک‌چی نام‌گذاری شده است.

او افزود: خانه کلک‌چی با مساحتی در حدود 150 مترمربع یکی از زیباترین بناهای محله ساکیان دزفول است. از جمله ویژگی‌ها و مشخصات خاص این اثر که آن را با سایر سازه‌های اطراف خود متمایز می‌نماید. سر در زیبای بنا با کتیبه‌ای آجری مزین به بسم‌الله الرحمن الرحیم و تاریخ 1358 ه.ق پیرامون آن نقش بسته است بازشوهایی با طاق‌های هلالی، هواکش دریزه‌های شوادان از دیگر عناصر تزیینی دیوارهای بیرونی است.

وی گفت: حجم بیرونی بنا دارای تزیینات مختلفی است که با ایجاد سایه روشن در نما نگاه عابران را به خود معطوف می‌نماید. گوش پره‌ای یا مقرنس‌کاری عنصری است که با چینش آجرها به صورت پلکانی برای پخ نمودن کنج تیز کوچه مورد استفاده قرار می‌گیرد و با تابش نور خورشید در ساعات مختلف روز سایه روشن‌های زیبایی ایجاد می‌کند.
مورث‌نوری ادامه داد: این بنا در دو طبقه ساخته شده و به صورت حیاط مرکزی است و پیرامون آن ساخت و سازهایی معماری صورت گرفته است. فضاهای زیستی در جبهه‌های شمالی و غربی واقع شده است و به خاطر این که اتاق‌ها از تابش نور خورشید محفوظ بماند ورود به اتاق‌ها از طریق ایوان صورت می‌گیرد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان کرد: دیوارهای داخلی با انواع طاق‌های هلالی نماسازی شده است. نکته جالب در نمای داخلی بنا استفاده فراوان از منافذی است که به عنوان لانه گنجشک‌ها و کبوتران وجود دارد که بر زیبایی نمای داخلی افزوده شده است. ساختمان بنا در دو طبقه ساخته شده و شبستانی دارد که متاسفانه بخشی از سقف آن فرو ریخته است. این اثر دارای ورودی کوچک با تزیینات آجری است. پس از ورود از دالان به حیاط مرکزی با ساخت و سازهای معماری در چهار جبهه آن می‌رسیم که در بالای آنها تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خون‌چینی اجرا شده است.

وی تصریح کرد: متاسفانه تاکنون هیچ گونه اقداماتی درباره حریم اثر پیشنهاد نشده است
از جمله دخل و تصرفات انجام شده و مشهود در اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. استفاده از ازارهای سیمانی، بالا بردن سطح حیاط با اجرای موزاییک، برداشت در و پنجره چوبی و نصب در و پنجره فلزی، اجرای اندود‌های گچی و رنگ پلاستیک در فضاهای داخلی
او افزود: در برخی از قسمت‌ها به علت خالی بودن خانه از سکنه و همچنین عدم مرمت به موقع تخریباتی دیده می‌شود و کلیه تعمیرات انجام شده نیز در سال‌های اخیر است. ولی تاکنون هیچ گونه اقدامات پژوهشی و مرمتی درباره بنای مذکور صورت نگرفته است اما با توجه به تعمیرات نادرست صورت گرفته در سال‌های اخیر در صورتی که اصلاح نشوند آسیب‌های جدی را به بنا وارد می‌کند. پس ضروری است که نسبت به ترمیم هر چه زودتر بنا اقدام شود.
مورث‌نوری خاطرنشان کرد: بنا از نظر سازه‌ای سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است. همچنین قرارگیری در میان محله‌ای با کالبد و چهره سنتی و نزدیکی به بناهای ثبتی از قبیل مسجد تاریخی لب خندق و خانه عبدی و سالم بودن آن از ویژگی‌هایی است که شرایط مناسبی را از جهت مرمت و تغییر کاربری آن به مکانی فرهنگی فراهم نموده است.

کلک چی
این دوستدار میراث فرهنگی دزفول تاکید کرد: یکی از مهمترین نیاز بافت تاریخی دزفول و آثار آن بازگرداندن حیات فرهنگی و اجتماعی در آنها است و در این زمینه دولت در برنامه‌های خود در شهرهای مختلف ستاد بازآفرینی شهری پایدار را راه‌اندازی نموده است. بنابراین توجه به بناهای ارزشمند تاریخی در بافت‌های سنتی شهرها می‌تواند موجب بازآفرینی سرزندگی در این مناطق باشد.
وی اظهار داشت: پیشنهاد می‌شود که پس از مرمت و بازسازی خانه کلک‌چی با تغییر کاربری به عنوان اثری گردشگری و یا با توجه به پایین بودن سرانه فضاهای فرهنگی در محله می‌توان به عنوان فرهنگسرا نیز مورد بهره‌برداری قرار گیرد
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول یادآوری کرد: استان خوزستان دارای ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های تاریخی و فرهنگی است که توجه و برنامه‌ریزی استفاده از این پتانسیل‌ها آینده‌ای روشن‌تر را پیش روی مردمان این دیار می‌گذارد. مرمت خانه‌های ارزشمند شهر دزفول یکی از راه‌کارهای مهم  در این زمینه است.
مورث‌نوری گفت: برنامه مرمت بافت تاریحی دزفول نیاز است از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان به عنوان متولی اصلی گردشگری و میراث فرهنگی استان به طور جدی پیگیری شود. علاوه بر آن با اطلاع‌رسانی ظرفیت‌ها در جامعه و تشویق سرمایه‌گذاران بخش خصوصی بعد از مرمت بناهای تاریخی زمینه‌ساز شکوفایی استان را با همراهی فعال بخش خصوصی فراهم آورد. .



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه کلک چی دزفول، کلک چی، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی کلک چی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 16 آبان 1394
به گزارش ایرنا خانه معزی یکی از با ارزش ترین و دیدنی ترین بناهای تاریخی دزفول است که درگذر مجدیان به سمت بازار قدیم شهر و در محله قلعه و مشرف به رودخانه دز واقع شده است.
این بنای تاریخی که با شماره ثبت ملی 7586 سالهاست به حال خود رها شده و در معرض فرسودگی شدید کالبدی قرار دارد در صورت مرمت به عنوان بنایی با شکوه در رونق صنعت گردشگری و هویت بخشی به شهرستان دزفول و استان خوزستان تاثیر گذار خواهد بود.
با وجود پیگیری شهرداری و اداره میراث فرهنگی دزفول به دلیل کمبود اعتبار بافت تاریخی و بناهای ثبت ملی به ویژه خانه معزی در حدی که نیازمند رسیدگی است مورد مرمت و توجه قرار نگرفته اند.
یک عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول روز شنبه به ایرنا گفت:با توجه به آغاز فصل بارندگی، آسیب دیدگی کالبدی خانه معزی شدت یافته و روند تخریب آن بیشتر شده است ، این خانه نیازمند آوار برداری، بهبود وضعیت سازه ای و مرمت برخی تزئینات آجری است.
نجمه مورث نوری افزود:این خانه که از شاهکارهای هنر معماری قدیم به شمار می رود دارای سردرب ترکیبی موزون از طاق های هلالی با تزیینات آجری ظریف می باشد و همچون دیگر بناهای تاریخی شهر آجر، برخوردار از تزئینات مجلل و باشکوه، اصالت معماری و طراحی متناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است که در دو طبقه بنا شده است.
وی اظهار کرد:گذر زمان و عدم رسیدگی به موقع و صحیح موجب تخریب طبقه اول و ریزش سقف بسیاری از فضاهای طبقه همکف این بنای تاریخی شده است.
مورث نوری گفت:از دیگر ویژگی های این بنا که آنرا از سایر آثار و ابنیه تاریخی متمایز می کند سهولت دسترسی به خیابان اصلی، دید مستقیم به مناظر طبیعی رودخانه و ساحل دز، نمای بیرونی و بکارگیری عناصر خاص معماری بومی منطقه شامل سر در، دهلیز و دالان ورودی حیاط مرکزی و انواعی از طاق ها ، قوس ها و تزیینات می باشد که در مجموع بنای تاریخی ارزشمندی را شکل داده اند.
این دوستدار میراث فرهنگی با بیان اینکه مالکیت این بنا خصوصی با کاربرد مسکونی بوده است اظهار کرد:بناهای تاریخی با توجه به قدمت نیازمند مرمت دوره ای و رسیدگی هستند و خانه معزی دچار فرسودگی شدید کالبدی شده و بنای این سازه ارزشمند تاریخی نیازمند توجه ویژه است.
وی همچنین بیان داشت:به رغم اهمیت تاریخی، فرهنگی و معماری خانه معزی تاکنون طرح مطالعاتی و مرمتی برای احیا و بازسازی آن تهیه نشده و در سال های گذشته تنها بخشی از دیوار بیرونی این بنا به صورت محدود مرمت شد اما عملیات مرمتی که نجات بخش وضعیت سازه خانه معزی باشد صورت نگرفته است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری دزفول نیز با اشاره به مشخصات خانه تاریخی معزی به ایرنا گفت:خانه تاریخی معزی واقع در محله قلعه (بازار) و گذر اصلی تاکنون دچار تخریب های زیادی شده است.

moezzzi

یعقوب زلقی افزود:به دلیل کم توجهی به این خانه تاریخی سقف بنا فرو ریخته و تنها ستون ها و دیوارهای آن باقی مانده است که به دلیل عدم وجود سقف مقاومت این بنا در مقابل بارندگی کم شده و سستی و کاهش مقاومت جداره را در پی داشته است.
وی افزود:خانه تاریخی معزی دارای سبک و سیاق معماری بافت قدیم دزفول می باشد که مرمت آن به دلیل تاریخی بودن و معماری زیبا از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری دزفول اظهار کرد:مرمت خانه تاریخی معزی به دلیل اهمیت و تاریخی بودن آن در فهرست پیشنهادی اداره میراث فرهنگی دزفول قرار دارد تا با تامین اعتبار لازم عملیات بازسازی آن انجام می شود.
خانه معزی دزفول با توجه به منظر ویژه ، محل خاص آن در مرکز شهر و یکی از نقاط حساس بافت تاریخی دزفول، مرمت ، بهسازی و احیای آن می تواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان خوزستان ایفا نماید.
دزفول دارای 250 هکتار بافت قدیم می باشد و حدود 200 اثر تاریخی دزفول ثبت ملی شده است.
خانه های تاریخی دزفول از جمله بناهای باارزش معماری ایرانی هستند که در بافت قدیم این شهر واقع شده و با گذشت سالها و صدمات وارده همچنان هویت غنی این شهر را به نمایش می گذارند.



طبقه بندی: بافت تاریخی دزفول در رسانه ها،  خانه های تاریخی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی معزی، معزی، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

خوراک سرای تخت سلیمان دزفول در اواخر سال ۱۳۹۳، در ورودی شمالی پارک ساحلی دووه دزفول احداث شد. این بنای آجری از آن جهت اهمیت دارد که شکل ساختمان آن برگرفته از سازه آسیاب های آبی تاریخی دزفول و نمای آن نیز با الهام از معماری سنتی دزفول ساخته شده است. طراحی این بنا را واحد طراحی شهرداری دزفول بر عهده داشته و توسط بخش خصوصی اجرا شده است.
نمای سنتی و هویت بخش این بنا، و برگزیدن نام تخت سلیمان که از اسامی قدیمی این منطقه از شهر دزفول است، در مجموع فضایی ویژه ایجاد نموده است. معماری دزفول ارزش های بسیاری دارد که می توان از آنها در ساختن بناهای جدید بهره جست و زنجیره ی هویت تاریخی تمدن چند هزار ساله ی دزفول را با به روز رسانی بهره برداری از آن تداوم داد.

در سال های اخیر با افزایش آگاهی ها در خصوص اهمیت معماری دزفول، بناهایی با الگو گیری از آن در شهر دزفول ساخته شده است که از آن جمله می توان به مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول، سازمان عمران شهرداری، خانه کریمی و … اشاره نمود.

عکس و متن : محمد آذرکیش

تخت سلیمان




طبقه بندی: فرهنگ و معماری سنتی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، تخت سلیمان، دووه، بوستان ساحلی دووه دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول گفت: خانه تاریخی "نیل‌ساز" متاسفانه به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی نیمه مرمت و متروکه رها شده است.

نسترن زاهدیان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان اظهار کرد: این خانه که خاطرات چندین نسل را به یادگار داشته و اعتقادات و فرهنگ و شیوه زندگی نیاکان مان را برای ما یادآور می‌شد اکنون دارد خود از یاد می‌رود.

وی ادامه داد: هنگامی که پا در خانه "نیل‌ساز" می‌گذاریم آجر به آجر آن با ما سخن می‌گوید و هر بخش از آن روایتگر بخشی از الگو و سبک زندگی مردمی از دیار دارالمومنین است که عاشقانه خشت خشت چنین خانه‌هایی را روی هم قرار داده‌اند.

زاهدیان عنوان کرد: اولین پرسشی که با دیدن تمام زیبایی‌های خاص این خانه که این قدر مظلومانه به فراموشی سپرده شده مطرح می‌شود این است که آیا آیندگان سهمی از این میراث تاریخی فرهنگی ندارند؟ آیا وقت آن نشده برای ماندگاری هویت و میراث‌مان قدمی برداریم پیش از آن که مجبور باشیم بر سوگ از دست دادن شان بنشینیم؟

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی دزفول درباره این خانه تاریخی توضیح داد: خانه تاریخی نیلساز با فضای سنتی و بافت زیبای آجرین به رغم گذر زمان همچنان کالبد و سیمای تاریخی را در خود حفظ کرده و زینت بخش بافت قدیم شهر دزفول است. قدمت این خانه به دوره قاجاریه برمی‌گردد و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود به شماره 2564 در سال 78 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
او خاطرنشان کرد: خانه‌های سنتی دزفول با معماری زیبا و اصیل، زمین و آسمان را به هم گره زده و با ترکیب خشت، خاک و رنگ افلاک تصویری بی‌نظیر آفریده‌ شده است. در کوچه فیروزه منشعب از خیابان طالقانی (سیروس سابق) پس از عبور از ساباطی که تنها بخشی از تویز آن باقی مانده، در جانب شرقی گذر به خانه تاریخی "نیل‌ساز" می‌رسیم. سر در خانه با طاقی سه بخشی و نقوش آجری به صورت خون‌چینی تزیین شده است. بر پیشانی این بنای تاریخی کتیبه‌ای آجری که تاریخ 1344(ه ق) بر آن نقش بسته توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

زاهدیان افزود: در بدو ورود به خانه تاریخی "نیل‌ساز" پس از عبور از هشتی با کاربندی‌های زیبایی از سقف به حیاط مرکزی می‌رسیم که پیرامون آن فضاهای زیستی و خدماتی مطابق با اقلیم منطقه بنا شده است. خانه نیلساز دارای دو حیاط مجزا است که فضای عمومی (بیرونی ) و خصوصی (اندرونی) در آن‌ها به صورتی کاربردی ایجاد شده است. در حیاط بیرونی پلکانی دوطرفه وجود دارد که به طبقه بالا می‌رسد، یک طرف به اتاق مهمان و طرف دیگر به بخش خصوصی راه دارد. در آجرکاری‌های این خانه اشکال هندسی و گره‌چینی‌های زیبایی که از بارزترین عناصر تزیینی معماری سنتی دزفول است چشم را نوازش می‌دهد.

وی ادامه داد: موقعیت قرارگیری خاص این بنا در میان مجموعه عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی نظیر مجموعه شاهرکن الدین (حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاه‌رکن الدین)، بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی چون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می‌گردد شرایط مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است. از موقعیت‌های استثنایی دیگر می‌توان به هم‌جواری این خانه با خانه‌های تاریخی چون خانه گلچین و عصارخانه گلچین اشاره کرد که در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی تفریحی سنتی دارد.

house

عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان دزفول گفت: به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه "نیل‌ساز" امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسیرانی و اتوبوسرانی در مسافت‌های شهری با سهولت امکان پذیر بوده و از این حیث برای ارایه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است.

زاهدیان اظهار کرد: خانه "نیل‌ساز" خوشبختانه از مالکان خصوصی خریداری شده و در اختیار سازمان میراث فرهنگی دارد. پروژه طراحی و مرمت این خانه تاریخی با هدف بهره‌برداری از آن به عنوان مکانی فرهنگی هنری در مهر سال 88 و با هدف حفاظت از ارزش‌های کالبدی و معنوی آن آغاز شد اما متاسفانه با وجود تمام ویژگی‌های حایز اهمیت موقعیتی و معماری خود به دلیل تخصیص نیافتن اعتبار کافی، مرمت آن چند سالی است که نیمه رها شده و در حال حاضر خانه متروکه شده و به طرز اسف‌باری در معرض آسیب‌دیدگی است.


او ابراز امیدواری کرد، این بار سازمان میراث فرهنگی خوزستان برای ماندگاری این بافت تاریخی ارزشمند دلسوزانه وارد عمل شده و با اختصاص بودجه‌ای مرمت این خانه تاریخی را تسریع بخشیده و اجازه ندهد تا این طلای ناب آجری این چنین زیر تلی از خاک فرو رود و هویتی را با خود به خاک ببرد.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: با توجه به پتانسیل‌های ویژه این خانه و موقعیت‌های مکانی و بافتی خاص آن با کمی توجه می‌توان از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن برای رونق‌بخشی هر چه بیشتر استان خوزستان استفاده شایانی برد و چرخ صنعت گردشگری شهرستان دزفول را نیز به گردش درآورد.



طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی، خانه ی تاریخی نیل ساز، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
 به گزارش ایرنا خانه های تاریخی بافت دزفول مجموعه ای ارزشمند از هویت ملی ایران می باشند ، بناهایی ساده که با شکوه خاصی با نقوش آجری زینت داده شده و با وجود ویژگی های خاص و منحصر به فرد بنا و قدمت آن، تاکنون در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده و در معرض آسیب قرار دارند.
خانه تاریخی عبدی دزفول با 410 متر مربع مساحت یکی از بزرگترین بناهای موجود در محله ساکیان می باشد که کاربرد مسکونی داشته و نامگذاری آن براساس نام مالک آن صورت گرفته است.
بنای موصوف در انت های کوچه ای در محله ذکر شده قرار دارد که ورودی آن زمانی در زیر ساباطی به نام ساباط عبدی قرار داشت اما اکنون این ساباط تاریخی تخریب شده است.
ازجمله ویژگی های خاص معماری این اثر می توان به ورودی بنا که سردری با تزئینات آجری زیبا و دارای کتیبه ای با تاریخ 1353 هجری قمری است اشاره کرد.
به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول خانه تاریخی عبدی با مساحتی حدود 410 متر مربع به صورت حیاط مرکزی در دو طبقه بنا شده که با پلانی مربع شکل در تمامی ضلع های آن ساخت و ساز معماری صورت گرفته و در نمای شمالی بنا نقوش آجری به همراه تاریخ 1349 هجری قمری به چشم می خورد.
نجمه مورث نوری افزود:فضاهای اصلی در ضلع غربی بنا شده و به لحاظ برخورداری از نور مناسب از بهترین نوع چیدمان فضایی می باشد ضمن اینکه در ضلع شمالی بنا نیز در طبقه همکف فضاهای خدماتی شامل آب انبار و انباری و در طبقه اول فضاهایی با ارتفاع کمتر و نماسازی متفاوت احداث شده است.
در ضلع شرقی نیز در طبقه های همکف و اول تعداد زیادی اتاق وجود دارد که در نماهای آن تزئینات آجری زیبا و متنوعی مشاهده می شود.
مورث نوری افزود:با همه ارزش های این بنای تاریخی تاکنون تعیین حریم نشده و حتی ساباط جلوی بنای موصوف که متعلق به همین خانه بوده در سال 84 تخریب شده است.
abddi
از جمله دخل و تصرفات انجام شده در این بنا می توان به نصب ناودان به شیوه نادرست، مسدود کردن برخی دهانه ها و طاق نماهای موجود در نما ، کف سازی سیمانی حیاط و پلکان بام ، تعویض درب های چوبی و نصب درب های فلزی اشاره نمود که باعث آشفتگی منظری شده و لوله کشی نادرست بنا نیز باعث گسترش رطوبت در پای دیوارها شده است ،
علاوه بر آن اجرای سامانه روشنایی نادرست نیز سبب آسیب دیدگی بیشتر بنا گردیده است.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین گفت:خانه تاریخی عبدی سالهاست که به حال خود رها شده و خالی از سکنه است و چون زندگی در آن جریان ندارد همین امر سبب تخریب بخش هایی از آن شده است.
در این میان خانه تاریخی عبدی با وجود آجرکاری زیبا و نمونه ای از معماری ایرانی در جنوب کشور به شمار می رود که تاکنون در ردیف خانه های ثبت ملی قرار نگرفته است.
خانه عبدی این ظرفیت را دارد که در صورت ثبت ملی و بهسازی به صورت موزه ای گردشگری و یا اقامتگاهی سنتی مورد بهره برداری قرار گیرد تا گردشگرانی که از استان خوزستان دیدن می نمایند از فضای تاریخی و معماری آن بهره مند شوند.
 خانه تاریخی عبدی به عنوان یک بنای تاریخی با ارزش با سبک معماری سنتی دزفول نام برد و گفت:آجر کاری خوب ، ایوان و اتاق های بزرگ از جمله ویژگی های این بنای تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار است.
 مساحت خانه عبدی را 410 متر مربع عنوان کرد و افزود:اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر تامین اعتبار لازم برای مرمت این خانه تاریخی است.
 با اشاره به اقداماتی که برای مرمت خانه های تاریخی دزفول صورت گرفته است .در سالهای اخیر 30 خانه تاریخی در دزفول مرمت و بازسازی شده ضمن اینکه مرمت و بازسازی خانه تاریخی قلمبر دزفول نیز توسط میراث فرهنگی از ابتدای امسال آغاز شده است.
همه خانه های تاریخی دزفول نیاز به مرمت و بازسازی دارند لذا اداره میراث فرهنگی دزفول پیگیر جذب هفت میلیارد ریال اعتبار برای مرمت خانه های تاریخی است تا سه خانه تاریخی را مرمت کند.
بیش از 80 خانه تاریخی در بافت قدیم دزفول وجود دارد که برای معرفی هرچه بهتر آنها تابلوهایی حاوی اطلاعاتی چون اسم خانه ، شماره ثبت ملی و دوره تاریخی ساخت بنا درج شده است.
این خانه های تاریخی متعلق به اواخر صفویه و دوره قاجار می باشند .خانه سوزنگر،خانه قلمبر ، خانه باغبان ، خانه صمیمی ، خانه قصاب و خانه خلج از جمله خانه های تاریخی معروف و زیبای دزفول می باشند که با معماری زیبا از ارزش تاریخی بالایی برخوردار می باشند.
در بافت قدیم دزفول با 200 هکتار وسعت بین 200 تا 300 اثر تاریخی وجود دارد.






طبقه بندی: خانه های تاریخی دزفول،  بافت تاریخی دزفول در رسانه ها، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی عبدی، خانه های تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه عبدی،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
(تعداد کل صفحات:7)      [1]   [2]   [3]   [4]   [5]   [6]   [7]  

آرشیو مطالب
نظر سنجی
از نظر شما وبلاگ بیشتر به کدام یک از موضوعات زیر بپردازد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin